Artyq salmaqtan arylýdyń taǵy bir tásili
ASTANA. 25 qańtar. QazAqparat - Jyly úıler men keńseler adamnyń salmaq qosýyna yqpal etýi múmkin, al salqyn aýa raıy kerisinshe, artyq salmaqtan arylýǵa kómektesedi, dep jazady "RIA Novostı". Bul málimetter Nıderland ǵalymdarynyń Trends in Endocrinology & Metabolism jýrnalynda jarııalanǵan eńbeginen alynǵan.
«Biz ǵımarattardyń jyly bolýy adamnyń densaýlyǵyna oń áserin tıgizedi, al az ǵana sýyqtyń áserinen adam aǵzasy biraz kúsh-qýatyn jumsaıdy degen uıǵarym jasadyq», - deıdi Maastrıht ýnıversıteti janyndaǵy Medıtsınalyq ortalyqtyń qyzmetkeri doktor Vaýter van Marken Lıhtenbelt.
Sál buryn japondyq ǵalymdar Tselsıı boıynsha 17 gradýs temperatýrada 6 apta boıy kúnine eki saǵat ýaqyt sýyqqa shydaǵan adamdardyń maı qabatynyń azaıǵanyn anyqtaǵan.
Lıhtenbelt bastaǵan zertteýshiler toby óz kezeginde adam aǵzasynyń sýyqqa uzaq ýaqyt boıy beıimdeletinin aıqyndady. Zertteýge erikti túrde qatysyp, kúnine alty saǵat boıy 15 gradýs sýyqta bolǵan jandarda qolaısyz jaǵdaılarda adamnyń ómirlik áreketin qoldaýǵa arnalǵan, «qońyr maılar» degen ataýǵa ıe maıly ulpalar paıda bolǵan. Sýyq aýa raıynda osy jylý almastyrǵysh jasýshylar «aq» maılardy - «zııandy» maılardy joıady, sol sebepti adam qatty tońbaıdy, ári aryqtaıdy.
Zertteý málimetterine súıensek, jylýdyń aǵzasynan bólinýine adam jalpy energııasynyń úshten bir bóligine deıin jumsaýy múmkin. Ǵalymdardyń pikirinshe, adam azǵasy úshin fızıkalyq kúsh-qýatyn jumsaýmen qatar, sýyqta kóbirek júrý asa paıdaly.
«Qys mezgilinde adamnyń ishki temperatýrasy sýyq aýa raıyna beıimdelip, joǵarylaıdy. Alaıda, túrli temperatýralardyń áseriniń az bolýynan adamdar maı basý tárizdi aýrýlarǵa dýshar bolýy múmkin. Onyń ústine, denesin únemi jyly ortada ustaǵan adamnyń temperatýralyq ózgeristerge tózimdiligi tómen bolady», - deıdi ǵalymdar.
