Antarktıdadaǵy pıngvınder jylyna 7 mln tonnaǵa deıin metan bólýi múmkin
ASTANA. KAZINFORM – Antarktıdadaǵy pıngvınderdiń iri kolonııalary atmosferaǵa bólinetin metannyń buryn eskerilmegen tabıǵı kózi bolýy múmkin. Ǵalymdardyń baǵalaýynsha, bul qubylystyń aýqymy jylyna 7 mln tonnaǵa deıin jetedi, dep habarlaıdy Euronews.
Ispanııanyń Andalýsııa teńiz ǵylymdary ınstıtýty (ICMAN) men Granada ýnıversıtetiniń ǵalymdary júrgizgen zertteý Antarktıdadaǵy ıekbaýly pıngvınderdiń tirshilik áreketi parnıktik gazdardyń bólinýine aıtarlyqtaı áser etetinin kórsetti.
Climate and Atmospheric Science ǵylymı jýrnalynda jarııalanǵan zertteýge sáıkes, osy pıngvınderdiń sańǵyryǵy ydyraǵan kezde jyl saıyn shamamen 490 myń tonna metan túziledi. Bul kórsetkish álemdegi barlyq jaǵalaý mańy muhıt aımaqtarynan bólinetin metan kólemimen shamalas.
Metan – atmosferadaǵy jylýdy ustap qalatyn parnıktik gazdardyń biri. Onyń jahandyq jylynýǵa áseri kómirqyshqyl gazyna qaraǵanda kúshtirek.
Buǵan deıin metan shyǵaryndylaryna qatysty zertteýler negizinen qazba otyndy paıdalaný, aýyl sharýashylyǵy, mal sharýashylyǵy jáne qaldyqtardy óńdeý sııaqty adam áreketimen baılanysty salalarǵa baǵyttalǵan. Alaıda jabaıy janýarlardyń úlken toptary da organıkalyq qaldyqtardyń jınalýy men ydyraýy arqyly metannyń tabıǵı kózine aınalýy múmkin.
– On myńdaǵan pıngvın shoǵyrlanǵan kolonııalarda jınalatyn qus sańǵyryǵy metannyń óte kóp bólinetin oshaqtaryn qalyptastyrady. Buǵan deıin mundaı jerlerdegi shyǵaryndylar tikeleı ólshenip, naqty baǵalanbaǵan. Bizdiń zertteýimiz osy qubylystyń aýqymyn anyqtaýǵa múmkindik berdi, – dedi zertteýdiń jetekshi avtory, ICMAN-CSIC ǵylymı qyzmetkeri Alehandro Roman.
Ǵalymdar zertteý barysynda Ońtústik Shetland araldaryna kiretin Desepshen aralyndaǵy pıngvınderdiń eki iri kolonııasynda gaz kólemin tikeleı ólshegen.
Sonymen qatar arnaıy optıkalyq datchıkter ornatylǵan drondardyń kómegimen qus sańǵyryǵy jınalǵan aýmaqtardyń kartasy jasalyp, pıngvınderdiń sany eseptelgen.
Zertteýshilerdiń pikirinshe, eger bul kórsetkishter Antarktıdadaǵy pıngvınder mekendeıtin barlyq qurlyq aýmaǵyna qoldanylsa, metan shyǵaryndylarynyń kólemi birneshe mıllıon tonnaǵa jetýi múmkin.
– Bizdiń baǵalaýymyzsha, bul kólem jylyna shamamen 7 mln tonna metanǵa deıin jetýi yqtımal. Mundaı kórsetkish janýarlar tirshiligimen baılanysty basqa da iri tabıǵı metan kózderiniń, máselen, termıtterdiń jahandyq shyǵaryndylarymen shamalas, – dedi DICHOSO jobasynyń jetekshileriniń biri Emma Ýertas.
Zertteý avtorlary pıngvınder kolonııalarynan bólinetin metandy parnıktik gazdardyń álemdik esebine engizý qajet dep esepteıdi.
Sondaı-aq olar klımattyń ózgerýi pıngvınder sanyna jáne olardyń sańǵyryǵyn ydyratatyn topyraq mıkroorganızmderine qalaı áser etetinin qosymsha zertteýdi usynady.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, bul qubylysty tereńirek túsiný Antarktıdanyń jahandyq klımat júıesindegi rólin dálirek baǵalaýǵa múmkindik beredi.
Aıta keteıik, buǵan deıin ǵalymdar klımattyń ózgerýi men muhıttaǵy azyq qorynyń azaıýy saldarynan Antarktıkadaǵy pıngvınder sany kemip bara jatqanyn eskertken bolatyn.
