APPAQ IShAN KÚMBEZІ

Appaq ıshan kúmbezi kúıdirilgen kirpishten sharshy jobada salynǵan. Jalpy tabanynyń aýmaǵy 6,7h6,6 metr, ishki kólemi 3,5h3,5 metr, bıiktigi 6 metr. Qabyrǵanyń ishki jaǵyna álemniń tórt jaǵyna baǵyttalǵan taıyzdaý qýys jasalǵan. Qurylysty kúmbezben japqan. Appaq ıshan kúmbezi pishimi jaǵynan Qazaqstannyń ońtústigine tán dinı qurylystarǵa jatady.

Appaq ıshan kúmbeziniń ishinde eki saǵana bar. Onyń biri - Shaıan aýylyndaǵy meshit-medreseni saldyrǵan Appaq ıshandiki, ekinshisi - osy Appaq ıshan kúmbezin salǵan sheberdiki.

Qazaqstanda medreseler Orta Azııaǵa qaraǵanda keıirinek paıda bolǵan, sol sebepti olardyń sany kóp emes. El aýzyndaǵy ańyz boıynsha, qazirgi Appaq ıshan meshit- medrese qurylysyn XIX ǵasyrdyń ortasynda Qasym ıshan bastap, ol qaıtys bolǵannan keıin balasy Sabyr jalǵastyryp, nemeresi Appaq ıshan aıaqtaǵan. Appaq ıshan meshit-medresesiniń qurylysy kúıdirilgen qyshtan salynǵan.

Appaq ıshan medresesi dinı oqý oryny retinde 1927 jylǵa deıin, Qazaqstanda iri baılardy konfıskatsııalaýǵa deıin ómir súredi.

1926 jyly meshitte dinı mekteppen qatar tuńǵysh ret qazaq bastaýysh mektebi ashylǵan. Mektepter 1933 jyly bastaýysh, 1934 jyly jeti jyldyq, 1937 jyldan orta mektepke aınalyp, keıin jańa jaıǵa kóshiriledi. Al, meshit-medrese Shaıan aýylyndaǵy tarıhı jádiger retinde búgingi kúnge jetti.

Appaq ıshan meshit-murajaıy Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen «Mádenıetti qoldaý jyly» dep jarııalanǵan 2000 jyly tolyq kúrdeli jóndeýden ótkizilip, halyq ıgiligine paıdalanýǵa berildi.

Derek kózi:

Qazaqstan ulttyq entsıklopedııasy, 1 tom.