Astanada tildi keńinen nasıhattap, halyq sanasyp serpiltýdi maqsat etetin Tilder festıvali bastaldy
ASTANA. 29 tamyz. QazAqparat - Ana súti arqyly boıǵa daryǵan til urpaqtan urpaqqa jalǵasyp keledi. Alaıda ol baılanys quraly ǵana emes, tarıhymyzdyń ajyramas bóligi, dilimizdiń tiregi, mádenıet pen ádebıettiń bıik tuǵyry. Astanada tildi keńinen nasıhattap, halyq sanasyp serpiltýdi maqsat etetin Tilder festıvali bastaldy. Aıasy keńip, alar asýyn aıqyndaǵan ıgi shara bıyl XV ret uıymdastyryldy, dep habarlaıdy astana.kz.
«Dástúrli festıval, bıyl Qazaqstan boıynsha 15 ret ótkizilýde. Qoǵamǵa qozǵaý salyp, halyqty oılandyryp, memlekettik tildi nasıhattaýdy maqsat etemiz. Bıyl festıval aıasynda «Úzdik jarnama», «Innovatsııa kúni», «Memlekettik til memlekettik qyzmette» syndy alǵash ret baıqaýlar ótkizemiz», - dep málimdedi Astana qalasy Tilderdi damytý basqarmasynyń basshysy Erbol Tileshov.
1972 jyly qazaq tilinde 2 mıllıon 550 myń sóz bolǵan degen boljam bar. Al, táýelsizdik alǵannan keıin qazaq tiliniń mártebesi bekip, memleketimizdiń negizgi tiline aınaldy.
Aqylbek Baızaq, Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń Astana qalasy boıynsha ókili: «Kezinde Elbasy jóninde Sherhan Murtaza «Elbasy bireý bolsyn, halyq oǵan tireý bolsyn» degen bolatyn. Elbasy óz sózinde «Qazaq qazaqpen qazaqsha tildessin» dep tapsyrdy. Al, eger búkil halyq qazaqsha sóılese, Elbasynyń alǵa qoıǵan maqsat-múddesi oryndalady degen sóz».
Tabyl Qulyıas, jazýshy, Qazaqstannyń Mádenıet qaıratkeri: «Ana tilin bilý - ultyn, memleketin bilý, súıý, Otanyn saqtaý degen sóz. Keshegi Raqymjan Qoshqarbaev, Baýyrjan Momyshuly sııaqty batyrlarymyz soǵystyń ózinde qazaqsha sóılesti. Sol otty jyldary jýrnalıster maqala jazyp, gazet shyǵardy. Sondyqtan qazaq tilin qurmetteý kerek».
1992 jylǵy halyqaralyq lıngvıstıkalyq entsıklopedııanyń málimetine súıensek, álemde 6300 tiri til bar delingen. Ókinishtisi, olardyń 30-ǵa jýyǵy jyl saıyn joıylyp ketedi eken. Sondyqtan, «Til joq jerde, ult ta joq», demekshi, búginde álem ultty saqtap qalý úshin aldymen tildiń quryp ketpeýine alańdaýly.
Adam Mekebaev, jazýshy: «Táýelsizdiktiń birneshe túri bolady. BUU jasap otyrǵan búkil álemdik táýelsizdik bar, odan keıin bizdiń Elbasymyz jasap jatqan saıasatqa baılanysty memlekettik táýelsizdik bar. Endi ulttyq táýelsizdik degen bar. Ulttyq táýelsizdik tek memlekettik tildi alǵan kezde ǵana bolady. Al, memlekettik til qaı kezde alynyp, ult eńsesin kóteredi?! Búkil ekonomıkalyq júıe, ásirese bankter qazaqsha sóılep, qazaqsha is-qaǵazdar júrgizgen kezde ulttyq táýelsizdik bolady».
Erǵoja Tilepberdıev, Jazýshylar Odaǵynyń múshesi: «Jórgektegi balalarǵa besik jyrlaryn aıtý kerek. Odan eseıip, mektepke barǵanda rýhty qazaqtyń ánderin úıretýimiz kerek. Eger balasy qazaqsha bilemin dese, árbir ana balasymen «aınalaıyn» dep bir aýyz qazaqsha sóılese, rýhynyń oıanýyna sol jetedi».
Til, sóıleı bilý adamǵa ǵana berilgen qudiret. Muhtar Áýezovshe aıtsaq, «Abaıdyń barlyq óleńi - qyrdaǵy qalyń qazaqtyń osy kúıge sheıin sóılep júrgen jalpaq tiliniń jemisi... Bul - Abaıdyń qazaq tiline istegen qyzmeti». Olaı bolsa, ana tildi órkendetý jolynda eńbek etý kim-kimge de abyroıly mindet. Tilder festıvalinde osyndaı rýhty ánder shyrqalyp, teatrlandyrylǵan kórinister qoıyldy.
