Áskerdegi kadrlyq saıasat, bitimgerler, sarbazdardy qoldaý: zańnamaǵa ózgeris engiziledi

- Bul qujat boıynsha jańa normalar qandaı maqsattardy sheshý úshin ázirlendi?

- «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qorǵanys jáne áskerı qyzmet máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy áskerı qyzmetshilerdiń áleýmettik jáne quqyqtyq qorǵalýyn kúsheıtýge, qyzmettiń bedelin arttyrýǵa jáne qorǵanys júıesin qazirgi zaman talaptaryna beıimdeýge baǵyttalǵan. Qujat tótenshe jaǵdaılarǵa, terrorızmge qarsy operatsııalarǵa jáne táýekel deńgeıi joǵary ózge de mindetterge qatysatyn áskerı qyzmetshilerdi qoldaý sharalaryn keńeıtýdi, sondaı-aq qyzmet ótkerý jaǵdaılaryn jáne materıaldyq qamtamasyz etýdi jaqsartýdy usynady.

Ózgeristerdiń jeke bir bóligi armııadaǵy basqarý júıesi men kadr saıasatyn jetildirýge qatysty. Zań jobasynda kadrlyq úderisterdi tsıfrlandyrý, joǵary áskerı laýazymdarǵa kandıdattardyń tsıfrlyq reıtıngin engizý, sondaı-aq áskerı qyzmetshilerdiń jekelegen sanattary men Qazaqstannyń sheteldegi áskerı ókilderiniń quqyqtyq mártebesin naqtylaý kózdelgen.

Sonymen qatar, BUU-nyń halyqaralyq mıssııalaryna qatysatyn áskerı qyzmetshilerge BUU tólemderin alý tetigin jeńildetý usynylady.

- Atalǵan tsıfrlyq reıtıngini engizý qandaı máselelerdi sheshýge arnalǵan?

- Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń 2024 jyl 2 qazan kúngi Joldaýynda kórsetilgen kadrlyq áleýetti arttyrý jáne kadrlyq protsesterdi tsıfrlandyrý mindetterin oryndaý maqsatynda joǵary áskerı laýazymdarǵa kandıdattardyń tsıfrlyq reıtıngin engizý usynylady.

Tsıfrlyq reıtıng - tsıfrlyq kadrlyq júıe arqyly qalyptastyrylatyn, áskerı qyzmetshiniń kásibı áleýetin kórsetetin sandyq kórsetkish (Qazaqstan Respýblıkasynyń arnaıy memlekettik organynyń áskerı qyzmetshilerin qospaǵanda). Ol kásibı quzyretterge, áskerı laýazym úshin mańyzdy negizgi kórsetkishterge jáne kásibı jetistikter týraly obektıvti derekterge negizdeledi.

Bul júıe eń aldymen kadrlyq sheshimderdiń ashyqtyǵy men obektıvtiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. ıAǵnı, joǵary laýazymdarǵa taǵaıyndaý barysynda sýbektıvti faktordy azaıtyp, qyzmette ilgeriletýdiń ashyqtyǵyn arttyrýǵa jáne sybaılas jemqorlyq táýekelderin tómendetýge múmkindik beredi.

- Zań jobasyndaǵy áskerı qyzmetti ótkerý jáne áskerılerdi áleýmettik qamtamasyz etý máselelerin retteıtin normalarǵa toqtalsańyz...

- Iá, zań jobasynda áskerı qyzmetshilerdiń áleýmettik kepildikterin kúsheıtýge, qyzmet ótkerý jaǵdaılaryn jaqsartýǵa jáne olardyń materıaldyq qorǵalý deńgeıin arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar normalar kózdelgen. Ózgerister áskerı qyzmetshilerdi kúndelikti qamtamasyz etý máselelerin de, erekshe jaǵdaılarda mindetterdi oryndaý kezindegi qosymsha qoldaý sharalaryn da qamtıdy.

Mysaly, kazarma jaǵdaıynda nemese karantındik is-sharalarǵa tartylǵan áskerı qyzmetshilerdi tolyqqandy tamaqpen memleket esebinen qamtamasyz etý usynylady. Bul shara qyzmet ótkerý úshin tıisti jaǵdaı jasaýǵa, jaýyngerlik ázirlikti saqtaýǵa jáne jeke quramnyń densaýlyǵyn qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar, joǵary júkteme men shekteý jaǵdaılarynda áleýmettik qorǵalýdy qamtamasyz etedi.

Budan bólek, tótenshe jaǵdaılardy joıý, terrorızmge qarsy operatsııalardy júrgizý jáne tótenshe jaǵdaı rejımin qamtamasyz etýge tartylatyn Qarýly Kúshter men Shekara qyzmetiniń áskerı qyzmetshilerine úsh eselengen aqshalaı úles tóleý kózdeledi. Bul olardyń joǵary táýekel, psıhologııalyq jáne fızıkalyq júkteme jaǵdaıynda qyzmet atqarýyna baılanysty usynylyp otyr.

