Astanada DDU qoldaýymen balalar ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan úndeý qabyldandy

ASTANA. KAZINFORM — Búgin Astanada «Árbir balanyń densaýlyǵy men ál-aýqaty: balalar densaýlyǵyn saqtaýdyń zamanaýı strategııalary» atty joǵary deńgeıdegi halyqaralyq konferentsııa ótti. Ol týraly Densaýlyq saqtaý mınıstrligi málim etti. 

Astanada DDU qoldaýymen balalar ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan úndeý qabyldandy
Foto: Densaýlyq saqtaý mınıstrligi

Atalǵan konferentsııaǵa Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Bas dırektory Tedros Adanom Gebreısýs, DDU-nyń Eýropa óńirlik dırektory Hans Klıýge, ıÝNISEF-tiń Eýropa jáne Ortalyq Azııa boıynsha óńirlik dırektorynyń mindetin atqarýshy Oktavıan Bıvol qatysty.

Forýmnyń jumysyna sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova jáne Ortalyq Azııa elderiniń beıindi vedomstvolarynyń basshylary qatysty.

Astanada DDU qoldaýymen balalar ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan úndeý qabyldandy
Foto: Densaýlyq saqtaý mınıstrligi

Forýmnyń alańynda 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan «Qazaqstan balalary» biryńǵaı tujyrymdamasynyń mańyzdylyǵy atap ótildi. Bul qujat balalardyń densaýlyǵy, qaýipsizdigi, bilim alýy jáne ál-aýqaty máselelerinde memlekettik kúsh-jigerdi biriktirýge baǵyttalǵan.

— Táýelsizdik jyldary ishinde Qazaqstan ana men bala densaýlyǵyn saqtaý salasynda eleýli nátıjelerge qol jetkizdi. Ana ólimi 6 esege, náreste ólimi 7,5 esege tómendedi. Kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy 75,97 jasqa jetti. Qazaqstan turaqty damý maqsattaryna qol jetkizý boıynsha oń serpin kórsetýde: jalpy ındeks 71,5-ti quraıdy, al ana men bala densaýlyǵy kórsetkishteri boıynsha el óńir kóshbasshylarynyń qataryna kiredi, — delingen habarlamada.

Astanada DDU qoldaýymen balalar ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan úndeý qabyldandy
Foto: Densaýlyq saqtaý mınıstrligi

Balalar densaýlyǵy memlekettik saıasattyń basym baǵyty bolyp tabylady jáne Memleket basshysynyń erekshe baqylaýynda. Sońǵy jyldary elimizde medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek júıesi jańǵyrtyldy: 366 pedıatrııalyq bólimshe jáne 370-ten astam damý jáne erte aralasý ortalyqtary ashylyp, onda 72 myńnan astam balaǵa kómek kórsetildi.

ıÝNISEF-tiń Eýropa jáne Ortalyq Azııa boıynsha óńirlik dırektorynyń mindetin atqarýshy Oktavıan Bıvol barlyq sektorlardyń birlesken jumysynyń mańyzdylyǵyn atap ótti:

— Árbir balanyń deni saý bolyp ósip, qoldaýdy sezinýin qalaımyz. Bul densaýlyq saqtaý júıeleri, otbasylar men seriktester birlesip áreket etkende jáne zamanaýı syn-qaterlerdi eńserýge kómekteskende ǵana múmkin, — dedi ol.

Qabyldanǵan sharalar naqty nátıjelerge qol jetkizýge múmkindik berdi: damý buzylystaryn anyqtaý 21,5%-ǵa ósti, úı jaǵdaıyndaǵy balalar ólimi 22%-ǵa tómendedi, kesh emdeýge jatqyzý 5%-ǵa qysqardy, prenataldyq skrınıngpen qamtý 8%-ǵa artty, uryq kemistikterin anyqtaý 13%-ǵa kóbeıdi, týa bitken kemistikterden bolatyn náreste ólimi 15%-ǵa azaıdy, bastapqy múgedektik 7,5%-ǵa tómendedi.

Balalar densaýlyǵyn saqtaý júıesinde statsıonarlyq kómekti jańǵyrtý belsendi júrgizilýde: balalar statsıonarlaryndaǵy tósek qory 38%-ǵa ulǵaıtyldy (neonataldyq hırýrgııada — 20%). Týa bitken kemistikteri bar balalardyń ómir súrý kórsetkishi 86%-ǵa jetti.

Jyl saıyn shamamen 2000 ashyq júrekke operatsııa jasalady. 19 ınnovatsııalyq tehnologııany engizý balalardy shetelde emdeýge jiberý sanyn 2 esege qysqartýǵa múmkindik berdi.

Forýmǵa qatysýshylar densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qorǵaý jáne basqa da salalardyń kúshin biriktirý arqyly balalar men jasóspirimderdiń densaýlyǵy men ál-aýqatyn qamtamasyz etýdiń keshendi tásiliniń mańyzdylyǵyna erekshe nazar aýdardy.

Konferentsııanyń negizgi oqıǵasy 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan DDU men ıÝNISEF-tiń «Salaýatty bastaý — salaýatty ómirdiń negizi» strategııasyn iske asyrýǵa Qazaqstan men sýbóńir elderiniń saıası beıildiligin bekitetin Astana úndeýin qabyldaý boldy.

Qujat medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekti damytý, teńsizdikterdi azaıtý, ata-analardy qoldaý, balalardy zııandy faktorlardan qorǵaý jáne balalardyń sheshim qabyldaýǵa qatysýyn keńeıtý sııaqty kelisilgen sharalar keshenin qamtıdy.

Konferentsııanyń sheńberinde jetekshi halyqaralyq sarapshylar erte balalyq shaqty damytý, medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekti jetildirý, teńsizdikterdi azaıtý, sondaı-aq psıhıkalyq densaýlyq, mektep ortasy, tsıfrlyq qaýipsizdik jáne balalardyń qatysýy máselelerin qosa alǵanda, qaýipsiz ári qoldaýshy orta qalyptastyrý baǵyttary boıynsha baıandama jasady.

Konferentsııany ótkizý balalardyń densaýlyǵy men ál-aýqatyn qamtamasyz etýdegi densaýlyq saqtaý júıesiniń rólin kúsheıtýdiń mańyzdy kezeńi bolyp, óńirlik yntymaqtastyqtyń jańa deńgeıin aıqyndady.

Astana úndeýin qabyldaý jáne «Qazaqstan balalary» tujyrymdamasyn iske asyrý árbir balanyń densaýlyǵy men ál-aýqatyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan berik saıası ustanymdy rastaıdy.

Buǵan deıin Aral daǵdarysy boıynsha Ortalyq Azııa elderi densaýlyq pen ekologııa boıynsha ortaq sheshim qabyldaǵanyn jazdyq.