AÓK-ke quıylǵan qarjy ekonomıkalyq ósimge jol ashty
ASTANA. KAZINFORM — 2024 jyldan bastap mınıstrlik bıýdjet qarajaty men kommertsııalyq qarjy kózderin ushtastyratyn tetik engizdi. Jeńildetilgen qarjylandyrý bıýdjettik kredıtter esebinen de, qarjy ınstıtýttarynyń qarajatyn sýbsıdııalaý arqyly da júzege asyrylady. Bul tásil respýblıkalyq bıýdjetke túsetin júktemeni edáýir arttyrmaı-aq memlekettik qoldaý kólemin aıtarlyqtaı ulǵaıtýǵa múmkindik berdi. Bul týraly AShM málim etti.
Vedomstvonyń málimetinshe, eger 2023 jyly agroónerkásiptik keshendi jeńildetilgen qarjylandyrýǵa 140 mlrd teńge baǵyttalsa, 2025 jyly bul kórsetkish 1 trln teńgeden asty. Onyń ishinde respýblıkalyq bıýdjetten tikeleı 153 mlrd teńge bólinip, negizgi qarjy bıýdjetten tys kózder esebinen tartyldy.
— Ótken jyly jyldyq 5%-ben jeńildetilgen nesıeleý baǵdarlamalary aıasynda kóktemgi egis jáne egin jınaý jumystaryn júrgizýge 650 mlrd teńge bólindi. Sonyń nátıjesinde 8 mln gektardan astam egis alqaby qarjylandyryldy. Sonymen qatar qaıta óńdeý kásiporyndaryn, bordaqylaý alańdaryn qoldaý sharalary edáýir keńeıtilip, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jeńildetilgen lızıng arqyly satyp alý kólemi ulǵaıtyldy, — delingen habarlamada.
Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdiń kredıttik resýrstarǵa qoljetimdiligin arttyrýǵa erekshe nazar aýdarylýda. Kepildik qamtamasyz etýdiń jetkiliksizdigi máselesin sheshý maqsatynda «Damý» kásipkerlikti damytý qory arqyly kepildik berý tetigi keńeıtildi. Nátıjesinde berilgen kepildikterdiń sany da, sol kepildiktermen qamtamasyz etilgen kredıtterdiń kólemi de aıtarlyqtaı ósti.
— Qoldanystaǵy júıeniń tıimdiligi jeńildetilgen kredıtterdiń qaıtarym deńgeıimen de rastalyp otyr. Jyl qorytyndysy boıynsha bul kórsetkish 99%-dy qurady. Bul aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdiń qarjylyq turaqtylyǵy joǵary ekenin jáne kredıttik mindettemelerin ýaqytyly oryndap otyrǵanyn kórsetedi, — dep habarlady vedomstvodan.
Qaıtarymdy jeńildetilgen qarjylandyrý tetigin iske asyrýdyń ekonomıkalyq tıimdiligi de joǵary boldy.
Atap aıtqanda, bıýdjetten tys qarjy tartýǵa baǵyttalǵan bıýdjet qarajatynyń árbir 1 teńgesine 6,5 teńge kóleminde kommertsııalyq qarajat jumyldyryldy. Jeńildetilgen qarjylandyrý ósimdik sharýashylyǵy kásiporyndarynyń túsim qurylymyndaǵy shyǵyndar úlesin 10 paıyzǵa tómendetedi. Bul Qazaqstannyń dástúrli eksporttyq naryqtardaǵy pozıtsııasyn nyǵaıtyp, otandyq ónim eksporttalatyn elderdiń geografııasyn keńeıtýge yqpal etti.
Eksport kóleminiń artýymen qatar ishki naryqtyń negizgi azyq-túlik ónimderine degen qajettiligi tolyq qamtamasyz etildi. Іshki naryqta ótkizilgen aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jalpy quny 8 trln teńgeni qurady. Onyń ishinde barlyq túrdegi et ónimderi — 3,5 trln teńgeden astam, sút jáne qyshqyl sút ónimderi — 1,2 trln teńge, jumyrtqa — 260 mlrd teńge, kartop — 520 mlrd teńge, kókónis pen jemis-jıdek — 2 trln teńge.
