Halyqtyń alǵysynan asqan baqyt joq — 49 jyl boıy Aral halqyna qyzmet etken dáriger

Shalǵaıda shyńdalǵan dárigerdiń eńbek joly

Aq halat kıgen abyroıly azamat — Aral aýdandyq aýrýhanasynda dáriger-ınfektsıonıst. Ol jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt osy salada taban aýdarmaı qyzmet etip jatyr. Jasy jetpisten assa da, kásibine adal.

Onyń bul mamandyqqa qyzyǵýshylyǵy mektep kezinde oqyǵan medıtsınalyq kitaptardan bastalǵan. Ásirese, orys ǵalymdary jazǵan juqpaly aýrýlar týraly eńbekterdi qumarta oqyǵan eken. Sol arman jetegimen ol Almaty medıtsına ınstıtýtyn támamdap, eńbek jolyn týǵan jerinde bastaǵan.

—1978 jyly Aral aýdanyna qarasty Shıja aýylyna keldim. Keńes dáýirinde Aral keńshar (sovhoz) edi. Eki aq dáriger boldyq. Akýsher bolyp aıy-kúni jetken jandardy bosandyrdyq, ambýlatorııalyq ota da jasadyq. Keńes dáýirinde qoıshylardy 280-300 shaqyrymǵa jiberip qoı baqtyrady. Sol shet jerge baryp, ár qaısysynyń densaýlyǵyn tekseretinbiz. Úılerine dári qorabyn tarattyq. Meniń mamandyǵym ınfektsıonıst dep otyrmadyq, bárine kómek berdik, — dedi ol.

Keńes dáýirinde qaı salada bolsyn maman tapshy edi. Ásirese dárigerlerdiń júktemesi aýyr bolatyn. Olar kún-tún demeı birneshe eldi mekenniń halqyna qyzmet kórsetti. Osyndaı shaqyrtýlardyń birinde jas dáriger Joldasbaı Jaqsylyquly dıagnoz qoıyp, alǵashqy naýqasyn emdegen.

— Eń alǵashqy naýqasym jas jigit edi. Sanavıatsııa shaqyrtýymen shalǵaı aýylǵa bardyq. Kelsek naýqastyń dene qyzýy kóterilgen, tula boıy qyp-qyzyl, kózderi de qantalap tur. Men tekserip «ıersınıoz» degen ınfektsııalyq dıagnoz qoıdym. Aýdanǵa jetkizgen soń dıagnozym rastaldy. Tıisti em júrgizip, naýqasty aman-esen aıaqqa turǵyzdyq. Ol kezde sanavıatsııa da kúttirmeıtin, shaqyrtý tússe birden jolǵa shyǵatyn, — dedi Joldasbaı Jaqsylyquly.

Shıja degen shalǵaı aýylda keıipkerimiz on jylǵa jýyq eńbek etti. Keıin 1989 jyldan bastap Aral aýdanyna aýysqan. Munda ol ınfektsıonıst bola júrip, ambýlatorııalyq otalardy da jasapty.

— Aral keńsharynda jumys istegenimde Sazdy eldi mekeninen alty jasar balany alyp keldi. Qulaǵan kezde jaýyryn tusyna temir tereń kirip ketken. Teksergende qan tamyry men súıegine zaqym kelmegeni anyqtaldy. Ambýlatorııalyq ota jasap, temirdi alyp, jarasyn tiktik. Bul meniń alǵashqy operatsııalarymnyń biri edi. Qazir ol bala aman-esen, bir úıdiń otaǵasy, — deıdi dáriger.

Joldasbaı Jaqsylyqulynyń 49 jyldyq eńbek jolynda mundaı oqıǵalar kóp. Ony tek ınfektsıonıst qana emes, ámbebap tájirıbeli dáriger deýge bolady. Aral aýdanyna aýysqanyna da 39 jyl bolǵan. Osy ýaqyt ishinde ol túrli synaqtarda halyqpen birge bolyp, aýyldastary úshin aıanbaı eńbek etti.

— Oqýymdy bitirgen soń, týǵan jerge qyzmet etý kerek dep sheshtim. Ózim ósken óńirdiń jaǵdaıyn jaqsy biletinmin, shalǵaı aýyldarǵa dárigerler de barmaıtyn. Sondyqtan oqý bitire sala aýyldastaryma qyzmet etýge asyqtym. Úıdiń jalǵyz balasy bolǵandyqtan, ata-anamnyń da janynda boldym. 49 jyl boıy osy óńirde eńbek etip, halyqtyń alǵysyna bólendim. Budan asqan baqyt joq, — deıdi ol.

Basy aýyryp, baltyry syzdaǵan jannyń bárine kómek kórsetken dárigerdiń eńbegi el esinde. Ásirese, jerlesteri onyń jahandy jalmaǵan koronavırýs kezindegi qyzmetin baǵalaıdy. Sol ýaqytta Joldasbaı Jaqsylyquly jeti aı boıy emhanadan shyqpaı, ár naýqasty emdeýge janyn salǵan.

