Ár mınýt qymbat: aqmolalyq neırohırýrg shalǵaı aýyldardaǵy naýqastardy qalaı qutqarady

Ár sekýnd qymbat

Talǵat Bekenov Aqmola oblystyq kópbeıindi aýrýhanasynda 20 jyldan beri neırohırýrg bolyp eńbek etedi. Osy jyldary ol ár sekýnd qymbat, al qateliktiń saldary aýyr bolatyn talaı jaǵdaıdy bastan ótkerdi.

Dárigerdiń jumysy Kókshetaýdaǵy aýrýhanamen shektelmeıdi. Naýqasty oblys ortalyǵyna jetkizý múmkin bolmasa, ol «Qazavıaqutqarý» tikushaǵymen aýdandyq aýrýhanaǵa ózi barady.

Býrabaı, Atbasar, Stepnogorsk, Esil men Derjavınsk — onyń barǵan jerleriniń bir bóligi ǵana. Dáriger Aqmola oblysynyń kóptegen aýdanynda kómek kórsetedi. Tek Astana mańyndaǵy № 2 kópbeıindi oblystyq aýrýhanaǵa qaraıtyn aýdandarǵa barmaıdy. Keı eldi mekenderge jetý úshin júzdegen shaqyrym jol júrý kerek. Al qolaısyz aýa raıy sapardy odan ári qıyndatady.

— Ár saparda derlik ár sekýnd qymbat. Keıde operatsııadan shyǵa bergenimde kólik kútip turady. Áýejaıǵa bara jatqanda aýdandyq aýrýhanadaǵy dárigerlermen baılanysyp, naýqasty qalaı daıyndaý, qandaı em-sharalar júrgizý, operatsııaǵa deıin ne isteý kerektigin aıtyp otyramyn. Munyń bári ýaqyt alady, — deıdi Talǵat Bekenov.

Áýejaıǵa jetý, tikushaqpen ushyp barý, operatsııaǵa daıyndalý — bári ýaqyt alady. Ókinishke qaraı, keıde naýqasqa kómek kórsetýge úlgermeı qalady.

— Jolda kele jatqanymyzda «Jigitter, shaqyrtý toqtatyldy, qaıtyńdar, kesh qaldyńdar» dep habarlasqan kezder de boldy, — deıdi neırohırýrg.

Mundaı saparlardyń sebebi túsinikti: aýdandyq aýrýhanalarda neırohırýrgter joq.

— Qazir sanıtarııalyq avıatsııany medıtsınalyq avıatsııa dep ataımyz. Biraq onyń mindeti ózgergen joq. Neırohırýrgııa — tar beıindi mamandyq. Ókinishke qaraı, aýdandyq aýrýhanalarda neırohırýrgter joq. Ásirese aýyldyq jerlerde maman tapshylyǵy áli de ózekti, — deıdi dáriger.

Mamannyń pikirinshe, jas dárigerlerdiń aýylda turaqtap qalýy úshin laıyqty jalaqy men jaqsy jumys jaǵdaıy qajet. Aýrýhanalar zamanaýı jabdyqtarmen qamtylyp, qyzmetkerlerdiń bilimin jetildirýine múmkindik jasalýy kerek. Baspanamen qamtamasyz etý, kóship barýǵa qoldaý kórsetý jáne áleýmettik kepildikter de mańyzdy.

Óıtkeni dáriger jetispese, eń aldymen, shalǵaıdaǵy turǵyndar zardap shegedi. Olar qajetti kómekti der kezinde ala almaýy múmkin.

Keıde aýdandyq aýrýhanada túneýge týra keledi

Shuǵyl shaqyrtýǵa shyqqan dáriger úshin aýa raıy da úlken kedergi. Qysta boran soǵyp, aıaz kúsheıse, jazda naızaǵaıly jańbyr jaýsa, tikushaq usha almaı qalýy múmkin. Qysta kúnniń erte batýy da qıyndyq týǵyzady.

Degenmen áýe kóligi jolǵa ketetin ýaqytty edáýir qysqartady. Mysaly, Stepnogorskige tikushaqpen shamamen bir saǵatta jetýge bolady. Al kólikpen úsh saǵattaı júrý kerek.

— Keıde operatsııa aıaqtalǵansha ushýǵa bolatyn ýaqyt ótip ketedi. Sondaıda aýdandyq aýrýhanada túneýge týra keledi. Qatty aıazǵa baılanysty da qalyp qoıǵan kezderimiz boldy, — dep eske alady neırohırýrg.

