«Arqada qys jaıly bolsa da, aqbóken aýyp kelmeı tur» – respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi sanynda Saıası ǵylymdar doktory Gúlnar Násımovanyń «Saıası turaqtylyq - qoǵam jańǵyrýynyń negizi» degen taqyryppen maqalasy jaryq kórdi. Avtordyń pikirinshe, saıası turaqtylyq máselesi memleketterdiń saıası rejimi men áleýmettik- ekonomıkalyq damý deńgeıine qaramastan, kez-kelgen el úshin ózekti bolyp sanalady. Sondyqtan da Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaev «Jańa onjyldyq - jańa ekonomıkalyq órleý - Qazaqstannyń jańa múmkindikteri» atty Joldaýynda aıtqandaı «ishki saıası sala men ulttyq qaýipsizdiktiń 2020 jylǵa deıingi negizgi maqsattary qoǵamda kelisim men turaqtylyqty saqtaý, el qaýipsizdigin nyǵaıtý bolyp qala beredi». «Búginde Qazaqstan tóraǵa retindegi EQYU-nyń múmkindikterin qaqtyǵystardy retteý jolyndaǵy máseleler tóńireginde joǵarylatty. Al EQYU-nyń Astanada ótetin Sammıtinde aımaqtardy turaqtandyrý tehnologııalary izdenisi qarastyrylatyndyǵyna halqymyz senimdi», - deıdi avtor.

Sondaı-aq atalmysh basylymnyń búgingi nómirinde EQYU-nyń Az ulttar isteri jónindegi Joǵary komıssary Knýt Vollebekten alynǵan suhbat. «Qazaqstan halqy Assambleıasynyń rólin odan ári nyǵaıta túsý mańyzdy» degen taqyryppen jarııalandy. K.Vollebektiń aıtýynsha, etnostyq qaqtyǵystardy sheshý baǵytyndaǵy basty máselelerdiń biri - talasty máselelerdi aıqyndap, olardy ahýal ýshyǵyp, saıasat sahnasyna ekstremıster shyǵyp ketpeı turǵanǵa deıin sheshý. «Árıne EQYU-nyń elderinde qoǵamnyń etnostyq santúrliligin qoldaýdyń ońdy mysaldary da bar. Qashanda istelgennen kóri artyǵyraq jasaýǵa bolady degenimizben, EQYU elderiniń talaıynda az ulttardyń balalaryn bilim júıesine kiriktirý jóninde tamasha jumys júrgizilip jatyr. Men uıymǵa múshe elderge jasaǵan saparlarym kezinde balalardyń birneshe tildi oqyp-úırenýiniń kóptegen ońdy úlgilerin kórdim», - deıdi suhbatynda halyqaralyq uıym ókili.

***

«Aıqyn» gazetiniń jazýynsha, Qazaqstan halqy, balalar men bala týatyn jastaǵy áıelder tamaq sapasyn jaqsartýǵa asa muqtaj. Bes jasqa deıingi balalardyń belgili bir bóliginiń qunarsyz tamaq ishýinen boılary men salmaqtary tıisti kórsetkishten tómendep barady. El erteńin, urpaq saýlyǵyn oılaıtyn Úkimet bolsa, 5 jasqa deıingi balalardy durys tamaqtandyrýdyń keshendi baǵdarlamasyn ázirlep, jedeldetip júzege asyrýy kerek. Keshe elimizdiń Syrtqy ister mınıstrliginde Qazaqstandaǵy jańa myńjyldyq damý maqsattarynyń esebi tanystyrylǵanda kóterilgen máseleler týraly basylymnyń búgingi sanyndaǵy «BUU qazaq aýylynyń taǵdyryna alańdaıdy» atty maqaladan bile alasyzdar.

Sondaı-aq atalmysh basylymǵa suhbat bergen tarıh ǵylymdarynyń doktory Murat Ábdirovtyń aıtýynsha, elimizde mektep bitirgen alǵyr jasóspirimderdiń basym bóligi tek ekonomıka, qarjy fakýltetterine túsedi. «Baıqap qarasańyzdar, tehnıkalyq joǵary oqý oryndary men ekonomıst qarjygerler daıyndaıtyn ýnıversıtetterdegi oqýǵa túsý balldarynyń arasy jer men kókteı. Mysaly ekonomıka ýnıversıtetinde 110 ball arqyly grantqa qabyldaný keı jaǵdaıda eles bolyp qalýda. Budan shyǵatyn qorytyndy - tehnıkalyq ýnıverıtetke balldary tómender barýda. Óıtkeni konkýrs joǵary emes. ıAǵnı, memleket tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynyń laýazymyn joǵarylatyp, jastardyń tehnıkalyq mamandyqtardy qalaýyna jaǵdaı jasaý kerek. Al kezinde polıtehnıkalyq ınstıtýttyń stıpendııasy ózgelerden joǵary bolǵan. Bul da úlken stımýl», - deıdi ǵalym. Bul týraly «Aıqynnyń» búgingi sanyndaǵy «Elbasymyz eldi ınnovatsııalaý máselesine tereń mán berip otyr»degen taqyryppen berilgen suhbattan bilýge bolady.

