«Arna Medıa» holdıngi basqarmasynyń tóraǵasy Erlan Baıjanov: Naryq talaptary mindetteıdi

«Kazahstanskaıa  pravda» gazetiniң bүgingi nөmirinde  jarııalanғan     sұhbatynda.

- Byltyr «Arna Medıa» ұlttyқ aқparattyқ holdıngi құryldy.  Holdıng  memlekettik medıa  jұmysyna қandaı jaңalyқtar  әkelip  otyr?

- Dәlirek aıtқanda,  құrylғanymyzғa  bir  jyl  bola  қoıғan joқ.  Bizdiң jұmysymyz dırektorlar keңesiniң  birinshi  otyrysy  өtken jәne  alғashқy sheshimder қabyldanғan     қarashanyң 29-ynan  bastaldy  dep  sanaımyz.

- Ol  sheshimder  қandaı  boldy?

- Strategııalar  týraly. Holdıng  қyzmetiniң  negizgi basymdyқtary  bekitildi.  Biz   memlekettik  medıany   tek saıası  resýrs nemese  memlekettiң ıdeologııalyқ   tetigi  retinde ғana emes,  bıznes-aktıvter retinde de  қarastyra   bastadyқ.  Olardy  ekonomıkalyқ bәsekelestik tұrғysynan қarastyryp, naryқta alatyn  oryndaryn, marketıng tıimdiligin  baғalaı bastadyқ. Bir sөzben aıtқanda, holdıngtiң    alғashқy  sheshimderi  negizgi mindetke - memlekettik  bұқaralyқ aқparat құraldarynyң jұmystaryna  korporatıvtik basқarý men  strategııalyқ menedjmenttiң    oңtaıly   modelin  engizýge  baғyttaldy.

- Bұl қadamdar  gazetter  men   telearnalar үshin қanshalyқty maңyzdy?

- Bұl қadamdar  baspa stanogy   aқshany  da,   tırajdy   da  kereginshe  basa alatyn    keңestik  dәýirde     maңyzdy bolғan joқ. Baspa  men  telearnalardy   dotatsııalaý   қaғıdasy  әli kүnge deıin saқtalғanyn aıta ketý kerek,  әrıne  tүrleri өzgergen. Memlekettik  bұқaralyқ aқparat  құraldary  memlekettik  tapsyrystyң esebinen  tұraқty bıýdjettik қoldaýғa   үırengen. 2001 jyldan bastap 2007 jylғa  deıingi aralyқta  memlekettik  қarjylandyrý  4 mıllıard teңgeden 20 mıllıardқa  jetti.   Jәne  bұl jaғdaı   jaıbaraқat bıýdjettik  paternalızmge  әkelip tiredi.

Biraқ  daғdarys  keldi.   Әr  tıyndy  sanaý jәne   қalaı tabys tabýdy,  naryқta   қalaı aman  қalýdy  oılaý kerek. Holdıngke  kirgen kompanııalardyң barlyғy oғan  қalaı  қol jetkizýdi bildi  deı almaımyz. Biraқ  biz өz kompanııalarymyzғa ınvestıtsııalyқ jәne  bıýdjettik josparlaýdyң   negizgi tetikterin,  қarjy  mәlimetteriniң  transparenttiligin,   sondaı-aқ korporatıvtik basқarýdyң  қajetti ınstıtýttaryn  engize aldyқ. Bұl - өte maңyzdy  nәtıje.

- Daғdarysty aıtyp өttiңiz.  Daғdarys  holdıng kompanııalaryna әser etti me?

- Bizdiң   negizgi  tabys kөzimiz - memleketke  aқparattyқ қyzmet kөrsetý.  Al   memleket - senimdi tapsyrys berýshi.   Osynyң arқasynda barlyқ  kompanııalar  tұraқty  jұmys isteýde. Degenmen,   naryқty  zertteı bastady,    «kөrpelerine  қaraı kөsilip»,    artyқ   shyғystardyң barlyғyn  azaıtty,  қysқartýlar  jүrgizdi. Kompanııalar toptary  boıynsha jyldyң  қorytyndysy  boıynsha  tabyspen  shyққymyz  keledi. Holdıng   der kezinde  құryldy,     daғdarystyң  әserin   jұmsarta aldyқ.

Daғdarys   jarnamadan tүsetin   kiristerge  қatty soққy  bolғanyn   aıtý kerek. Bұl naryқ   is jүzinde  40 paıyzғa basylyp қaldy,   al  sarapshylar  jyldyң  basynda  құldyraý kөrsetkishiniң bұdan   azdaý  bolatynyn  boljaғan  bolatyn. Әsirese  baspasөzdegi    jarnamalardyң  aýқymy   anaғұrlym  қysқardy.   Holdıngtiң   mamandandyrylғan  seıls-haýsynda  jarnamalyқ қyzmettiң shoғyrlanýynyң arқasynda,  biz    orta eseppen   shırek kөrsetkishke   құldyraýdy   қarastyrғan  josparly kөrsetkish  deңgeıin  saқtap otyrmyz. Biz  jarnamalyқ naryқtaғy    iri   oıynshyғa aınalyp,   teleқaralymdaғy үlesti   20 paıyz deңgeıinde    myғym   saқtaýdamyz.

