Astanada DDU qoldaýymen balalar ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan úndeý qabyldandy
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Astanada «Árbir balanyń densaýlyǵy men ál-aýqaty: balalar densaýlyǵyn saqtaýdyń zamanaýı strategııalary» atty joǵary deńgeıdegi halyqaralyq konferentsııa ótti. Ol týraly Densaýlyq saqtaý mınıstrligi málim etti.
Atalǵan konferentsııaǵa Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Bas dırektory Tedros Adanom Gebreısýs, DDU-nyń Eýropa óńirlik dırektory Hans Klıýge, ıÝNISEF-tiń Eýropa jáne Ortalyq Azııa boıynsha óńirlik dırektorynyń mindetin atqarýshy Oktavıan Bıvol qatysty.
Forýmnyń jumysyna sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova jáne Ortalyq Azııa elderiniń beıindi vedomstvolarynyń basshylary qatysty.
Forýmnyń alańynda 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan «Qazaqstan balalary» biryńǵaı tujyrymdamasynyń mańyzdylyǵy atap ótildi. Bul qujat balalardyń densaýlyǵy, qaýipsizdigi, bilim alýy jáne ál-aýqaty máselelerinde memlekettik kúsh-jigerdi biriktirýge baǵyttalǵan.
— Táýelsizdik jyldary ishinde Qazaqstan ana men bala densaýlyǵyn saqtaý salasynda eleýli nátıjelerge qol jetkizdi. Ana ólimi 6 esege, náreste ólimi 7,5 esege tómendedi. Kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy 75,97 jasqa jetti. Qazaqstan turaqty damý maqsattaryna qol jetkizý boıynsha oń serpin kórsetýde: jalpy ındeks 71,5-ti quraıdy, al ana men bala densaýlyǵy kórsetkishteri boıynsha el óńir kóshbasshylarynyń qataryna kiredi, — delingen habarlamada.
Balalar densaýlyǵy memlekettik saıasattyń basym baǵyty bolyp tabylady jáne Memleket basshysynyń erekshe baqylaýynda. Sońǵy jyldary elimizde medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek júıesi jańǵyrtyldy: 366 pedıatrııalyq bólimshe jáne 370-ten astam damý jáne erte aralasý ortalyqtary ashylyp, onda 72 myńnan astam balaǵa kómek kórsetildi.
ıÝNISEF-tiń Eýropa jáne Ortalyq Azııa boıynsha óńirlik dırektorynyń mindetin atqarýshy Oktavıan Bıvol barlyq sektorlardyń birlesken jumysynyń mańyzdylyǵyn atap ótti:
— Árbir balanyń deni saý bolyp ósip, qoldaýdy sezinýin qalaımyz. Bul densaýlyq saqtaý júıeleri, otbasylar men seriktester birlesip áreket etkende jáne zamanaýı syn-qaterlerdi eńserýge kómekteskende ǵana múmkin, — dedi ol.
Qabyldanǵan sharalar naqty nátıjelerge qol jetkizýge múmkindik berdi: damý buzylystaryn anyqtaý 21,5%-ǵa ósti, úı jaǵdaıyndaǵy balalar ólimi 22%-ǵa tómendedi, kesh emdeýge jatqyzý 5%-ǵa qysqardy, prenataldyq skrınıngpen qamtý 8%-ǵa artty, uryq kemistikterin anyqtaý 13%-ǵa kóbeıdi, týa bitken kemistikterden bolatyn náreste ólimi 15%-ǵa azaıdy, bastapqy múgedektik 7,5%-ǵa tómendedi.
Balalar densaýlyǵyn saqtaý júıesinde statsıonarlyq kómekti jańǵyrtý belsendi júrgizilýde: balalar statsıonarlaryndaǵy tósek qory 38%-ǵa ulǵaıtyldy (neonataldyq hırýrgııada — 20%). Týa bitken kemistikteri bar balalardyń ómir súrý kórsetkishi 86%-ǵa jetti.
Jyl saıyn shamamen 2000 ashyq júrekke operatsııa jasalady. 19 ınnovatsııalyq tehnologııany engizý balalardy shetelde emdeýge jiberý sanyn 2 esege qysqartýǵa múmkindik berdi.
Forýmǵa qatysýshylar densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qorǵaý jáne basqa da salalardyń kúshin biriktirý arqyly balalar men jasóspirimderdiń densaýlyǵy men ál-aýqatyn qamtamasyz etýdiń keshendi tásiliniń mańyzdylyǵyna erekshe nazar aýdardy.
Konferentsııanyń negizgi oqıǵasy 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan DDU men ıÝNISEF-tiń «Salaýatty bastaý — salaýatty ómirdiń negizi» strategııasyn iske asyrýǵa Qazaqstan men sýbóńir elderiniń saıası beıildiligin bekitetin Astana úndeýin qabyldaý boldy.
Qujat medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekti damytý, teńsizdikterdi azaıtý, ata-analardy qoldaý, balalardy zııandy faktorlardan qorǵaý jáne balalardyń sheshim qabyldaýǵa qatysýyn keńeıtý sııaqty kelisilgen sharalar keshenin qamtıdy.
Konferentsııanyń sheńberinde jetekshi halyqaralyq sarapshylar erte balalyq shaqty damytý, medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekti jetildirý, teńsizdikterdi azaıtý, sondaı-aq psıhıkalyq densaýlyq, mektep ortasy, tsıfrlyq qaýipsizdik jáne balalardyń qatysýy máselelerin qosa alǵanda, qaýipsiz ári qoldaýshy orta qalyptastyrý baǵyttary boıynsha baıandama jasady.
Konferentsııany ótkizý balalardyń densaýlyǵy men ál-aýqatyn qamtamasyz etýdegi densaýlyq saqtaý júıesiniń rólin kúsheıtýdiń mańyzdy kezeńi bolyp, óńirlik yntymaqtastyqtyń jańa deńgeıin aıqyndady.
Astana úndeýin qabyldaý jáne «Qazaqstan balalary» tujyrymdamasyn iske asyrý árbir balanyń densaýlyǵy men ál-aýqatyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan berik saıası ustanymdy rastaıdy.
Buǵan deıin Aral daǵdarysy boıynsha Ortalyq Azııa elderi densaýlyq pen ekologııa boıynsha ortaq sheshim qabyldaǵanyn jazdyq.
