Arktıka júz myń jylda alǵash ret muzdan arylady
ASTANA. QazAqparat - Kembrıdj ýnıversıtetiniń professory Pıter Ýodhems Arktıka sońǵy júz myń jylda alǵash ret muzdan arylatyn merzimge boljam aıtty. Bul týraly ǵalym The Independent basylymyna habarlady.
Ýodhems Arktıka bıyl nemese kelesi jyly muz jamylǵysynan aıyrylady, dep paıymdaıdy. Ǵalym óziniń qorytyndylaryn soltústik jartyshardaǵy muz jamylǵysynyń erý qarqynyna jáne AQSh-tyń qar jáne muz Ulttyq ortalyǵynyń málimetterine negizdeıdi, dep jazady Lenta.ru.
Oǵan sáıkes 30 jyl buryn Aktıkanyń (qysqy) muz jamylǵysynyń aýdany 12,7 mıllıon sharshy shaqyrym bolǵan. 2016 jyly bul kórsetkish 11,1 mıllıon sharshy shaqyrymǵa teń boldy.
Ondaǵy 1,6 mıllıon sharshy shaqyrym Ulybrıtanııa sııaqty alty eldiń aýdanymen shamalasady. Ótken jylǵy rekordtyq tómengi kórsetkish 3,4 mıllıon sharshy shaqyrymdy qurady jáne ǵalymnyń pikirinshe, jazdyń sońynda - kúzdiń basynda muz jamylǵysynyń aýdany nebári mıllıon sharshy shaqyrym nemese nól bolýy múmkin.
Eger muz túgeldeı erimese de, onyń qaldyǵy soltústik Kanada aýdanyndaǵy kóptegen araldarǵa shoǵyrlanady, al Reseı jaǵyndaǵy alabynda múldem muz qalmaıdy. Sońǵy ret Arktıkada muz budan 100-120 myń jyl buryn tolyq joıylǵan.
Arktıka muzynyń erýi jyldyq ortasha temperatýranyń Tselsıı boıynsha 0,6 gradýsqa joǵarylaýyna ákep soǵady, dep sanaıdy Ýodhems. Bul ýájben onyń áriptesi Pıter Gleık te kelisedi. Alaıda ol muzdyń bulaısha erýi jaqyn arada bola qoımaıdy, dep paıymdaıdy. Rýtger ýnıversıtetiniń (AQSh) profesory Djenıfer Frensıs te ǵalamshardyń soltústigi muzdan 2030-2050 jyldarǵa qaraı tolyq arylady, degen pikirde.
