«Astana klýbynyń» 4-otyrysynda qandaı máseleler qaralady

«Astana klýby» halyqaralyq pikirtalas alańynyń bıylǵy jumysynyń basty qorytyndysy «2019 jylǵy Eýrazııadaǵy  jahandyq syn-qaterlerdiń  reıtıngisi» halyqaralyq zertteýi bolmaq. Zertteýdiń maqsaty - Eýrazııa aımaǵy men  búkil álemdegi ózekti geosaıası jáne geoekonomıkalyq úderisterdi baǵalaý.

Jalpy, zertteýge 60 memlekettiń 1000-nan astam sarapshysy qatysty.Oǵan qosa memleket basshylaryna, halyqaralyq uıymdar men iri buqaralyq aqparat quraldaryna sózi ótimdi 30-dan asa bedeldi saıasatkerler men sarapshylar syn-qaterlerge qatysty kólemdi túrde pikir bildirdi.

Zertteý avtorlary qatarynda Nobel syılyǵynyń laýreattary men óz salasynyń myqty maıtalman mamandary bar. Atap aıtsaq, Metıý Rojanskı, Výdro Vılson atyndaǵy halyqaralyq ǵylymı ortalyq janyndaǵy Kennan ınstıtýtynyń dırektory; Den Smıt - Álem máselelerin zertteıtin Stokgolm halyqaralyq ınstıtýtynyń (SIPRI) dırektory, Metıý Barroýz - AQSh Atlantıka keńesiniń Strategııalyq boljaý bastamasynyń dırektory t.b. bar.

Qazaqstan Respýblıkasynyń tuńǵysh Prezıdenti - Elbasy Qory janyndaǵy Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýtynyń dırektory Erjan Saltybaev dúnıejúzilik reıtıngti jasaý ıdeıasy men alǵysharttaryna qatysty túsinikteme berdi.

«Tarıhı turǵydan alǵanda barlyq aýqymdy jahandyq úderister Eýrazııada bolady, aljahandyq ózara baılanys dáýirinde kez kelgen shıelenis nemese geosaıası úderis óńirdegi barlyq elderdiń turaqtylyǵyna áser etýde. Búgingi kúni saýda-sattyq jáne sanktsııalyq soǵystar, ulǵaıyp kele jatqan soǵysqumarlyq jaǵdaıynda daýlardy sheshetin barlyq asa mańyzdy halyqaralyq ınstıtýttarǵa, sonyń ishinde BUU men DSU qaýip tónip tur. Iran men Ýkraınaǵa qatysty daǵdarystar da sheshimin tapqan joq. Barlyq atalǵan úderister jahandyq qaýipsizdik júıesiniń daǵdarysy artyp kele jatqanyn kýálandyrady, bul álem úshin eń qaýipti saldar týdyrýy yqtımal», - dedi Erjan Saltybaev.

Sonymen qatar, oń úderister de joq emes. Jańa óńirlik uıymdar damyp jatyr, mysaly, ShUY, EAEK keńeıgenibaıqalady, "Beldeý jáne jol" strategııasy qarqyndy damýda. Osynyń barlyǵy Eýrazııa elderiniń óńirlik yntymaqtastyqqa jáne ortaq erejeler boıynsha jahandandyrýdy damytýǵa qyzyǵýshylyǵynyń artqanyn kórsetedi.

Osy oraıda Eýrazııa qaterli kezeńge taıandy deýge bolady. Ol ne birigýi, ne jahandyq shıelenistiń alańyna aınalýy múmkin. Bul dılemmanyń sheshilýi aldaǵy jyldardyń enshisinde. Eýrazııadaǵy barlyq úderisterdiń epıtsentrinde ornalasqan Qazaqstan úshin barlyq qarama-qaıshylyqtardyń beıbit túrde, ári ortaq kelisimmen sheshilgeni mańyzdy. Sondyqtan Eýrazııanyń  jetekshi elderi arasynda tıimdi dıalogty qurý Qazaqstannyń syrtqy saıasatynyń asa mańyzdy maqsattarynyń biri bolyp tabylady. Bul oraıda biz daıyndaǵan reıtıng osy dıalog barysynda talqylanatyn máseleler jıyntyǵyn anyqtaýǵa baǵyttalǵan".

Aıta keteıik, jyl saıynǵy «Astana klýbynyń» 4-shi otyrysy Astanada 12-13 qarasha kúnderi «Nazarbaev ortalyǵynda» ótedi.

«Astana klýbynyń» basty mıssııasy - jahandyq betalystardy talqylaý jáne dúnıejúzi men Eýrazııa aımaǵyna áser etetin eń mańyzdy máselelerdiń sheshimin izdeý, sondaı-aq álemdik saıası-sarapshylyq aýdıtorııaǵa Qazaqstannyń resmı ustanymyn tanystyrý.

Bıylǵy «Astana klýbynyń» jumysyna álemniń 30 elinen, sonyń ishinde Avstrııa, Aýǵanstan, Belgııa, Mysyr, Italııa, Qyrǵyzstan, Pákistan, Polsha, Portýgalııa, Ulybrıtanııa, Úndistan, Indonezııa, Iran, Ispanııa, Qytaı, Norvegııa, Reseı, Serbııa, Slovenııa, Horvatııa, AQSh, Shvetsııa jáne Japonııa sııaqty elderden 50-den astam spıker qatysady.

Forým qonaqtary arasynda birqatar memleket jáne úkimettiń burynǵy jáne qazirgi basshylary, bedeldi dıplomattar, bilikti ǵylymı ortalyq jetekshileri jáne álemge tanymal sarapshylar bar.

Іs-sharaǵa 10-nan asa burynǵy memleket jáne úkimet basshylary, Nobel syılyǵynyń laýreattary, BUU Bas Assambleıasynyń 67-shi prezıdenti, geosaıasat boıynsha álemdik bestsellerdiń 7 avtory, halyqaralyq qatynastar, geosaıasat, ekonomıka boıynsha 21 bedeldi sarapshy keledi.

Klýbtyń 4-shi otyrysy aıasynda sarapshylar "Úlken Eýrazııaǵa aparar jol: ortaq bolashaqty qalaı qurýǵa bolady?" degen taqyryp tóńireginde talqylaıtyn bolady. Taqyryp saýda-sattyq jáne sanktsııalyq soǵystar, jahandyq qaýipsizdikke tóngen jańa qaýip-qaterlermen baılanysty álemdegi jáne Eýropa óńirindegi jahandyq úderisterge qatysty tańdaldy.

Sarapshylar jańa geosaıası shynaıylylyqtyń obektileri emes, sýbektileri bolyp tabylatyn orta deńgeıli derjavalardyń kúsheıýi men qalyptasý jaǵdaıyndaǵy kóppolıarly Eýrazııanyń jańa strategııalyq arhıtektýrasynyń bolashaǵyna asa nazar aýdaratyn bolady

Klýbtyń paneldi sessııalarynyń barysynda Úlken Eýrazııa bolashaǵynyń túrli stsenarııleri, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń «Beldeý jáne jol» bastamasynyń damý perspektıvasy, sondaı-aq Ortalyq Azııadaǵy transformatsııanyń zamanaýı úderisteri qarastyrylatyn bolady.