Astanada búginnen bastap L.Gýmılevke arnalǵan onkúndik bastalady
ASTANA. 1 qazan. QazAqparat - Búgin Astanada L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetinde kórnekti ǵalym L.N.Gýmılevtiń týǵanyna 100 jyl tolýyna arnalǵan mereıtoılyq is-shara ótti.
HH ǵasyrdyń kórnekti ǵalymy,túrki,slavıan,azııalyq jáne eýropalyq halyqtarynyń tarıhy týraly iri eńbekterdiń avtory, tarıhı etnologııa jáne tarıhı geografııa salalarynyń áıgili mamany - Lev Nıkolaevıch Gýmılevtiń (1912-1992) búgin týǵan kúni. Soǵan oraı ýnıversıtet qabyrǵasynda búginnen bastap Gýmılevke arnalǵan onkúndik bastalady. Onyń sheńberinde ǵylymı semınarlar, trenıngter, ǵalymnyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan spektaklder jáne taǵy basqa sharalar ótedi.
«Lev Gýmılev basylymdardyń birine bergen suhbatynda: «Meniń ómirimniń eń basty maqsattardyń biri - Eýrazııa kóshpendilerine laıyqty baǵasyn berý» degen oıyn bildiredi. Ol bul maqsatyn oryndady. Gýmılev bizge mol ǵylymı shyǵarmashylyǵyn qaldyryp ketti. Etnogenez ben passıonarlyq teorııalarynyń eń jarqyn tustaryn zerttep, nasıhattaý - búgingi jas ǵalymdardyń mindeti. Etnogenezdiń túp negizgi ózegi passıonarlyq teorııa bolyp tabylady. Ol boıynsha etnostar, halyqtar 1200-1500 jyl ǵumyr keshedi eken. Kez kelgen ulttyń, halyqtyń damýyndaǵy sharyqtaý shegi sol jyldardyń orta tusyna keledi. Lev Gýmılev suhbattardyń birinde: «jaqyn ýaqyttarda qazaqtardy buryn-sońdy bolmaǵan, qýatty passıonarlyq órleý kútip tur» dep aıtqan. Sol passıonarlyq órleý bizdiń qolymyzda», - deıdi « Eýrazııa » ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory, professor Zııabek Qabyldınov.
Lev Gýmılevtiń mereıtoıy TMD memleketteri sheńberinde halyqaralyq deńgeıde de atalyp ótedi. Búgin Reseıdiń memlekettik Dýmasynyń májilis zalynda atalmysh sharalardyń resmı túrde ashylý saltanaty ótpek. Onda Qazaqstannyń ǵylymı jáne resmı ókilderi qatysady dep kútilýde.
L.N. Gýmılev «Kúmis ǵasyrdyń» ataqty aqyndary - Anna Ahmatova men Nıkolaı Gýmılevtiń uly. Shyqqan tegine baılanysty ómiriniń kóp bóliginde ol saıası senimsiz dep sanalyp, zańsyz qýdalandy jáne 1930-1950 jyldary, ómiriniń 14 jylyn stalındik túrmelerde jáne lagerlerde ótkizdi. Alaıda, osyǵan qaramastan ol tabandylyq kórsetip, ózi tańdaǵan súıikti ǵylymyna adaldyǵyn saqtap qaldy.
L.N. Gýmılev 1961 jyly Lenıngradta tarıh ǵylymdarynan, al 1973 jyly geografııa ǵylymdarynan dıssertatsııa qorǵap, eki ret ǵylym doktory atandy. 1960-1980 jyldar aralyǵynda Lenıngrad memlekettik ýnıversıtetinde (qazirgi Sankt-Peterbor) jumys istedi.
L.N. Gýmılevtiń aty men murasy ol turǵan memleketke ǵana emes, búkil álemge tán. Ol tek orys ǵalymy emes, sonymen qatar eýrazııalyq, planetarlyq masshtabtyń zertteýshisi.
Keńestik resmı tarıhı ǵylym men etnografııa ótken onjyldyqta L.N. Gýmılevtiń eńbekterine senimsizdikpen qarady, al kóbi onyń túpnusqaly ǵylymı ádisterine qarsy boldy. 1970-1980 jyldary L.N. Gýmılevtiń ıdeologııalyq túsinik boıynsha jumystary KSRO-da jarııalanbady. Tek 1980 jyldardyń aıaǵynda, KSRO-da «jarııalylyq» jáne basyp shyǵarý erkindigi kelgende ǵana onyń eńbekteri kóp taralymmen shyǵa bastady. L.N. Gýmılevtiń jumystarynyń osylaı kóp tırajben shyǵý úrdisi ol kóz jumǵan 1992 jyldan soń da jalǵasa berdi. Osy ýaqytqa deıin de bul úrdis saqtalýda. Mine,20 jyl boıy L.N.Gýmılevtiń kitaptary ǵylymı bestseller bolyp keledi.
