Astana áýejaıy trap tarıfin 1040%-ǵa kótermek: áýe kompanııalary narazylyq tanytty
ASTANA. KAZINFORM — Elordanyń halyqaralyq áýejaıy teleskopııalyq basqyshty (jyljymaly jabyq dáliz-kópir) paıdalana otyryp, ishki reısterde jolaýshylardy otyrǵyz jáne túsirý qyzmetine shekti baǵany kóterýge nıetti. Osyǵan oraı Kólik mınıstrliginiń Azamattyq avıtsııa komıteti qoǵamdyq talqylaý ótkizip, máseleniń mán-jaıyn ashýǵa tyrysty.
Áýejaı ýáji
«Nursultan Nazarbaev halyqaralyq áýejaıy» AQ ókili Ásemgúl Temirhanovanyń málimetinshe, 2012 jyldan bastap, ıaǵnı 14 jyl ishinde teleskopııalyq traptarǵa tehnıkalyq qyzmet kórsetý úshin qajetti materıaldarǵa jumsalatyn shyǵyndar, elektr energııasynyń quny jáne eńbekaqy deńgeıi aıtarlyqtaı ósti. Atap aıtqanda, 2012 jyly zańdy tulǵalar úshin elektr energııasynyń quny bir kVt/saǵatqa 11,23 teńgeni qurasa, búginde tarıf 35,72 teńgege jetip otyr. Demek elektr energııasynyń baǵasy 218 paıyzǵa ósti degen sóz.
— Sondaı-aq eńbekaqy deńgeıi de artty. 2012 jylǵy statıstıkalyq derekterge sáıkes, Astana qalasyndaǵy áýejaı qyzmeti boıynsha óndiristik personaldyń ortasha aılyq jalaqysy shamamen 150 000 teńge bolatyn. Al 2025 jyldyń qorytyndysynda ódiristik personaldyń ortasha aılyq jalaqysy 735 000 teńgege jetti, — dedi ol.
Onyń aıtýynsha, 2025 jylǵy qańtarda Qazaqstannyń Avıatsııalyq ákimshiligi T2 termınalyndaǵy alty teleskopııalyq trapty aýystyrý qajettiligi týraly ınspektorlyq nusqama bergen. Qazirgi ýaqytta olardyń ishinde eki trap aýystyryldy. Aldaǵy ýaqytta áýejaı ishki reısterge arnalǵan tórt jolaýshylar teleskopııalyq trabyn satyp alýdy josparlap otyr. Satyp alýdyń jalpy quny qosylǵan qun salyǵyn esepke almaǵanda — 1 mlrd 479 mln teńge.
— Kelisýge usynylatyn áýe kemelerine otyrǵyzý/túsirý kezinde teleskopııalyq trapty paıdalaný qyzmetiniń shekti baǵasy QQS-syz 1 mınýtqa 1 842,72 teńge. Usynylyp otyrǵan shekti baǵa teleskopııalyq traptardy jańartýǵa, sondaı-aq jolaýshylardyń qaýipsizdigi men jaılylyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda kórsetiletin qyzmetke baılanysty shyǵyndardy óteýge múmkindik beredi, — dedi áýejaı ókili.
Áýe kompanııalary tarıftiń kúrt ósýine narazy
Qoǵamdyq talqylaýǵa qatysqan áýe kompanııalarynyń ókilderi áýejaıdyń ushaqqa otyrǵyzý/túsirý kezinde teleskopııalyq trapty paıdalaný qyzmetiniń shekti baǵasyn tym kótermek nıetine qarsylyq tanytyp otyr. Máselen, Air Astana ókili Aqqý Shaıkenova usynylyp otyrǵan ótinimde tarıftiń joǵary bolýyna áser etetin keıbir jaıtqa nazar aýdartty.
Onyń atap ótýinshe, áýe kompanııasy áýejaıdyń ınvestıtsııalyq baǵdarlamany iske asyrý týraly sheshimin qoldaıdy. Óıtkeni bul kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyna tikeleı áser etedi. Biraq, ınvestıtsııalyq baǵdarlama qunynyń is júzinde basym bóligi jyldyq shyǵystar men kirister smetasyna engizilip, «Paıda» babynda kórsetilgenine qarsy. Onyń úlesi 69 paıyz nemese 1,4 mlrd teńge.
— Bizdiń oıymyzsha, ınvestıtsııalyq baǵdarlamaǵa jumsalatyn shyǵystardy jyldyq smetaǵa tolyq kólemde engizý ekonomıkalyq turǵydan negizsiz, — dedi ol.
Kompanııa ókiliniń aıtýynsha, áýejaı teleskopııalyq traptar boıynsha jyldyq amortızatsııany 92,8 mln teńge kóleminde engizip, al qalǵan 1,4 mlrd teńgeni paıda retinde kórsetken. Bul rette jabdyq uzaq merzimdi aktıv sanalady jáne kóptegen jyl boıy paıdalanylady.