Talǵat Bekenov ár saparǵa qajetti hırýrgııalyq quraldaryn ala shyǵady. Onyń aıtýynsha, aýdandyq aýrýhanalarda bas súıekke operatsııa jasaýǵa arnalǵan quraldar bar. Degenmen medıtsınalyq mekemelerdi zamanaýı jabdyqtarmen tolyqtyrý qajet.

Ásirese kompıýterlik tomografııa apparattary mańyzdy. Olar jaraqattyń sıpatyn tez anyqtap, qandaı em qoldaný kerektigin sheshýge kómektesedi. Bul apparattar basqa aýrýlardy anyqtaýǵa da qajet.

— Keıbir naýqastardy tipti jaqyn mańdaǵy aýdandyq aýrýhanaǵa jetkizý múmkin emes. Biraq eshkim medıtsınalyq kómekten qaǵylmaýy kerek, — deıdi maman.

Dáriger oń ózgeristerdi de atap ótti. Bir jyl buryn Atbasar aýdandyq aýrýhanasy kópbeıindi aýdanaralyq aýrýhana bolyp qaıta qurylǵan. Jańa jabdyqtar satyp alynyp, neırohırýrg jumysqa qabyldanǵan. Sodan beri Talǵat Bekenovke bul aýdanǵa burynǵydaı jıi ushýdyń qajeti joq.

Aýyr jaraqattan ınsýltke deıin

Eńbek jolynyń alǵashqy jyldarynda Talǵat Bekenov kóbine bas súıek-mı jaraqatyn alǵan adamdarǵa kómek kórsetýge baratyn. Olardyń arasynda jol apatyna ushyraǵandar, mototsıkl men skýter mingende jaraqat alǵandar, Býrabaıda demalyp júrgende oqys jaǵdaıǵa tap bolǵandar kóp edi. Ásirese jazda mundaı shaqyrtýlar jıileıtin.

Al sońǵy jyldary operatsııa qajet etetin ınsýlt jaǵdaılary kóbirek kezdesedi. Dáriger muny ınsýlt kezinde medıtsınalyq kómek kórsetý qyzmetiniń damýymen de baılanystyrady.

Onyń baıqaýynsha, jol apattary da azaıǵan. Buǵan jol qaýipsizdiginiń kúsheıýi, kameralar men radarlardyń ornatylýy, joldardyń jaqsarýy yqpal etken. Alaıda aýyr jaraqattar áli de kezdesedi.

— Qazir keı jastar kólikti qatty jyldamdyqpen aıdaıdy. Apatqa ushyrap, aýrýhanaǵa túskende, olardyń jaǵdaıyn ata-anasyna túsindirý óte qıyn, — deıdi neırohırýrg.

Dáriger naýqastyń ómirin saqtap qalǵanymen, onyń burynǵy densaýlyǵyn tolyq qaıtarý árdaıym múmkin bola bermeıdi.

Mundaıda eń qıyny — jaqyndarymen sóılesý. Olar qorqyp, abdyrap qalady. Keıde naýqasty basqa aýrýhanaǵa jetkizýdi suraıdy. Biraq aýyr jaǵdaıda jatqan adamdy tasymaldaýdyń ózi qaýipti bolýy múmkin. Al operatsııany keshiktirýge bolmaıdy.

— Eń qıyny — alǵashqy áńgime. Adam qorqyp turady, jaǵdaıdyń qanshalyqty aýyr ekenin áli túsinbeıdi. Bir táýlik ótken soń ǵana ne bolǵanyn birtindep uǵyna bastaıdy, — deıdi Talǵat Bekenov.

Naýqastyń múgedek bolyp qalýy múmkin ekenin nemese saýyǵý múmkindigi óte tómen ekenin jetkizý ońaı emes. Al adam qaıtys bolǵanyn aıtý odan da aýyr.

Operatsııa kezinde dáriger bar nazaryn adam ómirin saqtaýǵa aýdarady. Al operatsııa bólmesinen shyqqanda ony habar kútip otyrǵan jaqyndary qarsy alady.

Jıyrma jyl ótse de umytylmaǵan naýqas

Talǵat Bekenov 20 jyl ishinde qansha adamnyń ómirin saqtap qalǵanyn eseptemegen. Ár naýqastyń keıingi taǵdyryn bilip otyrý da múmkin emes. Biraq keıbir oqıǵalar kúni búginge deıin esinde.

Sonyń biri eńbek jolynyń alǵashqy jyldarynda bolǵan.

Jol apatynan keıin aýrýhanaǵa jaǵdaıy óte aýyr adam jetkiziledi. Oǵan ártúrli salanyń hırýrgteri birigip operatsııa jasaıdy. Naýqastyń aman qalaryna úmit az bolǵan. Soǵan qaramastan ol tiri qalyp qana qoımaı, oılaý, este saqtaý qabileti men psıhıkalyq saýlyǵy da saqtalǵan. Qazir ol aman-esen.

