Astana qonaqtary men turǵyndary úshin ár jeksenbi kúni saǵat 12-de Qurmanǵazynyń «Saryarqa» kúıi oryndalatyn bolady - N. Nazarbaev
ASTANA. 4 shilde. QazAqparat - Búgin Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qazaq halqynyń uly kúıshisi Qurmanǵazynyń eskertkishiniń ashylý rásimine qatysty, dep habarlady QR Prezıdentiniń baspasóz qyzmeti.
Nursultan Nazarbaev saltanatty rásim kezinde halyqtyń uly kúıshisine eskertkish ashý el ómirindegi mańyzdy oqıǵa ekenin atap ótti.
- Babalarymyzdyń qurmetine eskertkishterdiń ashylýy - bizdiń urpaqtyń olarǵa degen shynaıy rızashylyǵy men zor qurmetiniń kórinisi. Qazirgi kezde Astanada Jánibek pen Kereıge, Abylaı men Kenesaryǵa, Abaıǵa, Jambylǵa jáne Baýyrjan Momyshulyna eskertkishter ornatylǵan. Endi olardyń qataryna Qurmanǵazy eskertkishi qosylyp otyr. Ol - halyqtyń senimin qasıetti aspap arqyly jarqyn jáne beıneli túrde jetkize bilgen uly kompozıtor. Onyń «Saryarqa», «Adaı», «Balbyraýyn», «Qaıran sheshem», «Kishkentaı» atty kúılerin árbir qazaq biledi, súısinip tyńdaıdy. Al «Saryarqa» kúıi kúlli álemge taralyp, qazaq mýzykasyn tanytty, - dedi Nursultan Nazarbaev.
«Qurmanǵazy» eskertkishiniń ıdeıasy - músindik kompozıtsııada kúıshiniń jarqyn beınesin, onyń erekshe tulǵasy men óshpes rýhyn kórsetý. Músinde onyń kúıleriniń birin shyǵaryp jatqan kezi kórsetilgen. Kúıshi qolyna dombyra ustap otyrǵan kúıinde beınelengen. Músindegi aspap Qurmanǵazy dombyrasynyń dál kóshirmesi bolyp tabylady. Uly kúıshiniń dombyra shertip otyryp, qolyn sermegen sáti onyń shyǵarmashylyq shabytqa bólengen kezin bildirse kerek.
- Qurmanǵazy - ańyzǵa aınalǵan tulǵa. Ol óz shyǵarmalaryna qazaq halqynyń tarıhy men mádenıetin arqaý etti. Biz kúıshiniń jerlengen jeri Astrahan oblysyndaǵy eskertkishin jańalap, sol jerden arnaıy murajaı saldyq. Bizdiń elimizde kóptegen kóshe, mádenıet mekemeleri onyń esimimen atalady. Halqymyz Qurmanǵazynyń kúılerin este saqtap, urpaqtan-urpaqqa jetkizip keledi. Men barsha turǵyndardy Elorda kúni merekesi qarsańynda osy mańyzy zor oqıǵamen quttyqtaımyn. Astana qonaqtary men turǵyndary úshin ár jeksenbi kúni saǵat 12-de Qurmanǵazynyń «Saryarqa» kúıi oryndalatyn bolady, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Músin 5,5 m bıiktiktegi tuǵyrǵa ornatylǵan, eskertkish qoladan quıylǵan. Onyń jalpy bıiktigi 10 m.
Tuǵyr granıtpen qaptalǵan jáne eki bólikten - bıiktigi 2 metr tómengi jáne 3,5 metrlik 3 taqyryptyq beder ornatylǵan joǵary bólikten turady. Olar uly sazgerdiń beınesin tolyqtyryp, Qurmanǵazy Saǵyrbaıuly ómir súrgen kezeńdi sýretteıdi.
Ortalyq bederde dombyrasyn jas Dına Nurpeıisovaǵa berip jatqan kúıshiniń ózi beınelengen. Qurmanǵazy oǵan aq batasyn berip, qazaqtyń kúı óneri dástúrin jalǵastyrýǵa jol siltegen bolatyn. Oń jaq bederde bılik pen qazaq memlekettiligin bildiretin Jáńgir han beınelengen. Sol jaq bederde bir-birimen batyldyq, kúsh, eptilik boıynsha saıysqa túsken batyrlar kórsetilgen.
Qurmanǵazy Saǵyrbaıuly qazaqtyń mýzyka mádenıetininiń damýyna úlken úles qosty. Ol kúı janrynyń negizin qalaýshy bolyp tabylady, sondyqtan halyq arasynda ony «Kúı atasy» dep atap ketken. Óz týyndylarynda XIX ǵasyrdyń 30-jyldary Isataı Taımanuly bastaǵan ult-azattyq kóteriliske erekshe nazar aýdarǵan. Qurmanǵazy bul kóteriliske óziniń alǵashqy týyndylarynyń bipi «Kishkentaı» kúıin arnaǵan. Odan keıingi kúılerinde ol halyqtyń azattyqty kóksegen armanyn bildiredi. Onyń «Aman bol, sheshem, aman bol», «Qaıran sheshem», «Erteń ketem, «Buqtym-buqtym» degen kúılerinde adam daýsynyń áýezi, tabıǵatpen ózara úılesimdiligi aıqyn berilgen.
Qurmanǵazynyń shyǵarmashylyǵy qazaq halqynyń mádenı murasynan mańyzdy oryn alady. Ol kóptegen talantty shákirtter men izbasarlaryn tárbıeledi, olardyń arasynda Dına Nurpeıisova, Mahambet Ótemisov jáne taǵy basqalar bar.
