Arktıka muzdarynyń erýi Qazaqstanda qýańshylyqqa ákelýi múmkin

ASTANA. KAZINFORM — Arktıkanyń Barents jáne Kar teńizderinde qysta teńiz muzy az bolǵan jyldary Shyǵys Eýropa men Qazaqstan aýmaǵynda jaz mezgili qurǵaq ótetini anyqtaldy. Mundaı qorytyndyny Germanııa men Rýmynııa ǵalymdary shyǵardy, dep habarlaıdy AZERTADJ.

Arktıka
Foto: Kazinform

Alfred Vegener ınstıtýty men Býharest ýnıversıtetiniń zertteýshileri 1901–2017 jyldar aralyǵyndaǵy Arktıka muzdarynyń jaǵdaıy men qurǵaqshylyqqa qatysty derekterdi zerttegen.

Nátıjesinde Barents jáne Kar teńizderinde qys mezgilinde muz az bolǵan jyldardan keıin Rýmynııa men Ýkraınadan Qazaqstanǵa deıingi aýmaqta jazǵy qýańshylyq jıirek baıqalatyny anyqtalǵan.

Ǵalymdardyń boljamynsha, muz jamylǵysynyń azaıýy aýa massalarynyń qozǵalysyna áser etedi. Sonyń saldarynan óńirde joǵary qysymdy turaqty aımaqtar qalyptasyp, bulttyń túzilýine kedergi keltirýi jáne aýa temperatýrasynyń kóterilýine yqpal etýi múmkin.

Zertteý derekterine sáıkes, Arktıka muzy az bolǵan jyldary qarastyrylyp otyrǵan óńirdiń jer betine túsetin kún energııasynyń ortasha mólsheri sharshy metrine 5,35 vattqa kóp bolǵan. Bul aıyrmashylyqtyń shamamen 57 paıyzy bulttylyqtyń azaıýymen baılanysty.

Alynǵan nátıjeler mamandarǵa qýańshylyqtyń týyndaý yqtımaldyǵyn aldyn ala baǵalaýǵa kómektesýi múmkin. Bul ásirese jaýyn-shashynnyń azaıýy astyq túsimine keri áser etetin aýyl sharýashylyǵy aımaqtary úshin mańyzdy.

Aıta keteıik, Ortalyq Azııada muzdyqtardyń erýi men sý tapshylyǵy kúrdeli máselege aınalyp otyr.