— Sol oqıǵa áli esimde. Tipti naýqastyń tegine deıin umytqan joqpyn, — deıdi dáriger.

Onyń tájirıbesinde aman qalýy ekitalaı kóringen adamdardyń tiri qalǵan kezderi de bolǵan.

Mysaly, besinshi, jetinshi, tipti segizinshi qabattan qulap, aman qalǵandar kezdesken. Biriniń qulaýyn aǵash butaqtary báseńdetse, endi birine tómende jaıylǵan kir kómektesken.

Dáriger mundaı adamdardy ajal aýzynan aman qalǵan jandar dep sıpattaıdy.

Alaıda aýrýhanada naýqastyń saýyǵyp shyǵýy kóbine der kezinde qoıylǵan dıagnozǵa, dárigerlerdiń birlesken jumysyna jáne ýaqytyly kórsetilgen kómekke baılanysty.

«Dıplom alǵan adam birden jaqsy dáriger bolyp ketpeıdi»

Talǵat Bekenovtiń otbasynda dáriger bolmaǵan. Ákesi ınjener-mehanık, anasy orys tilinen sabaq bergen. Týystarynyń kóbi bilim berý salasynda jumys istegen.

Ata-anasy da onyń basqa mamandyq tańdaǵanyn qalaǵan. Biraq Talǵat 1996 jyly medıtsınalyq kolledjge túsip, keıin Qaraǵandy memlekettik medıtsına akademııasynda oqýyn jalǵastyrǵan.

Alǵashynda hırýrgııaǵa qyzyqqan. Keıin nevrologııaǵa kóńili aýǵan. Bir kezekshilik kezinde neırohırýrgpen tanysyp, osy eki salany biriktiretin mamandyqqa qyzyǵa bastaıdy.

— Nevrologııa men hırýrgııa toǵysqan bul sala meni qatty qyzyqtyrdy. Akademııany bitirmeı turyp-aq neırohırýrgtermen birge kezekshilikke shyǵatynmyn. Onyń bárin óz erkimmen istedim. Maǵan qyzyq boldy, — dep eske alady ol.

Oqýyn aıaqtaǵan soń eresekter neırohırýrgııasy boıynsha ınternatýradan ótken.

Qaraǵandyda qalyp, kafedrada sabaq berýine múmkindik bolǵan. Biraq otbasyndaǵy jalǵyz ul bolǵandyqtan, ata-anasynyń janynda bolýdy jón kórip, týǵan jeri Kókshetaýǵa oralǵan.

Osylaısha, Aqmola oblystyq kópbeıindi aýrýhanasyndaǵy eńbek joly bastalǵan.

Alǵashqy jyldary ońaı bolmaǵanyn jasyrmaıdy. Kóp nárseni jańadan úırenip, tájirıbe jınaýǵa týra kelgen. Sol kezde aǵa áriptesteri men ustazdarynyń qoldaýy kóp kómektesken.

Bıyl 1 tamyzda onyń osy aýrýhanaǵa dáriger-ordınator bolyp qabyldanǵanyna týra 20 jyl toldy.

Osy ýaqyt ishinde kóptegen marapat alǵan. Olardyń qatarynda SENIM kásipodaǵynyń mamandyqqa adaldyǵy úshin berilgen medali, «Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi» tósbelgisi jáne byltyr Respýblıka kúni qarsańynda tabystalǵan «Eren eńbegi úshin» memlekettik medali bar.

Degenmen dáriger úshin basty jetistik marapat sanymen ólshenbeıdi.

— Dáriger dıplomyn alǵan adam birden jaqsy maman bolyp ketpeıdi. Ol úshin keminde bes-on jyl jumys istep, tájirıbe jınaý kerek, — deıdi Talǵat Bekenov.

Ol tájirıbeli áriptesteriniń memlekettik aýrýhanalardan jeke klınıkalarǵa nemese basshylyq qyzmetke aýysqanyna qynjylady. Árkimniń óz tańdaýy bar ekenin túsinedi. Biraq bilikti mamandardyń memlekettik medıtsınadan ketýi naýqastardyń kómek alýyn qıyndatýy múmkin dep esepteıdi.

— Endi sol dárigerden bilikti kómek alý úshin naýqas aqsha tóleýi kerek. Áıtpese múlde kómek ala almaýy múmkin, — deıdi neırohırýrg.

Talǵat Bekenovtiń pikirinshe, dárigerge bilim men tájirıbeden bólek, adamǵa kómektesýge degen shynaıy nıet qajet.

