Astanada azyq-túlik baǵasyn 15%-dan artyq kóterýge bolmaıdy
ASTANA. KAZINFORM — Astanada áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna belgilengen 15 paıyzdyq saýda ústemesin baqylaý kúsheıtildi. Bıyl jyl basynan beri 150-den astam zańbuzýshylyq anyqtalyp, talapty alǵash buzǵan kásipkerlerge de birden aıyppul salý qarastyrylǵan. Bul týraly elorda ákimdigi habarlady.
Elordada azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń (ÁMAT) baǵasyn turaqtandyrý, deldaldyq shemalardy qysqartý jáne saýda ınfraqurylymyn jańǵyrtý baǵytynda keshendi sharalar qabyldanǵan.
Jumys birneshe baǵyt boıynsha júrgizilýde: otandyq aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi qoldaý, tikeleı jetkizilimderdi uıymdastyrý, aýyl sharýashylyǵy jármeńkelerin ótkizý, saýda ústemesin baqylaý jáne qalalyq bazarlardy jańartý. Bul týraly Astana qalasy Kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Astana qalasynyń Investıtsııalar jáne kásipkerlikti damytý basqarmasy basshysynyń orynbasary Maqsat Jańabaev pen Astana qalasy boıynsha saýda jáne tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý departamentiniń basshysy Erkebulan Tagashov aıtyp berdi.
Bıylǵy qarasha aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha Astanada áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary baǵasynyń ındeksi 101,2%-dy qurady. Bul kórsetkish respýblıka óńirleri arasynda oń nátıjelerdiń biri bolyp tabylady.
Oń dınamıkaǵa azyq-túlik taýarlaryn aldyn ala kelisimshartqa otyrǵyzý jáne aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge qaryz berý tetikteri arqyly qol jetkizilgen.
Aınalym tetigi aıasynda ÁMAT-tyń 18 myń tonnadan astam ónimine kelisimshart jasaldy. Túrkistan, Aqmola, Qyzylorda, Jambyl, Qostanaı jáne Aqtóbe oblystaryndaǵy kókónis, bakaleıa, sút jáne et ónimderin óndirýshilermen kelisimder jasaldy.
Ónimdi ótkizýge elordadaǵy 190-nan astam iri saýda núktesi tartylǵan. Olardyń qatarynda «Magnum», «Small», «Fermag», «Vkýsmart», «Anvar» saýda jelileri, sondaı-aq «Shapaǵat» jáne «Kóktal» bazarlary bar.
Maksat Jańabaevtyń aıtýynsha, negizgi basymdyqtardyń biri — azyq-túlikpen jetkilikti qamtamasyz etý jáne óndirýshi men tutynýshy arasyndaǵy deldaldar sanyn azaıtý.
— Bizdiń basty mindetimiz — elorda turǵyndaryn qajetti azyq-túlikpen qamtamasyz etý, ónimniń óndirýshiden tutynýshyǵa deıingi jolyn qysqartý jáne azyq-túliktiń qoljetimdiligin saqtaý. Osy maqsatta tikeleı jetkizilimderdi keńeıtý, otandyq aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi qoldaý jáne baǵanyń ósýin tejeýge múmkindik beretin tetikterdi qoldaný baǵytynda jumys júrgizip jatyrmyz, — dedi Maqsat Jańabaev.
Azyq-túlik taýarlarynyń qoljetimdiligin qamtamasyz etýdiń tıimdi tetikteriniń biri — aýyl sharýashylyǵy jármeńkeleri. Búgingi kúnge deıin elordada 300-ge jýyq jármeńke ótkizildi. Jyl sońyna deıin olardyń sanyn 350-ge jetkizý josparlanyp otyr.
2026 jyly 19 qyrkúıek pen 31 qazan aralyǵynda óńirlik jármeńkelerge Qazaqstannyń 15 óńirinen aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler qatysty. Іs-sharalar qorytyndysy boıynsha et, balyq, sút, bakaleıa ónimderi, kókónister men jemisterdi qosa alǵanda, 10 myń tonnadan astam aýyl sharýashylyǵy ónimi satyldy. Óńirlik aýyl sharýashylyǵy jármeńkeleri turǵyndarǵa otandyq ónimdi óndirýshilerdiń ózinen naryqtaǵy baǵadan tómen baǵamen satyp alýǵa múmkindik berdi.
Sonymen qatar turǵyndardyń ótinishteri men et ónimderine degen joǵary suranysty eskere otyryp, sońǵy úsh jylda Astanada dástúrli túrde «Soǵym Fest» et jármeńkesi uıymdastyrylyp keledi.
Bıyl jármeńke qarasha aıynan jeltoqsannyń sońyna deıin ár senbi jáne jeksenbi kúnderi elordanyń tórt alańynda ótip jatyr:
- Keruen Joly saýda ortalyǵy — Alash tasjoly, 35B;
- «Et Álemi» saýda ortalyǵy — Alash tasjoly, 31/1;
- «Jurt» saýda ortalyǵy — Beıbarys Sultan kóshesi, 3;
- «ERA» bazary — Qorǵaljyn tas joly, 96.
Jármeńkege otandyq aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler qatysady. Bul turǵyndarǵa et ónimderin deldalsyz, tikeleı óndirýshilerden satyp alýǵa múmkindik beredi.
