Astanada «Deshti-Qypshaq. Qupııa belgiler» derekti fılminiń tusaýkeseri ótedi
ASTANA. QazAqparat - 15 shilde kúni saǵat 19.00-da elordadaǵy «Saryarqa» OSO-ynda Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn toılaý aıasynda eki serııaly «Deshti-Qypshaq: Qupııa belgiler» derekti fılminiń tusaýkeseri ótedi. Stsenarııdiń avtory jáne jobanyń rejısseri Baqyt Qaıyrbekov, fılmniń teń rejısseri - Alekseı Kamenskıı, dep habarlanǵan QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń saıtynda.
HI ǵasyrda qypshaq taıpalary birtindep Ońtústik jáne Batys Qazaqstan, Povolje, Kavkaz aýmaǵyn jáne Qara teńiz jaǵalaýyn qamtydy. Osylaısha, Shyńǵyshan shapqynshylyǵyna deıin Altaı men Edil aralyǵynda týysqan túrki halyqtarynyń birigýi júrdi. Bul birtutas qazaq halqynyń paıda bolýyna alyp keldi. Fılmniń birinshi serııasy qypshaqtar men armıandardyń ózara tyǵyz qarym-qatynasyna arnalǵan. Olar ózderinen keıin Eýropada qarqyndy damyǵan qypshaq-quman-polovets tiliniń 30 myńǵa jýyq teńdessiz turmystyq jáne ásirese, ádebı jazba eskertkishterin qaldyrdy. Fılmniń ekinshi serııasy biregeı «CodexCumanicus» kitabyna arnalǵan. Ony Qaıta órleý dáýiriniń kórnekti aqyny Franchesko Petrarka venetsıandyq kitaphanaǵa 1362 jyly syıǵa bergen jáne ol Venetsııadaǵy Marchıana kitaphanasynda osy kúni saqtaýly. «Kodeks Kýmanıkýs» (latyn tilinen aýdarǵanda «Qypshaq tiliniń sózdigi») - XIV ǵasyrdyń basyndaǵy belgili quman tiliniń (eskiqypshaq) jazbasha derekkózi. Ol fılologtar úshin ǵana emes, sondaı-aq tarıhshylar úshin de materıaldarǵa baı.
Bul kitaptyń taǵdyry jaıly qypshaq jazbalarynyń belgili zertteýshisi Aleksandr Garkavets aıtyp beredi. Onyń aıtýynsha, bul ǵajaıyp kitapta orta ǵasyrlardaǵy bizdiń ata-babalarymyz - qypshaqtar tilindegi ánurannyń notasy saqtalǵan. QR Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń, Ulttyq Akademııalyq kitaphananyń bastamasymen túrki mádenıetiniń ejelgi eskertkishi retinde «Codex Cumanicus» kitabyn qaıta qalpyna keltirý jumystary júzege asyryldy. Shara Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi men Qazaq mádenıet ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń tapsyrysy boıynsha ótedi.
