Asa qaýipti qutyrý dertiniń aldyn alý úshin ne isteý kerek
ORAL. KAZINFORM – Batys Qazaqstan oblysynda ótken jyly adamdar arasynda qutyrý aýrýy tirkelmegenimen, bul asa qaýipti derttiń qaýpi seıildi deý qıyn.
BQO sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Nurlybek Mustaevtyń málim etkenindeı, ótken jyly 2 573 adam qutyrýǵa qarsy kómekke júgingen.
Onyń sózine qaraǵanda, osynshama adamdy janýarlar tistegen, tyrnalap, silekeılegen. Bul kórsetkish 2024 jylǵydan (2 404) 169-ǵa kóp.
- Sonyń ishinde 1 752 adamdy (2024 jyly – 1 903) ıt qapsa, 692-sin (2024 jyly – 419) mysyq tistegen. Basqa janýarlardan 129 adam (2024 jyly – 76) zardap shekken, - deıdi N.Mustaev.
BQO veterınarııa basqarmasy epızootııaǵa qarsy veterınarııalyq is-sharalar bóliminiń basshysy Kenjebek Aımashevtiń naqtylaýynsha, 2025 jyly oblys aýmaǵynda qutyrýǵa qatysty iri qara maly arasynda 4 aýrý oshaǵy tirkelgen.
Atap aıtqanda, Bókeı ordasy Bısen aýyldyq okrýgi «Órken» jáne «Maqsotov» sharýa qojalyǵynda ótken jyly 15 aqpan kúni ólgen iri qaradan patologııalyq materıal alynyp, zerthana qorytyndysy nátıjesinde qutyrý aýrýynyń qozdyrǵyshy anyqtaldy. Osyǵan baılanysty 18 naýryzda shekteý is-sharalary belgilendi. Janýarlardyń juqpaly aýrýlarynyń oshaqtaryn joıý maqsatynda veterınarııalyq is-sharalar kesheni tolyǵymen júrgizilip, 29 mamyr kúni shekteý is-sharalary alynyp tastaldy.
Sol sekildi Kaztalov aýdany Kaztalov aýyldyq okrýgi Saıqudyq qystaǵyndaǵy «Kaztalovka» sharýa qojalyǵynda 2 sáýirde iri qara maldan qutyrý aýrýynyń qozdyrǵyshy tabylǵan. Munda da tıisti jumystar atqarylyp, 11 maýsymda shekteý is-sharalary alynǵan.
Oǵan qosa Báıterek aýdany Egindibulaq aýyldyq okrýgi «Súndetqalıev» sharýa qojalyǵynda da osyndaı derek tirkeldi.
Basqarma málimetine sáıkes 2025 jyly veterınarııalyq is-sharalar jospary aıasynda qutyrý aýrýyna qarsy 328 myń bas iri qara, 60 850 bas usaq mal, 14 myń bas jylqy , 300 bas túıe, 12,1 myń bas ıt vaktsınatsııalanǵan.
- Qutyrý aýrýynyń aldyn alý úshin ıt, mysyqtardy jáne basqa janýarlardy ustaý erejelerin qatań saqtaý jáne olardyń jyl saıyn qutyrýǵa qarsy vaktsınatsııalanýy qajet. Qutyrýǵa qarsy vaktsııanatsııa – bul qaýipti aýrýdyń aldyn alýdyń jalǵyz ádisi. Jabaıy jáne qańǵybas úı janýarlarymen janasýdan aýlaq bolý mańyzdy. Kez kelgen janýar tistegen jaǵdaıda dereý dárigerge qaralý kerek, - deıdi K.Aımashev.
Batys Qazaqstan ınnovatsııalyq-tehnologııalyq ýnıversıtetiniń professory, veterınarııa ǵylymdarynyń doktory Ǵaısa Ábsatırovtiń aıtýynsha, jyl saıyn dúnıe júzinde orta eseppen 60 myńdaı adam qutyrýdan kóz jumady.
- Bizdiń elimizde de túlki, ıt, qasqyr, mysyq jáne iri qara sııaqty janýarlarda tirkeletin qutyrý sany jyl saıyn orta eseppen 7 paıyzǵa ósip otyrǵany baıqalady. Jyl saıyn respýblıkada 700 basqa deıin aýyl sharýashylyǵy janýarlary qutyrýdan ólse, sonyń 50 paıyzdan astamy iri qara, 25 paıyzǵa deıini usaq maldyń úlesine tıedi. Sońǵy 10 jylda (2015-2025) Qazaqstanda 27 adamnyń qutyrý dertine shaldyqqany tirkelgen. Ekpin túsire aıtatyn jaıt, qutyrýdyń emi joq, biraq aldyn alýǵa bolady, - dedi Ǵ.Ábsatırov.
Eske sala keteıik, budan buryn Ǵaısa Ábsatırovtyń veterınarııanyń ózekti máselelerin qaıtkende sheshe alatynymyz jóninde aıtqanyn jazǵan edik.