Ónim baǵasy: sıyr eti — kelisine 3 300 teńgeden, jylqy eti — 3 500 teńgeden, qoı eti — 3 700 teńgeden bastalady.
Azyq-túlik baǵasyn qalyptastyrýdaǵy deldaldyq shemalardy anyqtaý jáne jolyn kesý de mańyzdy baǵyttardyń biri. Qazaqstan Respýblıkasynyń «Saýda qyzmetin retteý týraly» Zańynyń 9-babyna sáıkes, áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna belgilenetin shekti saýda ústemesi óndirýshiniń bosatý baǵasynan nemese jetkizý shartynda kórsetilgen kóterme jetkizýshiniń satyp alý baǵasynan 15%-dan aspaýǵa tıis.
Bıylǵy jylǵy 1 qańtardan bastap 2025 jylǵy 10 qańtardaǵy № 155-VIII Zańmen kózdelgen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 204-4-babyna engizilgen ózgerister kúshine endi. Jańa talaptarǵa sáıkes, saýda ústemesin 15%-dan asyrýǵa qatysty alǵashqy quqyq buzýshylyq úshin eskertý jasaý tártibi alynyp tastaldy. Endi alǵashqy zańbuzýshylyq anyqtalǵan jaǵdaıda-aq aıyppul túrindegi ákimshilik jaýapkershilik qoldanylady.
Alǵashqy quqyq buzýshylyq úshin aıyppul mólsheri:
- jeke tulǵalar men shaǵyn kásipkerlik sýbektileri úshin — 5 AEK;
- orta kásipkerlik sýbektileri úshin — 35 AEK;
- iri kásipkerlik sýbektileri úshin — 150 AEK.
Bir jyl ishinde qaıtalanǵan quqyq buzýshylyq úshin aıyppul mólsheri tıisinshe 10, 70 jáne 300 AEK-ti quraıdy.
Astanada apta saıyn saýda nysandarynyń barlyq formatynda baǵa monıtorıngi júrgiziledi. Atap aıtqanda, «Magnum», «Small», «Anvar», «Astyqjan» iri saýda jelilerinde, «Shapaǵat», «Alash», «Sharyn», «Evrazııa», «Álem» bazarlarynda, sondaı-aq úı mańyndaǵy dúkenderde tekserý jumystary júrgiziledi.
Baǵanyń negizsiz ósýin anyqtaý maqsatynda Óńirlik komıssııa jumys isteıdi.
Jyl basynan beri Óńirlik komıssııanyń 90 otyrysy ótkizilip, 150-den astam quqyq buzýshylyq deregi anyqtaldy.
— Bizdiń mindetimiz — quqyq buzýshylyqtardy anyqtaýmen ǵana shektelmeı, búkil saýda tizbeginiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý. Biz ónimniń óndirýshiden sońǵy satýshyǵa deıingi qozǵalysyn qadaǵalap, baǵany negizsiz kóterýge jol bergen kásipkerlik sýbektilerine qatysty sharalar qabyldaımyz. Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna belgilengen 15 paıyzdyq saýda ústemesiniń saqtalýyna erekshe nazar aýdarylady, — dedi Erkebulan Taǵashov.
Astanada jańǵyrtý jónindegi jol kartasyna jeti bazar engizilgen. Olar: «Uljan», «Altaı», «Shanhaı — Kók bazar», «Saryarqa», «Ortalyq bazar», «Alash» jáne «Sharyn».
Jańǵyrtý jumystary saýda nysandaryn zamanaýı statsıonarlyq formatqa kóshirýdi, kóshedegi saýdany jabyq ǵımarattarǵa ornalastyrýdy, avtoturaqtar salýdy, sanıtarlyq jáne órt qaýipsizdigi talaptaryn saqtaýdy, jalǵa berýdiń tsıfrlyq júıeleri men qolma-qol aqshasyz tólemderdi engizýdi qamtıdy.
Aldaǵy sharalar men josparlar
Ákimdińtiń málimetinshe, 2026 jyldyń sońyna deıin bazarlardy jańǵyrtý jumystaryna apta saıynǵy baqylaý kúsheıtiledi. 2027 jyly talaptardy qaıtalap oryndamaǵan jaǵdaıda aıyppul sanktsııalaryn qoldaný jáne talaptarǵa sáıkes kelmeıtin saýda alańdarynyń jumysyn sot tártibimen toqtata turý múmkindigi qarastyrylady.
Sonymen qatar Memlekettik kirister departamentimen ózara is-qımyldy kúsheıtý, ónimderdiń qozǵalysyn qadaǵalaý júıesindegi táýekelderdi taldaý, jańǵyrtylǵan bazarlarǵa ÁMAT-ty tikeleı jetkizý kólemin arttyrý josparlanyp otyr. Sondaı-aq baqylaý tarazylary men tutynýshylarǵa arnalǵan aqparattyq stendterdiń bolýyn qamtamasyz etý kózdelgen.
Qabyldanyp jatqan barlyq shara elordada baǵany turaqtandyrýǵa, saýda salasynyń ashyqtyǵyn arttyrýǵa jáne turǵyndardy sapaly ári qoljetimdi azyq-túlikpen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.