Agroónerkásiptik keshenniń turaqty damýy ekonomıkanyń sabaqtas salalarynda 10 trln teńgeden astam mýltıplıkatıvtik áser qalyptastyryp, ónerkásip, kólik, logıstıka jáne qoıma ınfraqurylymy kásiporyndarynyń qosymsha júktememen jumys isteýine yqpal etti.
Mınıstrlik salany memlekettik qoldaý tetikterin odan ári jetildirý jumystaryn jalǵastyrýda. Bıylǵy jyly kóktemgi egis jáne egin jınaý jumystaryn jeńildetilgen qarjylandyrý kólemin 750 mlrd teńgege deıin ulǵaıtý josparlanyp otyr.
2026 jylǵy dala jumystaryn qarjylandyrý úshin ótinimderdi qabyldaý men qarajat bólý 2025 jyldyń qazan aıynda bastaldy.
Erte qarjylandyrý tájirıbesi agrarshylarǵa egis maýsymyna aldyn ala daıyndalýǵa, tuqym, mıneraldyq tyńaıtqyshtar, janar-jaǵarmaı materıaldary men qosalqy bólshekterdi ýaqytyly satyp alýǵa múmkindik berdi.
Sonymen qatar mal sharýashylyǵy men qaıta óńdeý salalaryn jeńildetilgen nesıeleý baǵdarlamalary iske asyrylýda. Bıyl bordaqylaý alańdaryn qoldaý baǵdarlamasy aıasynda jalpy somasy 11,2 mlrd teńgege 27 joba, onyń ishinde jeti qus fabrıkasy qarjylandyryldy. Qaıta óńdeý kásiporyndaryn jeńildetilgen qarjylandyrý baǵdarlamasy boıynsha jalpy somasy 36,9 mlrd teńgege 51 ótinim maquldandy.
2026–2030 jyldarǵa arnalǵan Mal sharýashylyǵyn damytýdyń keshendi jospary aıasynda asyl tuqymdy mal basyn satyp alýǵa, shalǵaı jaıylymdaǵy mal sharýashylyǵyn damytýǵa jáne jaıylym ınfraqurylymyn qurýǵa jyldyq 6% mólsherlememen jeńildetilgen kredıtter beriledi.
— Jeńildetilgen lızıng baǵdarlamasy aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy parkin jedel jańartýǵa yqpal etýde. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha tehnıkany jańartý deńgeıi 6,5%-ǵa jetti. 2026 jyly aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jeńildetilgen lızıng arqyly qarjylandyrý kólemin keminde 300 mlrd teńgege jetkizý josparlanǵan. Jyl basynan beri jalpy somasy 203,8 mlrd teńgege qarjylyq lızıng sharttary jasalyp, sonyń nátıjesinde agrarshylar shamamen 6,2 myń birlik zamanaýı aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp alady. Bıyl tehnıkany jańartý deńgeıin 8%-ǵa deıin jetkizý kózdelgen, — dep habarlady mınıstrlikten.
Qabyldanyp jatqan keshendi sharalar jeńildetilgen qarjylandyrýdyń qoljetimdiligin arttyrýǵa, agroónerkásiptik keshendi tehnologııalyq jańǵyrtýǵa, aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń tıimdiligin kóterýge jáne Qazaqstannyń azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa yqpal etedi.
Eske sala keteıik, Qazaqstanda agrarshylardy jeńildetilgen qarjylandyrý kólemi edáýir artty. Jańa tetik arqyly aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler jyldyq 5 paıyzdyq mólsherlememen nesıe alyp, egis jáne egin jınaý jumystaryn ýaqytyly júrgizýge múmkindik aldy.