Ol úshin mindetti túrde kúrdeli operatsııa jasaý shart emes. Keıde naýqasty qajetti ortalyqqa baǵyttaý, emin uıymdastyrý nemese tıisti mamanǵa joldaý da úlken kómek.

Eń bastysy — kómekke muqtaj adamdy nazardan tys qaldyrmaý.

«Qyzymnyń biz sııaqty tynymsyz jumys istegenin qalamaımyn»

Talǵat Bekenov — bes balanyń ákesi. Úlken uly Astanadaǵy agrarlyq ýnıversıtettiń birinshi kýrsynda oqıdy.

Uly medıtsına salasyn tańdamaǵan. Onyń oıynsha, dáriger bolý úshin uzaq jyl oqý qajet. Al basqa mamandyqty qysqa ýaqytta meńgerýge bolady.

Ekinshi uly da ázirge dáriger bolǵysy kelmeıdi. Al qyzyn Talǵat Bekenovtiń ózi bul mamandyqty tańdaýdan aınytýǵa tyrysady.

— Qyzymnyń biz sııaqty ábden sharshap jumys istegenin qalamaımyn. Medıtsınaǵa adam óz qalaýymen kelýi kerek. Ol óz isin shyn súıip, osy mamandyqqa beıimi bolýy tıis, — deıdi dáriger.

Onyń bulaı aıtýynyń sebebi bar. Shuǵyl shaqyrtýlar, uzaq operatsııalar, uıqysyz túnder men úlken jaýapkershilik — dárigerdiń kúndelikti ómiriniń bir bóligi.

Keıde ony tún ortasynda oıatyp, shuǵyl kómekke shaqyrady. Aldymen aýdandyq aýrýhanadan áriptesi habarlasyp, naýqastyń jaǵdaıyn aıtady. Artynsha dıspetcher kóliktiń shyqqanyn jetkizedi. Sálden keıin júrgizýshi qońyraý shalyp, syrtqa shyǵýyn suraıdy.

— Bizdiń dárigerlerdi toıdyń ústinen operatsııaǵa alyp ketken kezder bolǵan. Tipti monshadan shyǵa bergen jerinen shaqyrǵan jaǵdaılar da bar, — dep kúledi neırohırýrg.

Osyndaı qarbalas jumysta demalýǵa ýaqyt tabý ońaı emes.

Talǵat Bekenov balyq aýlaǵandy, ormanǵa shyqqandy, atqa mingendi jáne kólikpen saıahattaǵandy unatady. Jylyna bir-eki ret tabıǵat aıasyna baryp, telefonyn óshirip, tynyshtyqta demalýǵa múmkindik tabady.

Eń bastysy — meıirimnen aıyrylmaý

Talǵat Bekenovtiń aıtýynsha, dáriger aýyr jumysqa tótep berý úshin sabyrly ári tózimdi bolýy kerek.

Biraq jaqsy maman bolý tek bilim men tájirıbege baılanysty emes. Naýqastyń jaǵdaıyn túsiný, onyń jaqyndarynyń qorqynyshy men úmitine beıjaı qaramaý da mańyzdy.

— Sondyqtan medıtsınadaǵy eń basty nárseniń biri — meıirimnen aıyrylmaý, — deıdi ol.

Jıyrma jyl ishinde Talǵat Bekenov talaı aýyr jaǵdaıdy kórdi. Aman qalýy ekitalaı adamdardyń saýyǵyp ketkenine kýá boldy. Qoldan kelgenniń bárin jasasa da, qutqara almaǵan naýqastary da bar.

Keıde shalǵaı aýdanǵa ushyp baryp, aýyr naýqasqa kómek kórsetti. Al keıde úlgermeı keri qaıtýǵa týra keldi.

Dáriger aman alyp qalǵan naýqastarynyń sanyn eseptemegenimen, olardyń keıbiri jyldar ótken soń ózderi izdep keledi. Oblystyń ár túkpirinen arnaıy kelip, alǵys aıtatyndar bar. Tipti keıin dostasyp ketken naýqastary da kezdesedi.

Al aýdandyq aýrýhanada taǵy bir naýqas kómek kútip, áýejaıda tikushaq daıyn tursa, Talǵat Bekenov qaıta jolǵa shyǵady.

Bul mamandyqta ár naýqastyń ómirin saqtap qalýǵa kepildik berý múmkin emes. Biraq adamǵa taǵy bir múmkindik berý úshin qoldan kelgenniń bárin jasaýǵa bolady.

Buǵan deıin Kazinform Parıj ben Tokıo dárigerleri operatsııalaryn baqylap otyratyn qazaqstandyq neırohırýrg týraly jazǵan edi.