Asa qaterli ári juqpaly dertke adamzat bolyp qarsy turýymyz qajet - Ersultan Bekturǵanov, Májilis depýtaty
NUR-SULTAN. QazAqparat - Qazirgi tańda asa qaterli de juqpaly dert - koronavırýsqa qarsy sharalar jasalyp jatqany belgili. Osyǵan oraı Májilis depýtaty, «Nur Otan» partııasy fraktsııasynyń múshesi Ersultan Bekturǵanov QazAqparat tilshisine suhbat berdi.
– Ersultan Óteǵululy, búgingi tańda álem jurtshylyǵyn qatty alańdatyp otyrǵan eń basty indet – «koronavırýs». Osy derttiń taralýyna beı-jaı qarap otyra berýge bolmaıtyn shyǵar. Siz qandaı oı-pikirińizdi alǵa tartar edińiz?
– Qazirgi baspasózde jarııalanyp jatqan málimetter boıynsha, dúnıe júzinde 64 myń 627 adam osy «koronavırýs» aýrýyna shaldyqqan, al 1 myń 486 adam kóz jumǵan! Ókinishke oraı adam ólimi kún saıyn kóbeıýde. Qandaı jaǵdaıda bolsa da, bir adamnyń emes, osynsha adamnyń ólimi ol – úlken qasiret, orny tolmaıtyn qaıǵy, júrekke salmaq túsiretin oqıǵa!
Eń soraqysy, bul óte juqpaly dert tez aranyń ishinde búkil álemdi jaýlap alýda. Keıingi málimetterde onyń qamtýy Japonııa, Sıngapýr, Taıland, Ońtústik Koreıa, Indııa, Germanııa, Frantsııa, Italııa, Ulybrıtanııa, tipti Kanada jáne Amerıka Qurama Shtattaryna da jetkeni aıtylýda. Juqpaly aýrýlar sarapshysy Gabrıel Lıýn myrzanyń búgingi búkil álemge taraǵan jaǵymsyz aqparatyna qaraǵanda, bul kesel osylaı tuzaqtalmaı jalǵasa berse, álem halyqtarynyń 60 protsentin sharpýy múmkin eken. Al, eger, «jaman aıtpaı, jaqsy joq» degendeı, aýrýǵa shaldyqqandardyń ishindegi qaıtys bolǵandardyń sany 1 protsentti quraǵannyń ózinde, 45 mıllıon adam mert bolady eken. Bul – buryn-sońdy dúnıede bolmaǵan apat.
Búkil álem ǵalymdary men dárigerleri bul vırýsqa dúnıe júzi bolyp qarsy turý kerek ekenin málimdep otyr. Árıne, oǵan qyrýar qarjy jáne Jer sharyn mekendegen halyqtardyń bári birigip, jumylyp, áreket jasaýy kerek ekendigi kimge bolsa da túsinikti dep oılaımyn.
– Osy oraıda, Sizdiń usynysyńyz qandaı?
– Meniń paıymdaýymsha, qarjy tabý úshin, barlyq memleketter kelisip, bir tańnyń atýynda, bir kúnde álemde bolyp jatqan barlyq soǵystardy toqtatý kerek. Sol soǵysqa, áskerge ketip jatqan qarajatty koronavırýs juqpaly aýrýyna qarsy is-qımylǵa jumsaý kerek dep sanaımyn!
Álemniń barlyq elderi bir jylda áskerı kúshterge, jalpy soǵysqa baılanysty isterge 1,5 trıllıon AQSh dollary kóleminde qarajat jumsaıdy eken. Mysaly: bir Sırııadaǵy 2011 jyldyń basynda memleket ishindegi azamattardyń qarsylastyǵynan týyndaǵan soǵys, keıin birneshe memleketterdiń aralasýyna ákep soǵyp, 19 mıllıonǵa jýyq halqy bar, myńdaǵan jyldar tarıhy bar memlekettiń shańyraǵy ortasyna túsýine ákelip soǵyp otyr. Ǵasyrlar boıy otyrǵan jerinen 12 mıllıonǵa jýyq adam qashyp, 4 mıllıonnan astamy shet elderge bosyp ketken. Bulardyń kópshiligi áıelder men jasóspirim balalar. Sol eldiń ekonomıkasy, sarapshylardyń aıtýynsha, bir aıda 4,5 mıllıard AQSh dollaryn joǵaltyp otyr. 2000-3000 jyldyq tarıhy bar, asa baǵaly, qundy eskertkishter qıratylyp, jermen-jeksen bolǵan. Endi bul eldiń biz jasap otyrǵan ǵasyrda keregesiniń kerilýi, shańyraǵynyń tiktelýi beımálim!
Sonymen qatar, dúnıe júzinde bir kúnniń ózinde 40 myń adam, al jylyna 14,5 mıllıonnan astam adamnyń ashtyqtan, toıyp tamaq ishpegendikten, sanıtarlyq normalardyń joqtyǵynan qaıtys bolatynyn eskersek, kimge bolsa da oılaný kerektigi aqıqat!
Búkil álem halyqtary birlesip, ortaq sheshimge kelip, dúnıeni sharpyp kele jatqan asa qaterli dertti toqtatýǵa áreket jasaýy kerek ekendigin dáleldep jatýdyń ózi artyq dep oılaımyn! Sondyqtan asa qaterli ári juqpaly dertke adamzat bolyp qarsy turýymyz qajet!
Oı bóliskenińizge raqmet.
