Astana qalasynyń ortalyǵyndaǵy musylman zıratyna 10 000-ǵa tarta máıit jerlengen
ASTANA. 13 sáýir. QazAqparat - Astana qalasy Mádenıet basqarmasynyń bastamasymen qalanyń ortalyǵyndaǵy «Qaraótkel» musylmandar zıratyna zetteý jumystary júrgizildi. Bul tarıhı orynǵa baılanysty kóptegen ańyzdar men ártúrli boljamdar aıtylǵanymen, naqty ǵylymı boljamdar kúni búginge deıin bolmaı keldi. Eski zırattyń ár metrin zertteı kelip, ǵalymdar jańa tujyrymdar jasaǵan. Ony keshe «Báıterek» medıa ortalyǵynda ótken baspasóz máslıhatyna jınalǵandarǵa olardyń ózderi áigimelep, keıbir jańa tujyrymdaryn ortaǵa saldy.
Bul týraly astana.kz saıtynan habarlandy.
Birinshi kezekte zertteý jumystaryn júrgizgen arhelogtar jerlengen adamdardyń boljanǵannan kóptigine kóz jetkizgendikterin aıtty. Asyqpaı tyndyrylǵan qyrýar esepke alý, sýretke túsirý, nómirleý, árbir qulpytastaǵy jazýdy oqyp, tirkeý jumystary az ǵana 0,16 sharshy metr alańǵa tastan, aǵashtan, temirden, taǵy da basqa myqty materıaldardan 2 169 mola ornalastyrylǵanyn eseptedi. Alaıda, mıkrorelef zertteýleriniń qorytyndysy boıynsha atalǵan zıratqa 10 000 máıit jerlengeni belgili boldy.
Ǵalym Karl Baıpaqovtyń aıtýynsha, zırat buryn aıtylyp kelgennen anaǵurlym eski kórinedi. Bul tujyrymmen «Arhelogııalyq saraptaý» JShS-niń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary Erlan Ámirov te kelisedi.
«Zıratpen baılanysty bizdi 17-shi ǵasyrǵa jeteleıtin túrli ańyzdar men boljamdar aıtylady. Al munda jerlengen eń eski aǵash plıtada 1805 jyl dep jazylǵan. Bizdiń oıymyzsha, bul eń sońǵy jerlengen máıit bolmaýy kerek. Qazaqtardyń erte ádet-ǵurpy boıynsha qazaqtar adamdy jerlegende molanyń betin plıtamen jappaǵan», - dedi ol.
«Qaraótkel» eskertkishterin keń aýqymdy zertteý jumystarynan soń qalalyq Mádenıet basqarmasyna 2 169 jerlengen máıittiń árbir qulpytasyn tirkegen jıyntyq qujat tapsyryldy. Olardyń barlyǵy - 8676 jeke qujat bolady. Bul týraly qalalyq Mádenıet basqarmasy bastyǵynyń keńesshisi Kámılá Kákimova málim etti.
Onyń aıtýynsha, «Qaraótkel» zıraty negizinen musylmandar zıraty. Alaıda onda pravoslav dinindegiler men evreı ultynyń da jerlenýi kezdesedi. Buqara men Qazannan 19 ǵasyrdyń aıaǵynda kelgen din ókilderiniń molalary aıryqsha qyzyǵýshylyq týǵyzdy. Sondaı-aq, munda Sáken Seıfýllınniń serikteri Jaqııa Aınabekov pen onyń otbasy jáne aǵaıyndary jerlengen.
Ǵalymdar bul nysandy zertteý jumystary munymen toqtap qalmaıtynyn jetkizdi. «Biz bul jumystardy mindetti túrde jalǵastyramyz. Óıtkeni adamdar osy jerde jerlengen ózderiniń ata-babalary týraly bilýi kerek», - dedi Erlan Ámirov.
Aýdarý, katalogızatsııa, qulpytastarǵa tolyq tizim júrgizý arqyly ǵalymdar barlyq tarıhı eskertkishterdi qalpyna keltirýdi josparlaýda. Atap aıtqanda: eń birinshi jerlengen adamdardy taýyp, zırattyń jabylǵan, ıaǵnı sońǵy jerlengen múrdesi kim jáne qaı jyldary qansha adam jerlengen - osynyń bárin anyqtaý kezeń-kezeńimen atqarylatyn jumystar. Nátıjesinde qalamyzdyń tarıhyna iri ǵylymı monografııa bolyp qosylatyn tarıhı aspektilerdi kórsetý basty sharýa bolyp tabylady.
Taıaý ýaqytta zırat aýmaǵy qaıta qalpyna keltirilip, jańartylyp, qorshalady. Erlan Ámirovtiń aıtýynsha, «EKSPO-2017» kórmesiniń aldynda qalanyń ortalyǵyndaǵy mundaı nysan qazirgideı jaǵdaıda bolmaýy qajet.
