Aral jyl saıyn 1 metrge taıazdaıdy - ekspedıtsııa taldaýlary
MÁSKEÝ. Qyrkúıektiń 15-i. QazAqparat /Narymbek Ysmaǵulov/ - Aral arnasynyń kebýi jalǵasa beredi jáne modeldik esepteýler boıynsha, taıazdaný jyldamdyǵy jylyna 0,5-1 metrdi quraıtyn bolady,
dep mәlim etti keshe Mәskeýde Aral teңizine jasalғan ekspedıtsııanyң қorytyndysyna arnalғan baspasөz mәslıhatynda Reseı Ғylym akademııasy Mұhıttaný ınstıtýty dırektorynyң orynbasary Petr Zavıalov.
P.Zavıalov atap kөrsetkendeı, ınstıtýt 2002 jyldan bastap teңizge 10 ekspedıtsııa ұıymdastyrғan, zertteý jұmystary Aral teңiziniң oңtүstigi bөliginde jүrgizilgen. Ғalymdardyң tүıinderi kөңil kөnshitpeı otyr. Olardyң aıtýynsha, Aralda balyқ popýlıatsııalarynyң joıylýmen қatar, teңizdiң hımııalyқ құrylymy da өzgerip jatyr, ıaғnı sýdaғy tұz ben kүkirttiң deңgeıi kөterilýde. Oғan қosa, jaғalaý aýmaқtarynda tұz jәne gıps shөgindileri tүzilip, jel olardy 500-600 shaқyrym қashyқtyққa ұshyrýda, bұl jaıt ta aımaқtaғy ekologııalyқ ahýaldy ýshyқtyryp otyr.
«Araldyң taıazdanýy jalғasa beredi jәne modeldik esepteýler boıynsha, onyң jyldamdyғy 50 jyl boıyna jylyna 0,5-1 metrdi құraıdy, odan keıin teңiz jerasty nemese sarқyn sý aғyndarymen tolyғyp otyratyn aşy sýly қaldyқ toғanғa aınalady», - deıdi Mұhıttaný ınstıtýtynyң basshysy.
P.Zavıalovtyң aıtýynsha, Қazaқstan 17 shaқyrymdyқ bөget tұrғyzý jolymen Kishi Araldy қalpyna keltirý jөnindegi oңtaıly sharalar keshenin jүrgizýde. Bұl ıgi shara teңizdiң florasy men faýnasyn shamaly bolsa da қalpyna keltirýge, balyқ sharýashylyғyn jandandyrýғa, sonyң nәtıjesinde jaғalaýdaғy aýdandardyң әleýmettik-ekonomıkalyқ ahýalyn jaқsartýғa mүmkindik berip otyr.
Ғalymdar sondaı-aқ, Mәskeý meri ıÝrıı Lýjkov қoldap otyrғan Ertis pen Ob sýlarynyң bir bөligin bұrý týraly jobanyң da Araldy құtқarýғa kөmektese alatynyn atap kөrsetti. «Meniң oıymsha, bұl joba nazar aýdarýғa tұrarlyқ, әrıne egjeı-tegjeı jәne jan-jaқty zertteýler jүrgizý kerek. Biraқ ta osy joba aımaққa kөmektesip, Reseıge de ekonomıkalyқ paıda әkeler edi», deıdi P.Zavıalov.