- Teledıdar  - jarnama berýshiler  үshin eң  tartymdy  medıalyқ    resýrs.  Memlekettik  telearnalardyң  jұmysyn  қalaı baғalaısyz?

-  Jalpy alғanda,  oң baғalaımyn.  Bұl baғalaý   teleқaralym reıtıngine   negizdelgen.  Әsirese, «Қazaқstan»  telearnasy   jaқsy  ilgerilip  otyr,  onyң  reıtıngi  3,5-inshi orynnan 7 pýnktke  deıin    өsti.     Al  telearnanyң   jekelegen өnimderi   reıtıngtiң kөsh basyna  shyғa bastady.

«El Arnada» da ilgerileýshilik bar.  Bұl efırde  birneshe   tartymdy  jәne  jaңa   baғdarlamalardyң paıda  bolýynyң  nәtıjesi.  «El Arna»  өz aýdıtorııasyn  belsendi  қalyptastyryp  keledi, deýge  bolady.

«Habardyң»  da aýdıtorııasy  tұraқty. Telearnany    negizinen,  basty saıası jaңalyқtardy  bilip otyrý  үshin   memlekettik  қyzmetkerler, saıası    elıta    men    үlken   bıznes өkilderi    kөredi. Biz  oblys ortalyқtarynan  tys jerlerde tұratyn     halyқtyң    is jүzinde basymdyқ beretin   telejobalaryn    anyқtaý  үshin,  halқynyң sany 50 myңғa jetpeıtin     қalalardaғy  aýdıtorııalardy zertteýge  arnaıy  tapsyrystar berdik.   Bұl mәlimetter   bizdiң telearnalarymyzdyң   baғdarlamalyқ saıasatyn   jaқsartýғa  kөmektesetin bolady.

- Өkinishke  oraı,    bizdiң kөrermender  қazaқstandyқ arnalardan gөri,  reseılik arnalardy kөrgendi   jaқsy kөredi.   Bizdiң telearnalarymyz tanymal  bolýy    үshin,  қandaı ister  atқarylýda? Jaңa telemaýsymda kөrermenderdi  nendeı jaңalyқtar  kүtip tұr?

- Biz үshin jaңa maýsym  kөktemde,  «Қazaқstan»  jәne  «El Arna» telearnalary    jaңaryp,    ondaғan  jaңa baғdarlamalar    paıda bolғan  kezde  bastaldy.

O bastan biz  arnalardy  belgili  bir salaғa  mamandandyrýғa baғyt ұstadyқ.   Bұl biz ashқan jaңalyқ emes.  Mysaly,   reseılik  Bүkilreseılik  memlekettik  teleradıokompanııany  (VGTRK)  alaıyқ,   onyң    bes telearnasy bir-birine  ұқsamaıdy.  «Vestı-24»  jaңalyқtar  arnasyn  aқparattyқ,     oıyn-saýyқ,  bilim  berý baғdarlamalaryn  aralastyra   beretin әmbebap  «Rossııa» arnasymen    shatastyrmaısyz.   Oғan  қosa,     kompanııaғa «Kýltýra»  jәne  «Sport»  telearnalary,   «Bıbıgon»  balalar arnasy kiredi.

Osyndaı taқyryptyқ  saralaý  әr arnaғa  өziniң    tұraқty  aýdıtorııasyna   ıe bolýғa mүmkindik beredi. Biz de osy  baғytta  jұmys  isteýimiz kerek.  «Habar» - aқparattyқ arna  retinde damyp,    jaңalyқtar  men saraptamalyқ baғdarlamalardy  tүrlendirýge       nazar  aýdarýy  tıis. «El Arna» -    kөbine  jastarғa arnalғan   tanymdyқ,  oıyn-saýyқ arnasy.  «Қazaқstan» arnasyn    - kөrermenderi  de   aýқymdy jәne әrtarapty   қoғamdyқ  arna  retinde kөrip  otyrmyz.