***

«Alash aınasy» basylymy elimizdegi kıikterdiń azaıyp ketýi osy janýarlardyń jer betin joıylyp ketý qaýpin týdyryp qana qoımaı qazaq dalasynyń tozýy, topyraq qyrtysynyń qunarsyzdanýy sııaqty problemaardyń paıda bolýyna yqpal etýi yqtımal ekendigin aıtyp jar salýda. Basylymnyń jazýynsha, bıylǵy resmı málimetter boıynsha elimizde kıik sany 80 myńǵa shyqqan. Al ótken jyly qyrylyp qalǵan Aral-Mańǵystaý aralyǵyndaǵy popýlıatsııany qospaǵanda, Betpaqdala kıikteriniń sany 49 myńǵa jetedi eken. Burynǵy ataq-aıbar, dań-daqpyrtynan jurnaq-juqana ǵana qalǵan mań dalanyń mańǵaz perzentteriniń joıylyp ketýi onsyz da qulazyp jatqan Betpaqdalanyń árin qashyryp otyr. Al ǵalymdardyń zertteýleri boıynsha, kıiktiń joıylý dalamyzdyń tozyp, topyraq qyrtysynyń qunarsyzdanýyna ákeledi. Sebebi myńdaǵan kıik júrip ótken dalanyń topyraǵy qopsyp, janýardyń tuıaǵyna ilingen ósimdikter tuqymy shashylyp, jer jańaryp otyratyn bolǵan. Bul týraly «Arqada qys jaıly bolsa da, aqbóken aýyp kelmeı tur» atty maqalada egjeı-tegjeıli jazylǵan.

Sondaı-aq osy basylym búgingi sanynda «Mekteptegiler memlekettik shekarasyn bilmeı shatasyp júr» atty aqalada berilgen. Maqalada eldegi mektep oqýshylarynyń oqýlyqtarynda ketken kemshilikter jóninde jazylǵan. «Osy oqýlyqtardaǵy málimetterge qarap otyryp, Qazaqstannyń shekarasy sheksiz sııaqty kórinedi. «Bárinen buryn jyl ótken saıyn shekaramyz tarylyp bara ma?» degen úreı týady eken. Babalarymyz bilekti ushymen, naızanyń kúshimen qorǵap, muraǵa qaldyrǵan jerlerimizdi ońtústikten qyrǵyz, ózbek, túrikmen baýyrlarymyz «qysyp» bara jatsa, shyǵys búıirden Qytaı basyp kele jatqan tárizdi. Áıteýir dostyǵymyz jarasqan Reseımen ǵana shekara uzyndyǵy sol kúıi saqtalyp tur eken», - delingen maqalada. Bul jaınyda bilgińiz kelse «Alash aınasy» gazetiniń búgingi sanny jiberip almańyz.

***

«Kazahstanskaıa pravda» basylymy búgingi sanynda keshe Parlament Májilisindegi «Nur Otan» HDP fraktsııasynyń keńeıtilgen otyrysynda elimizdiń 2011-2013 jyldarǵa arnalǵan bıýdjeti qyzý talqylanǵanyn jazady. «Buǵan sebep bir jaǵynan elimizge údetilgen ındýstrııaaldy-ınnovatsııalaq baǵdarlamalarǵa qytysty mindetterdi júzege asyrý qajet. Bul árıne elden qomaqty qarjyny talap etedi. Ekinshi jaǵynan memlekettiń áleýmettik mindettemelerdi de oryndaý qajettigin umytpaý kerek. Úshinshiden jahandyq deńgeıde bolýy yqtımal qaýip-qaterlerdi de nazarda ustaý qajet. Al bul máselelerdi qalaısha sheshýge bolady?», - deıdi basylym. Bul týraly basylymnyń búgingi sanyndaǵy «Nadejnaıa zaşıta stabılnogo rosta» atty maqaladan bilýge bolady.