Astana qalasy TJD sýda abaı bolýǵa shaqyrady

2015 jyldyń mamyr aıynan bastap Astana qalasyna qarasty sý qoımalarynda 11 adam kóz jumǵan, olardyń ekeýi bala.

Aıta keteıik, qaıǵyly jaıttardyń barlyǵy derlik shomylýǵa ruqsat etilmegen jerlerde oryn alǵan.

Shomylý maýsymy bastalsa da, demalýshylar arasynda sýdaǵy qaýipsizdikti saqtamaıtyndar óte kóp. Sondyqtan tómendegi erejelerge nazar aýdaryńyzdar.

Sýattarda shomylýǵa tyıym salynady:

- jabdyqtalmaǵan oryndarda jáne tyıym salynǵan qalqandar (anshlagtar) qoıylǵan jerlerde shomylý;

- júzý shekarasyn belgileıtin qaltqylardan ári júzý;

- motorly, jelkendi kemelerge, eskekti qaıyqtarǵa jáne basqa júzetin quraldarǵa jaqyndaý;

- sýǵa katerlerden, qaıyqtardan, aılaqtardan jáne bul maqsattarǵa arnalmaǵan jerlerden sekirý;

- sýattardy lastaý jáne qoqystaý;

- taqtaılarda, bórenelerde, jataqtarda, avtomobıl kameralarynda, úrlengen matratstarda júzý;

- jabdyqtalǵan jaǵajaılarǵa ózimen birge ıt jáne basqa janýarlardy ertip ákelý.

Sýǵa batyp bara jatqan adamǵa kómek kórsetý úshin jaqsy júze bilip, qutqarý tásilderin, batyp bara jatqan adamnyń qarmaýynan shyǵý jáne zardap shegýshini býksırge alý, alǵashqy medıtsınalyq járdem kórsetý tásilderin jaqsy bilý kerek.

Sýda adamdy qutqarý kezinde qalyptasqan jaǵdaıdy sabyrmen baǵalap, oılanyp, abaılap áreket etý qajet, qaýip tóngen jaǵdaıda ustamdylyq tanytý kerek. Eger oǵan daıyn bolmasańyz, tıisti qutqarý qyzmetterinen kómek surańyz: qutqarýshylar men jedel medıtsınalyq járdemdi shaqyryńyz.

Sýda ózin-ózi ustaý erejeleri:

1) sýattarda balalardy úlkenderdiń qaraýynsyz qaldyrmańyz;

2) sýǵa shomylý úshin qaýipsiz nemese oǵan arnalǵan jerlerdi tańdańyz;

3) tanys emes jerlerde sýǵa túspeńiz;

4) eger sý ıirimine tússeńiz, qoryqpańyz, kóbirek aýa jutyp, sý aǵysy jaǵyna qaraı qatty julqynyp baryp, sý betine júzip shyǵyńyz;

5) sińir tartylǵanda qobaljymańyz, sý betinde qalýǵa tyrysyp, kómekke shaqyryńyz;

6) sýǵa shomylǵanda bir-birińizdi nazardan joǵaltpańyzdar;

7) qatty aǵynǵa túskende aǵysqa qarsy júzbeńiz, aǵyspen júzip, jaǵaǵa shyǵýǵa tyrysyńyz;

8) eger tońazýdyń birinshi belgileri baıqalsa (qaltyraý, dirildeý, álsizdik), dereý sýdan jaǵaǵa shyǵyńyz;

9) baldyrlarǵa oralyp qalsańyz, kenetten qımyldamańyz jáne julqynbańyz. Eń durysy arqańyzben jatyp, aqyryn taza sý jaqqa júzip shyǵý.