Astanada qazaqtyń áıgili kúıshi-kompozıtory Qazanǵaptyń 160 jyldyǵyna arnalǵan kesh ótedi
ASTANA. QazAqparat - 22 sáýirde Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń F. Shopen zalynda qazaqtyń áıgili kúıshi-kompozıtory Qazanǵap Tilepbergenulynyń 160 jyldyǵyna arnalǵan «Kókeıge túsken kókiljan» atty kúı keshi ótedi. Bul týraly oqý ornynyń baspasóz qyzmeti habarlady.
Bul kúı keshiniń basty qundylyǵy - kúıshiniń shákirtteri arqyly el arasynda saqtalyp, búginge jetken kúıleriniń meılinshe tolyq qamtylýynda jáne de kúıler óziniń shyǵý tarıhymen oryndalmaq.
Qazanǵap Tilepbergenuly (1854-1927) Aral teńizi, Qulandy túbeginiń Aqbaýyr degen mekeninde týyp ósen. Dombyrany jastaıynan janyna serik etken Qazanǵap óziniń sezim-túısigin kúı tilinde elge jetkizýdi mashyq etedi. Oń-solyn tanı bastaǵanda kúıge birjola ómirin arnamaq bolyp, ata-anasynyń batasyn alady. Tóresh, Orynbaı, Qurmanııaz, Úsen tóre sııaqty áıgili kúıshilermen kezdesedi. Aral alabyn, Ústirt, Mańǵystaý aımaǵyn, Aqtóbe, Shalqar, Yrǵyz, Qostanaı, Troıtsk, Orynbor tóńiregin sharlap, el ishindegi kúı saryndaryn kókiregine sińiredi. Nebir dodaly kúı saıystaryna túsip, ónerin shyńdaıdy. Munyń bári Qazanǵap boıyndaǵy tegeýrindi darynnyń jarqyraı kórinýine, shabyt tuǵyry bolýyna sebepshi bolady.
Qazanǵap shyǵarmashylyǵynyń shoqtyǵy bıik «Kúı shaqyrǵysh aqjeleń» kúıi, on altynshy jylǵy patsha jarlyǵyna baılanysty el kúızelisi sarynyn jetkizgen «Jurtta qalǵan», «Sen ketkende, men qaıtem», «Qosh bol, balam», Qazan tóńkerisinen keıingi el ómiriniń túbirli ózgeristerin uly kóshke teńegen "Ýchıtel" kúıi, «Qaratós», «Baljan qatyn» sııaqty arnaý kúıleri, janýarlarlarǵa arnalǵan «Tory at», «Saýran kók», «Tory jorǵanyń bógelek qaqpaıy», «Shymyraýyl qus», ómirdiń máni men sáni týraly «Qus qaıtarý», taǵdyrdy sýretteıtin «Kókeıge túsken kókiljan» búgin men bolashaqtyń qamy týraly taýsyla tolǵanady.
Qazanǵaptyń kúılerin nasıhattap, halqymen qaıta qaýyshtyrǵan ónerpazdar jaıly aıtqanda, Qadyráli, Jumaly, Jálekesh, Raıymbergen, Kelbet, Dáýletkeldi, Ábdiǵalı t.b. kúıshilerdi ataı alamyz. Solardyń ishinde Qazanǵaptyń nemere shákirti Baqyt Basyǵaraevtyń orny erekshe. Shyndyǵynda Qazanǵaptyń árbir kúıiniń tarıhyn aıta otyryp, ony kúıdiń tabıǵı bolmysymen juptastyra bilgen jáne oryndaý barysynda kúıshilik ónerdiń tabıǵatyn asha bilgen birden-bir tulǵa Baqyt Basyǵaraev bolatyn. Mine, endi osyndaı tulǵanyń urpaǵy Edil Baqytuly Basyǵaraevtyń áke jolyn qýyp kósh jalǵastyrýy zańdy qubylys.
Edil Baqyt Basyǵaraev 1970 jyly Aqtóbe oblysy, Shalqar aýdany, Begimbet aýylynda dúnıege kelgen. Jastaıynan ónerge qushtar bolyp, ákesinen Qazanǵap kúılerin úırenedi. 1987 jyly P.I. Chaıkovskıı atyndaǵy mýzyka ýchılışesine ádisker kúıshi Tilesh Bádilovtiń synybyna túsedi, 1993 jyly «Qurmanǵazy» ulttyq konservatorııasynda ónertanýshy, ǵalym-ustaz Abdolhamıt Raıymbergenovtiń synybynda oqıdy. Assıstentýralyda professor Qarshyǵa Ahmedııarov synybynda oqýy jalǵasyn tabady. Qurmanǵazy atyndaǵy akademııalyq ult aspaptary orkestrinde 15 jyl dombyra tobynyń ártisi qyzmetin atqarady. Halyqaralyq jáne respýblıkalyq konkýrstardyń júldegeri.
«Áke kórgen oq jonar» degendeı kúıshi Baqyt Basyǵaraevtyń ónerdegi jolyn búginde uly Edil Basyǵaraev talmaı jalǵastyryp keledi.
Keshke zııaly qaýym jáne qoǵam qaıratkerleri qatysady.
