Ár eldiń salty basqa, ıtteri qara qasqa...
ASTANA. 14 qazan. QazAqparat - Qasıetti Qurban aıt - dúnıejúzindegi 1,5 mıllıardtan astam musylman balasy úshin ulyq mereke. Búkil álem boıynsha BUU-ǵa múshe táýelsiz elderdiń qatarynda 50-den astam musylman memleketi bar dep esepteledi. Musylman elderiniń kópshiliginde derlik Qurban aıt meıramy memlekettik deńgeıde atalyp ótiledi. Kúlli musylman qaýymyn izgilik pen meıirimdilikke jeteleıtin qasıetti Qurban aıt merekesiniń ár elde toılanýynyń salt-dástúrlik erekshelikteri - óz aldyna bir áńgime. «Alash aınasy» respýblıkalyq basylymy keıbir musylman elderiniń aıttaý erekshelikterin atap ótken.
Saýd Arabııasyndaǵy qurbandyq shalý jobasy
Arab elderinde, Saýd Arabııasynda Qurban aıt merekesi «Id ál-Adha» dep atalady. Arnaıy joba boıynsha byltyrlary Mekke túbindegi asa úlken «ál-Mýaısam» qasaphanasynda 700 myńnan astam qoı, 10 myńnan asa iri qara men túıe qurbandyqqa shalynypty. «Ál-Mýaısam» qasaphanasyndaǵy qurbandyq shalý rásimine 18 myń qasapshy, 730 veterınar, 77 shaqty din oqýynda júrgen stýdent atsalysqan eken. Jalpy, bul joba aıasynda 1983 jyldan beri 4 mıllıonnan astam mal qurbandyqqa shalynǵan.
Túrikter Qurban aıtta týystarymen tabysady
Túrkııada Qurban aıt kúnderi tórt kún demalys jarııalanady, biraq is júzinde mektepter men birqatar mekemeler apta boıy demalysqa shyǵady. Qurban shalǵan adam keshkisin muqtaj adamdarǵa dastarqan jaıady. Túrik aǵaıyndar bul merekede úı-ishi, aǵaıyn-týysymen bas qosyp, arqa-jarqa bolyp qalady.
Ázirbaıjandyqtar úshin aıttyń máni - meıirimdilik
Ázirbaıjan musylmandary aıt kúnderi qurban shalyp, kedeı-kepshikterge úlestiredi. Bakýdegi jamaǵat Tezepır degen bas meshitke jınalyp, aıt meıramyn atap ótedi. Bul dinı meıramnyń máni - meıirimdilik, qaıyrymdylyq, adamdarǵa súıispenshilik syılaý.
Marokkolyqtar ándetip aıttaıdy
Maǵyryptaǵy, ıaǵnı Soltústik Afrıka eli Marokkoda Qurban aıt merekesi «Id ál-Babyr» dep atalady. Boıyna jaqsy kıimderin kıgen marokkolyqtar tań ata aıt namazyn oqý úshin meshitke aǵylady. Aıt namazynan keıin olar kóshege jınalyp, Allaǵa tákbir aıtady. Budan soń ımamnyń ýaǵyzyn tyńdap, Quran súrelerin oqyp, salat ál-ıdaın ǵıbadatyn oryndaıdy. Sodan keıin qurban shalý rásimine kirisedi. Marokkolyq musylmandardyń bir ereksheligi - aıtta bolsyn, qýanyshty-qaıǵyly kúnderi bolsyn áýendetip júredi.
Malaızııalyqtar aıt meıramynda ulttyq kıim kıip, ulttyq taǵamdar pisiredi
Malaızııa jurty úshin Qurban aıt meıramy - jaımashýaq otbasylyq mereke, bir kúni demalyp, ertesine jumysqa kirisip ketedi. Malaı halqy aıt kúni azanda namazǵa ulttyq kıimin kıip barady. Er-azamattar «badjý melaııý» dep atalatyn uzyn jeń jeıde, keń shalbar kıse, áıelder «badjý kýrong» kóılegin kıedi. Aıt namazynan keıin ata-analarynyń úıine sálem berip shyǵady. Árbir yqshamaýdan turǵyndary bir sıyrdy birigip satyp alyp, qurbandyq shalady. Qurbandyqqa shalynǵan maldyń etin birigip pisirip, muqtaj jandarǵa, dostaryna, týystaryna taratady. Olar meıram kúnderi «rendang» sııaqty ulttyq taǵamdaryn daıyndaıdy. Malaızııalyqtar úshin adamnyń toq bolýy mańyzdy, sondyqtan da olar bir-birinen «qalyń qalaı?» dep emes, «qarnyń toq pa, tamaq ishtiń be?» dep jón surasyp jatady.