— Koronavırýs elge kelgen aýyr kezeń boldy. Ol ýaqytty eske alsam, júregim aýyrady. Áriptesterimmen birge ınfektsııalyq bólimshede jeti aı boıy 24/7 jumys istedik. Úıge qaraı aıaq baspadyq. Vırýs óte qaýipti edi, keshe ǵana kúlip júrgen adam ertesine tósekke tańylyp qalatyn. Aýrýhanaǵa naýqastar kóp tústi, bireýi saýyǵyp shyqsa, bireýi… Aýdan turǵyndarynyń ómirin saqtap qalý úshin barymyzdy saldyq, — dedi dáriger-ınfektsıonıst.

Zaman ózgerse de, mamandyqqa degen talap ózgermeıdi 

«Elý jylda el jańa» demekshi, keıipkerimiz jarty ǵasyr ishinde zamannyń da, adamnyń da ózgergenin aıtady. Onyń sózinshe, buryn jastar bilim izdep kitaphana tabaldyryǵyn tozdyrsa, búginde aqparattyń basym bóligi ǵalamtor arqyly qoljetimdi. Biraq dáriger mamandyǵyna degen talap bir.

— Biz 1970-jyldary bilim aldyq. Ol ýaqyt pen qazirgi kezeńniń aıyrmashylyǵy kóp. Buryn tártip, etıka, mádenıetke erekshe mán beriletin, dárigerlerdiń abyroıy da joǵary bolatyn. Biz únemi izdenip, kitap oqyp, bilimimizdi jetildirdik. Ár naýqasty apparatsyz-aq, denesiniń syrtynan qolmen sezip, jaǵdaıyn anyqtaıtynbyz. Anyqtamalardy jazbasha toltyrdyq. Al qazir medıtsına damyǵan, barlyq júıe tsıfrlandyrylǵan. Biraq jastardyń keıbiri jalqaý, — dedi Joldasbaı Jaqsylyquly.

Zeınet jasyna kelgen Joldasbaı Jaqsylyquly búginde bar kúsh-jigerin jas mamandardy tárbıeleýge baǵyttap otyr. Onyń basty maqsaty — jyldar boıy jınaǵan tájirıbesin keıingi býynǵa jetkizip, óz isiniń naǵyz mamandaryn daıarlap shyǵý.

— Qazir aýyldyq jerlerde maman tapshylyǵy bar. Sondyqtan kelip jatqan jas mamandardy daıyndap, bar tájirıbemmen bólisip júrmin. Halyq aıtqandaı, «Іzinen ergen ininiń ókshesin baspa, belin bý». Ýaqyty kelgende ornymdy bosatyp, jastarǵa jol beremin. Eń bastysy, jas býyn Gıppokrat aıtqandaı: «Dárigerdiń kıimi taza, júreginde jylýlyq, alaqany jumsaq, adamǵa degen yqylasy bólek bolý kerek». Osy qasıetter ár dárigerdiń boıynan tabylýy tıis, — dedi ol.

Onyń aıtýynsha, dáriger mamandyǵyn tańdaǵan keıbir jastarda óz isine degen shynaıy qushtarlyq jetispeıdi. Al aq halatty kııý úshin júrek te, nıet te aq bolýy qajet.

— Qazir keıbir dárigerlerdiń arasynda ashýshańdyq pen nemquraılylyq baıqalady. Bul — durys emes. Ár mamannyń adamgershiligi joǵary, jany taza bolǵany jón. Dáriger únemi bilimin jetildirip, kóp oqýy qajet. Qazirgi tańda barlyǵy qoljetimdi. Tek osyndaı qasıetter arqyly ǵana abyroıly mamanǵa aınalýǵa bolady. Al naýqasty «taǵy adam ba» dep salqyn qabyldaý — mamandyqqa degen shynaıy qushtarlyqtyń joq ekenin kórsetedi, — dedi dáriger.

Berekeli otbasy — ónegeli ómir

Joldasbaı Jaqsylyquly osy salada júrip, ómirlik jaryn da jolyqtyrǵan. Jubaıy ekeýi tórt balany tárbıelep ósirgen. Ortanshy qyzy áke jolyn jalǵap, dáriger mamandyǵyn tańdasa, ózge balalary ártúrli salanyń bilikti mamandary atanǵan.

Keıipker bos ýaqytynda kitap oqyp, únemi bilimin jetildirýge mán beredi. Sondaı-aq baý-baqsha egip, ańshylyqpen de aınalysady eken.

— Qolym bosaı qalǵanda úıimniń aldyna tal egip, gúl otyrǵyzamyn. Baý-baqshama kóńil bólemin. Ósimdikterdi kútip baptaǵan unaıdy. Kishkentaı kezimde ákem myltyq ustaýdy da úıretken. Sondyqtan arasynda sol myltyǵymdy alyp ańshylyqqa shyǵamyn, — dedi ol.

Bárin aıt ta, birin aıt, keıipkerimizdiń eline sińirgen eńbegi eleýli. Muny keýdesine taǵylǵan marapattary men medaldary da aıǵaqtaıdy. Shalǵaı jerge shaǵym aıtpaı, jarty ǵasyr boıy tynymsyz eńbek etken mundaı jan kópke úlgi.

Buǵan deıin Kazinform tilshisi medıtsına salasy mamandaryna kórsetilip jatqan qoldaýǵa toqtaldy.