Osyǵan baılanysty tutynýshylarǵa túsetin qarjylyq júkteme jabdyqtyń búkil paıdalaný merzimine eseptelýi tıis. Ádette, mundaı merzim keminde 10–15 jyl. Demek, shyǵyndardy jyldyq shyǵystar men kirister qurylymynda birjolǵy túrde tutynýshylarǵa júkteý oryndy bolady.
— Usynylyp otyrǵan tarıftiń óte joǵary ekenin atap ótkimiz keledi. Ósim 1 040 paıyz. Sondaı-aq tórt traptyń barlyǵyn satyp alýǵa jumsalǵan qarajatty bir jyldyń ishinde qaıtarý kózdelgen. Shynyn aıtqanda mundaı ınvestıtsııalyq baǵdarlamalardy kezdestirgen emespin. Osyǵan baılanysty birden suraq týyndaıdy: eger, mysaly, áýejaı bir jyl ishinde tórt trapty satyp alyp, avıakompanııalar onyń qunyn tóleýge májbúr bolsa, onda bir jyldan keıin tarıf qazirgi deńgeıine qaıta tómendeı me? , — dep tań qalady kompanııa ókili.
Aqqý Shaıkenovanyń atap ótýinshe, tarıftiń aıtarlyqtaı ósýine áýe kemelerine servıstik qyzmet kórsetý de úlken úles qosyp otyr. Bul úles 61 paıyz.
— Úles esebi áýe kompanııalarynyń teleskopııalyq traptardy naqty paıdalaný ýaqyty negizinde jasalǵany kórinedi. Ol jylyna shamamen 1,9 mln mınýt. Bul ishki jáne halyqaralyq eki termınaldaǵy jalpy kórsetkish — 3 mln mınýt, — dedi ol.
Kompanııa ókiliniń dereginshe, ishki áýe jelilerindegi 1,1 mln mınýt kólemindegi teleskopııalyq traptarǵa qyzmet kórsetý ýaqytyna óndiristik personaldyń 25 qyzmetkeri men ákimshilik personaldyń 2 qyzmetkeriniń eńbekaqy shyǵystary jatqyzylǵan. Bul eki termınaldaǵy ishki jáne halyqaralyq reısterge arnalǵan traptarǵa qyzmet kórsetetin jalpy shtattyń 59 paıyzyna teń.
— Osyǵan baılanysty teleskopııalyq traptarǵa qyzmet kórsetýge 45 qyzmetker tartylǵan dep boljaýǵa bolady. Bul qyzmettiń jalpy 73 qyzmetkerden turatyn shtat sanynyń shamamen 61 paıyzy. Bul shyǵystardyń qalaı bólingenin túsiný úshin usynylǵan materıaldardy egjeı-tegjeıli zerdeleýge májbúr boldyq. Sonymen birge, eki termınalda ár aýysymda teleskopııalyq traptardy qosý, jabdyqty shetke shyǵarý jáne qajetti orynǵa ornalastyrý jumystaryn atqaratyn 7 ınjener-qyzmetkerdiń turaqty túrde bolatyny belgili. Eger ár aýysymda 7 qyzmetker jumys isteıtin bolsa, onda ishki jáne halyqaralyq termınaldarda naqty qyzmet kórsetetin qyzmetkerlerdiń jalpy shtat sany 28 adamnan aspaýy tıis dep esepteımiz. Árıne, qyzmetkerlerdiń bir bóligi eńbek demalysynda nemese ýaqytsha eńbekke jaramsyzdyqta bolýy múmkin. Osyǵan qosymsha 10 paıyzdy eseptegenniń ózinde, olardyń sany shamamen 31 qyzmetker bolýy tıis, — dedi ol.
Sonymen qatar kompanııa ókili áýejaı tarıfi tym kóterilip ketken jaǵdaıda ushaq bılet baǵasy qymbattaıtynyn eskertti.
— Sońǵy aılardaǵy qaıta retteý úderisine baılanysty áýe kompanııalaryna túsetin júkteme aıtarlyqtaı artty. Buǵan áýejaı qyzmetteri qunynyń ósýi sebep bolyp otyr. Kóptegen áýejaı tarıfterin kóterdi. Sondyqtan áýejaı qyzmetterine arnalǵan tarıfterdiń kez kelgen ósimi ishki áýe jelilerindegi jolaýshylar tasymaly baǵasynyń ósýine tikeleı áser etetinin bilemiz. Osyǵan baılanysty ýákiletti organǵa jáne áýejaıǵa tutynýshylar úshin tarıfti osyndaı kúrt ári aıtarlyqtaı deńgeıde kótermeýdi, shyǵyndardy neǵurlym uzaq kezeńge bólý múmkindigin qarastyrýdy suraımyz. Bul avıakompanııalardyń qyzmetine túsetin teris áserdi azaıtýǵa jáne shyǵyndardy tutynýshylarǵa birden júktemeı, olardy neǵurlym uzaq merzim ishinde óteýge múmkindik beredi, — dedi Aqqý Shaıkenova.
Aıta ketelik Astana áýejaıynyń jyldar boıy jabylmaǵan shyǵyny 36 mlrd teńge bolǵan edi.