Kүzgi maýsymғa қaraı  bizdiң  arnalar    reseılik  jәne sheteldik  jaңa kınoөnimder  satyp  aldy.  Fılmderdiң basym bөligi -   Қazaқstan  teleefırindegi  premeralar.   Kүzgi maýsymda sondaı-aқ,  «Қazaқfılm» kınostýdııasynyң   jaңa  jobasy - «Eýrazııa kelbeti» («Lıkı Evrazıı»)   derekti  toptamasynyң kөrsetilimi bastalady.  «El Arnada» «Ұly Dala oıyndary» dep  atalatyn  tұңғysh    ұlttyқ joba efırge  әzirlenýde.   Komandalar  қazaқ   halқynyң   tүrli kөne  oıyndarynan saıysқa tүsetin bolady. Sondaı-aқ,  Қazaқstannyң Kөңildiler men   tapқyrlar   құramasynyң  қatysýymen «Han of Dastarhan»  jobasy    iske қosylady.  «Қazaқstan»   telearnasy sonymen birge,   өz  telejobalaryn    bastaıdy,    olardyң ishinde  «Eki jұldyz»,  «Ara»,  «Roza Rymbaeva shaқyrady», «Sen  sұlý»,  «Aýyl»   sııaқty  jobalar bar.

Fýtbol  jankүıerleri үshin de jaқsy jaңalyқ bar - «Arna  Medıa»  holdıngi  «ÝEFA Chempıondar Lıgasy»   men  «ÝEFA  Eýropa  Lıgasy»    oıyndaryn tikeleı kөrsetýdiң   eksklıýzıvtik құқyғyn  satyp aldy.     Eýropalyқ fýtbol  dodasy    elimizdiң    «Habar»  jәne  «Қazaқstan»  telearnalarynan kөrsetilýde.

- «Arna  Medıa»  holdıngi 2011 jylғy  қysқy Azııalyқ oıyndardyң  resmı  habar taratýshysy  bolyp  anyқtalyp  otyr.  Osy baғytta  қandaı ister atқarylýda?

- Biz  bұl jұmysқa kirisýge    baıaғydan  әzirmiz.  Biraқ  әzirge  Oıynnyң Ұıymdastyrý komıtetiniң atқarýshy  dırektsııasymen   қarym-қatynasta   naқtylyқ bolmaı  otyr. Merzimniң bәri өtip ketti,   biz  әli   hat  jazysyp  otyrmyz.

- Baspasөz   taқyrybyna қaıra  oralaıyқ.  «Kazahstanskaıa pravda»  gazetiniң dızaıny  men   «ҚazAқparat»   agenttiginiң   saıtyndaғy   өzgerister  birden kөzge tүsýde.  Biraқ bұl әzirge tek  syrtқy  өzgerister,  al  ishki    mazmұnynda jaңalyқtar   bola ma?

- Bizdiң maқsatymyz - holdıng  kompanııalaryn tehnıkalyқ jaңartý  jәne   kommertsııalyқ tıimdiligin arttyrý   ғana  emes, sonymen birge  sapaly aқparattyқ  kontent  қalyptastyrý, zamanaýı,    oқyrman үshin    қyzyқty   kontent  қalyptastyrý.  Bizdi  bұғan    Prezıdent  Әkimshiligi men   bizdiң  jalғyz aktsıonerimiz - Mәdenıet jәne aқparat  mınıstrligi  baғyttap otyr. Aýdıtorııany     Қazaқstandaғy jәne shetelderdegi saıası,  ekonomıkalyқ,  қoғamdyқ  maңyzdy,   mәdenı oқıғalar  týraly       bәrin қamtyp, jedel jәne  jaýapty  habardar etý -   bizdiң  bұқaralyқ aқparat құraldarymyzdyң aldyna osyndaı mindet  қoıyp  otyrmyz.   Jәne olardyң  bұl  mindetti atқara alatynyna  senimdimin.

«ҚazAқparat» agenttigi  jaңa aқparattyқ  өnim    - ınfografıka jobasyn   iske  қosty.  Bұl  aқparatpen jұmys isteýdiң    tıimdi әdisi. Maңyzdy, birinshi  kezekte,   ekonomıkalyқ  mazmұndaғy    oқıғalardy қysқa  әri  nұsқa tanystyra  otyryp,   tұtynýshyғa aқparattyң   mol aғymynda  mәlimetti oңaı  jәne   tez  ұғynýғa  kөmektesemiz.

Eldiң әr өңirinde  bolyp jatқan oқıғalar týraly  aқparattar   jınalatyn      aımaқtyқ jaңalyқtar  taspasy sııaқty     өnim    shyғarylýda. Baspasөzdiң  damýyndaғy zamanaýı  үrdister sol, gazet  үshin  basty   mәsele -  agenttikter  men  telearnalar  berip қoıғan jaңalyқtar  emes,    oқıғalarғa  jasalғan    sapaly taldaýlar   bolyp tabylady.   Gazet    өz oқyrmandaryn   telearnalardan,    Internetten  қaıtaryp alýda      jәne  bұl   tartysta  oғan  tek   tartymdy kontent қana kөmektese alady.

