Arheolog Baıtanaev Shyńǵyshan qabiri týraly: Biz tústegi aıanmen jumys istemeımiz
ShYMKENT. QazAqparat - Ońtústik Qazaqstan oblysynda erli zaıyptylar Shyńǵys hannyń qabirin taýyp alypty, endi ony ashý úshin Elbasynyń ruqsatyn kútýde degen aqparat jurtty eleń etkizgeni belgili. Á.Marǵulan atyndaǵy Arheologııa jáne etnologııa ınstıtýtynyń dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Baýyrjan Baıtanaev bul aqparattyń shyndyqqa janaspaıtynyn aıtady, dep habarlaıdy QazAqparat HAA tilshisi.
Almaty qalasynyń turǵyndary Sman Ótegen men Gúljanar Altynbektiń Arys qalasynyń soltústiginde Shyńǵys hannyń qabirin ashamyz dep úńgir qazyp júrgeni jóninde tarıhshy-arheolog habardar eken. Bul másele jóninde bilmek bolyp habarlasqanymyzda mynadaı jaýap aldyq:
«Olarǵa túsinde aıan bergen, olar baryp qazǵan. Biz aıanmen jumys istemeımiz. Biz - memlekettik ǵylymı-zertteý ınstıtýtymyz. Sol sebepti bizdiń qyzmetkerler baryp, sol jerdi kórip, saraptama júrgizip, jazda resmı túrde tarıhı-muralyq qorytyndy jasaǵanbyz. Sol kisilerdiń qazǵan jerine. Biz ol qorytyndyny mádenıet basqarmasynyń mádenı murany saqtaý jáne qoldaný bólimine joldaǵanbyz. Sol kisilerden surańyzdar. Ol jerdi qazýyn toqtatpasa bireýler qulap óledi ol jerde», - dedi B.Baıtanaev.
Alaıda, arheolog úńgir qazyp jatqandardyń áreketine qatysty qandaı da bir pikir bildirgisi kelmedi. Ári «túsindegi aıanmen úńgir qazatyndarǵa pikir bildiretin psıhıatr emespin. Túsine kirgen nárseni biz teksere bermeımiz ǵoı, memlekettik qyzmetkermiz», - dep qysqa qaıyrdy.
Eske salaıyq, «Zamana» gazeti Arys qalasynda ótken jyldan beri erli-zaıyptylar qazba jumystaryn júrgizip jatqanyn jazǵan bolatyn. Maqalada avtor kelinshektiń túsine babasy kirip, Shyńǵys hanmen tanystyrǵanyn aıtqan. Al ataqty qolbasshy kóripkelge «Abyz ana» degen at berip, sol mańda jerlengenin eskertipti. Sodan tústegi aıanǵa sengen kúıeýi men áıeli ótken jyldyń sáýir aıynan qara kúzge deıin úńgir qazyp, hannyń qabirine nebári 30 santımetrdeı ǵana jer qalǵanda toqtatyp qoıypty. Búginde 12 metr tereńdikte qazylǵan týnneldiń uzyndyǵy shamamen 30 metrge jýyqtaǵan. Іshke túskende bulaq kórinedi. Bulaqtan solǵa qaraı eńkeıip júrýge týra keledi. Bul jerge túsken adam qap-qarańǵy tas túnekte hannyń qabiri jatyr degen jerge baryp tireledi. Osy jerden qazba jumysyn toqtatqan erli-zaıyptylar «ary qaraı qazýǵa ruqsat joq. Sebebi, Shyńǵys hannyń ózi Elbasydan ruqsat kútip otyr» dep túsindirgen bolatyn. Eger ol kisi qabirdi ashýǵa ruqsat berse, onda elimizde biz kútpegen oń ózgerister oryn alatynyn tilge tıek etken. ıAǵnı, el ishinde paraqorlyq, jemqorlyq jáne zınaqorlyq sekildi jaman ádetter tıylady dep tujyrym jasaǵan.
