Araldyń qurǵaǵan ultanyna sekseýil egý jospary qalaı júzege asyp jatyr
QYZYLORDA. KAZINFORM — 2021-2025 jyldary teńizdiń qurǵaǵan ultanyna sekseýil egý jónindegi Prezıdent tapsyrmasy Araldyń ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Qyzylorda oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasy Kazinform tilshisine tapsyrmanyń qalaı oryndalǵanyn baıandap berdi.
Álemdik qaýymdastyq Araldyń joǵalýyn adamzat tarıhyndaǵy úlken ekologııalyq daǵdarys dep baǵalady.
— Aral teńiziniń qurǵaǵan ultanynyń kólemi — 6 mln gektar, onyń 2,8 mln gektary Qazaqstan Respýblıkasyna tıesili. Jyl saıyn odan mıllıondaǵan tonna qum men shań sýarmaly egistikterge, jaıylym men baý-baqshalarǵa ushyp, ónimdilik kólemin túsiredi. Aýyl sharýashylyǵynyń jer aınalymyn azaıtyp, ekologııalyq jaǵdaı men adam densaýlyǵyna teris áser etedi. Qorshaǵan ortany tuz ben qum kóshkininen saqtaıtyn birden-bir amal — teńiz ultanyna sekseýil, sarysazan, qarabaraq sııaqty galofıtti ósimdikter egý ekenin keıingi shırek ǵasyrdaǵy tájirıbe dáleldep otyr, — dedi basqarma basshysynyń orynbasary Márip Akbar.
2021-2025 jyldary elimiz boıynsha 1 mln 90 myń gektar jerge sekseýil egilse, onyń 432 myń 500 gektary Syr óńiriniń úlesinde.
— Ótken jyly oblystyq deńgeıde 100 myń gektar josparlanyp, tolyq oryndaldy. Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıteti josparlaǵan 328 myń gektardyń 318 myń gektarynda jospardy oryndady. Qalǵan 10 myń gektar bıyl sáýir aıynda aıaqtalady. Shyǵymdylyǵy tómen 26 500 gektar alqap oblystyq deńgeıde tolyqtyryldy. Bul jumysty atqarý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 2022 jyly 403,1 mln teńge jumsaldy. Odan keıingi jyldary da oblystyq bıýdjetten osyndaı kólemde qarjy bólinip otyrdy, — dedi basqarma ókili.
Orman ekpeleri men sekseýil tuqymbaǵynyń shyǵymdylyǵyn oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspektsııasynyń baqylaý komıssııasy nazarǵa alǵan. Komıssııa quramynda Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń, ınspektsııa jáne Aral, Qazaly orman sharýashylyǵy mekemeleriniń mamandary, Botanıka jáne fıtoıntrodýktsııa ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkerleri bar. Oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspektsııasy ormandy tolyqtyrý men orman ósirý salasyndaǵy memlekettik baqylaýǵa jaýapty. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi bekitken qaǵıdaǵa sáıkes orman daqyldarynyń normalyq jersinýi jáne saqtalýy Syr óńirinde 30 paıyz mólsherinde belgilengen. Ekpelerdiń ortasha shyǵymdylyǵy 26-35 paıyz aralyǵynda.
— Ǵylymı ınstıtýttar 1 mln 71 myń gektar alqapta topyraq zertteý jáne jobalaý jumysyn júrgizgen bolatyn. Atqarylǵan jumystyń nátıjesinde sekseýil ósimdigi qumdy bekitip, topyraq erozııasyn tómendetkeni, tuzdy shańnyń taralýyn azaıtyp, aımaqtaǵy ekologııalyq jaǵdaıdyń jaqsarýyna yqpal etkeni belgili boldy. Bul óz kezeginde tabıǵı ekojúıeniń qalpyna kelýine múmkindik beredi, — dedi Márip Akbar.
Basqarmanyń málimetinshe, oblys aýmaǵynda 7,3 mln gektar memlekettik orman qory bar, onyń 3,9 mln gektary — ormandy alqaptar. Orman qory jeriniń 83 paıyzynda sekseýil aǵashy ósip tur.
Buǵan deıin biz bıyl Atyraý oblysynda qum kóshkinine qarsy sekseýil nemese jyńǵyl egý jumystary júrgizilmeıtinin jazǵanbyz.
