Ankarada túrki áleminiń ǵylymı yntymaqtastyǵyna arnalǵan halyqaralyq jıyn ótti
ANKARA. KAZINFORM — Túrki akademııasy Ankara áleýmettik ǵylymdar ýnıversıtetimen (ASBÜ) birlesip, 1926 jyly Bakýde ótken Birinshi Túrkologııa quryltaıynyń 100 jyldyǵyna arnalǵan ǵylymı-mádenı is-sharalar serııasy aıasyndaǵy alǵashqy jıynyn ótkizdi.
Akademııanyń baspasóz qyzmeti málim etkendeı, baǵdarlama aıasynda Túrki Akademııasy Birinshi Túrkologııa quryltaıynyń tarıhı mazmunyn beıneleıtin arhıvtik fotosýretter kórmesin usynyp, sondaı-aq halyqaralyq ǵylymı jobalar men zertteýler nátıjesinde daıyndalǵan ǵylymı basylymdarymen tanystyrdy.
Basqosýǵa Túrki Akademııasynyń prezıdenti, akademık Shahın Mustafaev, Ankara áleýmettik ǵylymdar ýnıversıtetiniń rektory Mýsa Kazym Arydjan, Ahmed ıAssaýı ýnıversıteti ókilettik keńesi tóraǵasy Mýhıttın Shımshek, sondaı-aq Túrkııanyń jetekshi ǵalymdary, zertteýshileri jáne akademııalyq qaýymdastyq ókilderi qatysty.
Іs-sharanyń ashylýynda sóz sóılegen Túrki Akademııasynyń prezıdenti, akademık Shahın Mustafaev 1926 jylǵy Birinshi Túrkologııa quryltaıynyń túrki áleminiń ortaq ǵylymı jáne mádenı keńistigin qalyptastyrýdaǵy betburys kezeń bolǵanyn atap ótti.
— Halyqaralyq Túrki Akademııasy úshin osy murany saqtaý jáne odan ári damytý, ǵylymı yntymaqtastyqty nyǵaıtý jáne bolashaq zertteýshiler úshin ortaq akademııalyq keńistik qalyptastyrý basty mindetterdiń biri sanalady, — dedi Akademııa basshysy.
Paneldik otyrys barysynda Birinshi Túrkologııa quryltaıynyń tarıhı mańyzy, onyń túrkologııalyq zertteýlerdiń damýyna qosqan úlesi, sondaı-aq túrki álemindegi qazirgi ǵylymı yntymaqtastyq baǵyttary talqylandy.
Osy turǵyda Túrki Akademııasynyń túrki álemindegi ortaq ǵylymı keńistikti damytýdaǵy mańyzdy róli atap ótildi. 2023 jyly Akademııanyń úılestirýimen ortaq túrki álipbıi boıynsha saraptamalyq komıssııa qurylyp, 2024 jyldyń qyrkúıek aıynda ótken komıssııanyń úshinshi otyrysynda Ortaq túrki álipbıi qabyldanǵan bolatyn.
Ortaq túrki álipbıin praktıkalyq turǵyda qoldanýdyń alǵashqy qadamy retinde Túrki Akademııasy Abaı Qunanbaıulynyń «Qara sózderi» jáne Shyńǵys Aıtmatovtyń «Aq keme» povesiniń tájirıbelik basylymdaryn jarııalady. Bul jańa álipbı negizinde jaryq kórgen alǵashqy eńbekter sanalady.
Birinshi Túrkologııa quryltaıynda ortaq álipbıden bólek, ortaq ǵylymı termınologııany qalyptastyrý, sonyń ishinde salalyq termınologııalyq sózdikterdi ázirleý máselesine erekshe nazar aýdarylǵan bolatyn. Bir ǵasyr óte bul baǵyt Túrki Akademııasynyń qyzmetinde jalǵasyn taýyp keledi.
Atap aıtqanda, «Túrki tilderiniń termınologııalyq sózdikterin» ázirleý jobasy aıasynda ekonomıka, áskerı is, ekologııa, lıngvıstıka jáne medıtsına salalary boıynsha sózdikter jaryq kórse, aqparattyq tehnologııalar, jasandy ıntellekt, sondaı-aq halyqaralyq qatynastar men dıplomatııa salalary boıynsha jańa basylymdar daıyndalyp jatyr.
Atalǵan bastamalar Birinshi Túrkologııa quryltaıy aıasynda kóterilgen tarıhı ıdeıalardyń jalǵasy retinde qarastyrylyp, baýyrlas elder arasyndaǵy ǵylymı dıalogtyń sabaqtastyǵyn beıneleıdi.
Ankarada ótip jatqan Túrki Akademııasynyń is-sharalar serııasy úsh kún boıy jalǵasyn taýyp, túrli joǵary oqý oryndary alańynda halyqaralyq sarapshylardyń qatysýymen ǵylymı talqylaýlar ótedi.
Osydan buryn Astanada Túrki akademııasynyń 15 jyldyǵy atap ótilgenin jazdyq.
