Astanada belgili tarıhshy, muraǵatshy-aýdarmashy Zııada Ijanovtyń kitaptarynyń tusaýkeseri ótedi
ASTANA. QazAqparat - 25 jeltoqsanda Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq muraǵaty belgili muraǵatshy, tarıhshy jáne aýdarmashy, 400-den astam muraǵattyq zertteý maqalalarynyń avtory, «Qaharly 1916 jyl» shejiresi, «Mahambet entsıklopedııasy» men «Áýezov jáne muraǵat» jınaqtaryn qurastyrýshylarynyń biri jáne «Qazaqstan halyq kommısarlary» kólemdi eńbegin orys tilinen qazaq tiline aýdarǵan Zııada Ijanovtyń 4 tomdyq kitaptarynyń tusaýkeseri bolyp ótedi.
Bul týraly QR Ulttyq muraǵatynyń baspasóz qyzmeti habarlady.
4 tomdyqtyń birinshisi - «Jaraly jyldar» dep atalady. «1916 jylǵy kóterilis qazaqqa kerek pe edi?» - kitaptyń alǵashqy paraǵynan jarq etip kózge túser bul suraq, sol jyldardaǵy tarıhymyzdyń zerttelmegen aqtańdaq betteri, qansha aıtsa da, barshylyq eken, degen oı týdyrady. Bul kitapqa 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilistiń belgisiz bolyp kelgen jaıttary, 1928 jylǵy kámpeske men jazyqsyz qýǵynǵa ushyraǵandar, 1921-1922, 1932-1933 jyldardaǵy asharshylyq, 1937-1938 jyldardaǵy saıası qýǵyn-súrginge ushyraǵan ult zııalylary taǵdyrlary, 1941-1945 jyldardaǵy soǵys týraly qaıǵyly oqıǵalar sıpattalǵan. Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik muraǵaty qujattaryna negizdelip jazylǵan maqalalar, arab tilinen aýdarylǵan estelikter, qujattardyń kóshirmeleri bul eńbekterdegi baıandalǵan oqıǵalar men derekterdiń shynaıylyǵyna esh kúmán keltirtpeıdi.
«Aşy sabaqtar» kitabyn daıarlaý kezinde avtor Mańǵystaý oblystyq muraǵatyndaǵy qujattarǵa súıenedi. Adaı ýezinde 1926-1930 jyldary uıymdastyrylǵan «Qosshy» odaǵynyń jumysyn baıandaý arqyly sol kezdegi halyq ómirindegi aýyr kezeńdi bar shyndyǵymen ashyp kórsetedi. Sondaı-aq, bul eńbekte Mańǵystaý óńirinde ótken oqıǵalar men onyń tarıhı tulǵalary týraly jazylǵan maqalalar men qoljazbalar berilgen.
«Asyl qazyna» kitabyna engen derekter Jáńgir han, Ybyraı Altynsarın, Abaı syndy tarıhı tulǵalardyń ómirinen, Qazan tóńkerisine deıin jáne Keńes úkimetiniń alǵashqy ornaǵan kezindegi elimizde shyǵyp turǵan birqatar gazet pen jýrnaldardan, «Isataı batyr» jaıynda baǵaly maǵlumattar beredi.
Mańǵyshlaq óńiriniń 1847-1920 jyldardaǵy tarıhy jaıly Z. Ijanovtyń - «Mangyshlak» atty jınaǵy muraǵattyq qujattar arqyly syr shertedi. Bul - tórt tomdyq ishindegi orys tilinde qurastyrylǵan jalǵyz kitap.
Tusaýkeserge beldi memlekettik jáne qoǵam qaıratkerleri, QR Parlamenti depýtattary, tarıhshylar, muraǵatshylar, Zııada Ijanovtyń týǵan-týysqandary, BAQ qyzmetkerleri, elorda jurtshylyǵy qatysady.