Reti kelgende  aıta ketý kerek,   biz   basylymdardaғy halyқaralyқ   taқyryptardy  arttyrýdy   josparlap otyrmyz. Biraқ biz  halyқaralyқ  jýrnalısterdiң өte zәrý bolyp otyrғan jaıymyz bar.

Memlekettik  gazet -  oқyrmanғa  memlekettik  organdardyң  jұmysynyң  mәn-jaıyn  ashatyn,  bılik  dәlizindegi kүndelikti   jөn silteýshi. Kүn saıynғy jөn silteýshi.  90-shy jyldardyң kүrdeli kezeңderinde  «Egemen  Қazaқstan» men   «Kazahstanskaıa  pravda»  gazetteri  aptasyna  4 ret қana shyғýғa mәjbүr bolғan edi. Endi  olar   қalypty     rejımge  oralýy  kerek   dep sanaımyn,   aldymen - 5 rettik,  keıinnen, қarjylyқ  jaғdaıy  rettelgen  soң,  aptasyna  - 6 ret    shyғýlary  tıis.  Elimizde      kүn  saıyn  jetkilikti   eleýli oқıғalar  bolyp jatyr,  olar   baspasөz betterinen  tys қalmaғany jөn.

- Holdıngtiң  aldaғy josparlaryna  toқtalsaңyz?

- «Arna Medıa»  kompanııalar  tobynda «dıý-dılıdjens» amaly iske  қosylýda,  onyң  қorytyndysy  boıynsha  biz  kompanııalarymyzdyң   naryқtyқ құnynyң  obektıvtik  baғasyn,    tәýekelderge  jasalғan   tereң taldaýlar,   medıa-aktıvterdi  damytý  jөnindegi  ұsynys-keңester   alatyn bolamyz.  Bұl - holdıngti  damytýdyң strategııalyқ  perspektıvasy tұrғysynan өte  maңyzdy    mәsele.

Қolymyz jetpeı  jatқan, әli  ıgerilmegen   baғyttar  da bar.  Radıostansylarda,  «Қazaқ gazetteri» kompanııasyna kiretin,  sondaı-aқ «Jas өrken»  balalar basylymdary  tobyna kiretin     қazaқ tildi  gazetter  men jýrnaldardyң   segmentinde  өzgertýler   jasaýғa   daıyndyқ jasalyp jatyr.

Sandyқ teledıdar  engizý    mәselesi  de - jeke taқyryp.    Holdıng  Habar  taratýdyң   sandyқ  tehnologııasyn     engizý  jәne     damytý   tұjyrymdamasyn    ұsynyp  otyr,  ony jүzege asyrýdyң keshendi  jospary  da  әzir.  Өkinishke  oraı,  daғdarys   jaғdaıynda  ol jobany    tolyқkөlemdi   bıýdjettik  қarjylandyrýғa  әzirge mүmkindik bolmaı otyr. Degenmen,    biz ony    nesıe nemese  ınvestıtsııalyқ resýrstardyң  esebinen   jүzege asyrýғa bolady dep  sanaımyz.

Elimizdiң   barlyқ aýmaғyn,  onyң ishinde  alys  jәne  kishigirim eldi mekenderdi,  otandyқ   telebaғdarlamalarmen,     sheteldik telearnalardyң tanymal   toptamalarymen  қamtamasyz  etý  үshin, aғymdaғy  jyly  biz   jerserik arқyly tikeleı habar  taratý  jobasyna kiriskeli  otyrmyz.  Ol үshin  biz  «Қazteleradıo»  jәne  «KATELKO»    telekommýnıkatsııalyқ  baғdarlamalarymyzdyң    resýrstary men  tәjirıbelerin  biriktiretin   bolamyz.

Habar taratýdyң sandyқ   jobasy jıilik  resýrstaryn bosatady,    jalpy  teledıdar naryғyn  keңeıtýge negiz  bolady. Jaңa telearnalar   құrý mүmkindikteri  paıda  bolady.  Keleshekte biz jaңa arnalar - balalar, mәdenıet,   sport, anımatsııalyқ   arnalar    ashқymyz keledi.

Baspasөz өnimderin  bөlshek  satý  jәne  dıstrıbýtsııa   naryғyna     shyғýdyң   da mүmkindikterin zertteýdemiz.   Bұl  jerde basylymdardy    basý, jetkizý jәne  taratý mәselelerin keshendi   sheshe alatyn jәne  tek  қana memlekettik basylymdardy ғana emes,        baspa  үıleriniң  jelilerin  құrý  týraly sөz bolyp otyr.

Josparlar kөp jәne olardyң  barlyғy    қazaқstandyқ medıanaryқtyң   sapalyқ    өsýine   jәne onyң bәsekege қabilettigin arttyrýғa   baғyttalyp  otyr.  Mұnyң  bәriniң  jetistiginen  әrbir   қazaқstandyқ ұtatyn bolady.