Antarktıdada 510 erekshe jer silkinisi tirkeldi
ASTANA. KAZINFORM — Shyǵys Antarktıdadaǵy Devıd muzdyǵynyń astynda jasandy ıntellekt kómegimen ǵalymdar 150 shaqyrymǵa deıingi tereńdikte 510 erekshe jer silkinisin tirkedi, olardyń shyǵý sebebi áli belgisiz.
Tektonıkalyq plıtalar shekarasynan alys ornalasqan óńir úshin mundaı seısmıkalyq belsendilik óte sırek ári qalyptan tys qubylys sanalady.
Zertteý nátıjeleri Science jýrnalynda jarııalandy.
Taldaý 49 seısmıkalyq stantsııadan jınalǵan derekterge negizdeldi. Transferlik oqytý ádisin paıdalanatyn jasandy ıntellekt algorıtmi bastapqy (P) jáne ekinshi rettik (S) tolqyndardy ajyrata aldy, bul jer silkinisteriniń oshaqtaryn dál anyqtaýǵa múmkindik berdi. Tirkelgen jer silkinisteriniń magnıtýdasy 1,6 men 3,5 aralyǵynda bolǵan.
— Plıtalardyń ishinde bolatyn ortasha tereńdiktegi jer silkinisterin túsindirý óte qıyn. Óıtkeni joǵarǵy mantııadaǵy joǵary temperatýra men qysym jaǵdaıynda taý jynystarynyń mort synýy sırek kezdesedi, — deıdi zertteý avtorlary.
Ǵalymdardyń pikirinshe, munyń yqtımal sebebi óńirdiń geologııalyq qurylymynyń erekshelikterimen baılanysty. Shyǵys Antarktıdanyń sýyq ári qalyń plıtasy men Batys Antarktıdanyń juqalaý jáne jylyraq plıtasynyń shekarasy joǵary kerneý aımaqtaryn qalyptastyrýy múmkin. Sonymen qatar joǵarydan muz jamylǵysynyń qysymy men tómennen keletin ystyq mantııalyq aǵyndardyń áseri úlken tereńdiktegi jarylymdardyń paıda bolýyna yqpal etýi yqtımal.
Degenmen barlyq tirkelgen seısmıkalyq oqıǵalardyń nege dál Davıd muzdyǵynyń astynda shoǵyrlanǵany ázirge belgisiz. Óıtkeni uqsas geologııalyq jaǵdaılar Transantarktıkalyq taýlardyń basqa bólikterinde de kezdesedi. Ǵalymdar bul jerde qosymsha jergilikti faktorlar áser etýi múmkin dep boljaıdy.
Aıta keteıik, Túrkııa Antarktıdada ǵylymı baza salý daıyndyǵyn aıaqtady.
