Ansa.it: Tramp Iranǵa shabýyl jasaıtynyn 40 jyl buryn aıtqan
ASTANA. KAZINFORM – AQSh prezıdenti Donald Tramptyń Iranǵa qatysty dushpandyq qarym-qatynasy shamamen 40 jyldan beri jalǵasyp keledi. Bul úrdis 1980 jyly Irandaǵy kepilge alynǵandar daǵdarysy men Irakpen soǵys kezeńinen bastaý alady, dep jazdy ıtalııalyq Ansa.it aqparat agenttigi.
«Epıkalyq qahar» áskerı operatsııasy bastalǵanǵa deıin 40 jyldan astam ýaqyt buryn Iran Donald Tramp úshin basty nazardaǵy taqyryptardyń biri bolǵan. Ol kezde Tramp tek jyljymaıtyn múlik magnaty ári tabysty kásipker edi, teleshoýlarǵa qatysyp, «Saturday Night Show» sııaqty baǵdarlamalarda kórinip, túrli fılmder men serıaldarǵa da túsken.
1988 jyly The Guardian basylymyna bergen suhbatynda ol Iranǵa shabýyl jasaý múmkindigin sóz etip qana qoımaı, naqtyraq aıtqanda Harg aralyna soqqy berý týraly aıtqan. Bul aral qazirgi áskerı operatsııalardyń yqtımal nysandarynyń biri retinde qarastyrylýy múmkin.
Onyń aıtýynsha, eger Tegeran amerıkalyq kemelerge shabýyl jasaıtyn bolsa, onda ol «munaı aralyna sabaq beretinin» eskertken. Aq úıge áli aıaq basa qoımaǵan kezeńde ol óziniń «Kelisim óneri» atty kitabynyń tanystyrylymynda: «Men aralasamyn jáne ony óz baqylaýyma alamyn», dep málimdegen.
Alaıda Tramptyń Iranǵa qatysty kózqarasy budan da erterek, 1980 jyly qalyptasa bastaǵan. Tarıhshylar Charlı Laderman men Brendan Sımmstiń aıtýynsha, bul onyń ishki aýdıtorııaǵa baǵyttalǵan alǵashqy syrtqy saıası málimdemesi bolǵan. NBC arnasyna bergen suhbatynda ol Irandaǵy kepilge alynǵandar daǵdarysyn AQSh-tyń halyqaralyq bedeliniń tómendeýiniń belgisi dep baǵalaǵan.
Jýrnalısttiń «Demek, siz ásker kirgizip, Vetnamdaǵydaı azamattarymyzdy qaıtarýymyz kerek deısiz be?» degen suraǵyna ol: «Iá, dál solaı dep oılaımyn», dep jaýap bergen. Bul ustanym onyń qazirgi pozıtsııasyna da uqsas. Tipti jýyrdaǵy sózderiniń birinde ol Iranǵa qarsy soǵys máselesinde «taǵy bir Vetnamnan qoryqpaıtynyn» aıtqan.
Irandaǵy kepilge alynǵandar daǵdarysy 1979 jyly stýdentterdiń Tegerandaǵy AQSh elshiligin basyp alýynan bastalyp, 52 amerıkalyq dıplomattyń eki jyl boıy tutqynda bolýyna ákelgen. Daǵdarys 1981 jyldyń 20 qańtaryna deıin sozylǵan.
Sol suhbatynda Tramp Iran–Irak soǵysyna da toqtalyp, onyń aýqymdy qaqtyǵysqa aınalý qaýpi bar ekenin aıtqan. Onyń pikirinshe, AQSh bul aımaqtaǵy saıasatty qalyptastyrýǵa qatyspaı qalǵan.
Bul kózqaras keıin onyń syrtqy saıasatynyń negizgi qaǵıdalarynyń birine aınaldy. Birneshe jyldan soń, 1987 jyly Nıý-Gempshırde sóılegen sózinde Tramp AQSh-qa «Iranǵa shabýyl jasap, onyń munaı ken oryndarynyń bir bóligin basyp alýdy» usynǵan. Bul Tegerannyń AQSh-qa qysymyna jaýap retinde aıtylǵan.
Aıta ketý kerek, shamamen qyryq jyl ótken soń da onyń rıtorıkasynda osyǵan uqsas tujyrymdar qaıta kórinis tapty.
Eske sala ketsek, 14 naýryz kúni Tramp AQSh ırandyq Harg munaı torabyndaǵy áskerı nysandardy atqylaǵanyn málimdegen edi.