Munymen qosa, qylmystyq-protsestik zańnamaǵa sáıkes, qaramaǵyna shyǵarylǵan (laýazymynan ýaqytsha shettetilgen) áskerı qyzmetshige eń tómengi jalaqy mólsherinde aqshalaı tólemmen qamtamasyz etý qarastyrylǵan. Qazirgi ýaqytta mundaı áskerı qyzmetshi jalaqysyz qalady.

Taǵy bir mańyzdy norma - 25 jyl jáne odan da kóp eńbek sińirgen áskerı qyzmetshilerge óz qalaýy boıynsha qyzmetten bosaý múmkindigin berý.

Usynylǵan normalarda QR Qorǵanys mınıstrligi áskerı ókildikteriniń halyqaralyq uıymdardaǵy qyzmetin reglamentteý qarastyrylǵan ba? Munymen qosa, qujatta qazaqstandyq bitimgerlerdi qoldaý tetiginde túzetýler bola ma?

- Áskerı ókilder ınstıtýty Qazaqstannyń halyqaralyq uıymdardaǵy jáne shetel memleketteriniń áskerı yntymaqtastyq organdaryndaǵy múddelerin qorǵaıdy. Osyǵan baılanysty olardyń qyzmetin zańnamalyq turǵyda retteý jáne olarǵa dıplomatııalyq artyqshylyqtardy, sondaı-aq eńbekaqy, eńbek jaǵdaılary, áleýmettik jáne medıtsınalyq qamtamasyz etý máselelerin Qazaqstan Respýblıkasynyń dıplomatııalyq qyzmet týraly zańnamasyna sáıkes qoldaný usynylady.

Bitimgerlik qyzmetke qatysty, BUU mıssııalaryna qatysatyn qazaqstandyq áskerı qyzmetshilerge tólemder tetigin jeńildetý, ıaǵnı olardyń eńbekaqysyn ýaqtyly jáne kidirissiz alýy kózdeledi.

Osy maqsatta BUU-nyń áskerı quram usynǵany úshin memleketke tóleıtin qarajatyn tikeleı Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrliginiń shotyna aýdarý usynylady. Qazirgi ýaqytta bul qarajat respýblıkalyq bıýdjetke túsedi. Sondyqtan BUU-men birlesken mıssııalarǵa qatysty halyqaralyq sharttarǵa (mysaly, Lıvanǵa nemese Golan jotalaryna jiberý kezinde) tıisti normalardy engizý qajet bolady, alaıda mundaı kelisimderdi ratıfıkatsııalaý uzaq ýaqyt alady. Bul óz kezeginde tólemderdiń ýaqtyly júrgizilýine kedergi keltiredi.

- Zań jobasy aıasynda QR Qarýly kúshteriniń Arnaýly operatsııalar kúshterine arnaýly maqsattaǵy bólimshe mártebesin berýge, sondaı-aq QR Qorǵanys mınıstrligine Arnaýly operatsııalar kúshteriniń jedel maqsaty men mindetterin aıqyndaý fýnktsııalaryn berýge baǵyttalǵan túzetýler engiziletini málim boldy. Bul qadamdar qandaı máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan?

- Bul túzetýler Arnaıy operatsııalar kúshteriniń qyzmetin basqarý júıesin jáne quqyqtyq rettelýin jetildirýge, sondaı-aq ulttyq qaýipsizdikke qatysty mindetterdi oryndaý kezinde sheshim qabyldaýdyń jedeldigin arttyrýǵa baǵyttalǵan.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Qorǵanysy jáne Qarýly Kúshteri týraly» Zańnyń 18-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes, Qarýly Kúshter terrorızmge qarsy operatsııalarǵa tartylýy múmkin, al osynyń aıasynda Arnaıy operatsııalar kúshteri tıisti kúshter men quraldardy bóledi. Degenmen qoldanystaǵy zańnama olardyń arnaıy mártebesi men qoldaný erekshelikterin tolyq deńgeıde aıqyndamaǵan.

Osyǵan baılanysty Arnaıy operatsııalar kúshterine júktelgen mindetterdiń sıpatyn eskere otyryp, olarǵa arnaıy maqsattaǵy bólimshe mártebesin zańnamalyq túrde berý usynylady. Bul qoldanystaǵy quqyqtyq olqylyqty joıýǵa, basqarý júıesiniń ıkemdiligin arttyrýǵa jáne zamanaýı qaýip-qaterlerge den qoıý kezinde jedel sheshim qabyldaýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi.