Aljır orman órtegender men bala urlaǵandardy ólim jazasyna kespek
ASTANA. KAZINFORM — Aljırde birqatar qylmys úshin jaza qataıtylmaq, ala tómengi palata maquldaǵan zań jobasy qoǵamda pikirtalas týdyrdy, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń menshikti tilshisi.
1 qazan, beısenbi kúni Aljır parlamentiniń tómengi palatasy Ulttyq halyq jınalysy ormandy qasaqana órteý, sondaı-aq bala urlap, onyń arty azaptaý, jynystyq zorlyq-zombylyq nemese dene jaraqatyn jetkizýge ulassa, mundaı qylmystar úshin ólim jazasyn engizý týraly zań jobasyn maquldady.
Associated Press agenttiginiń habarlaýynsha, túzetýlerdi 307 depýtat qoldap, 17 depýtat qarsy daýys berdi, al jeti depýtat qalys qalǵan.
Endi zań jobasyn joǵarǵy palata Ult keńesi qaraıdy, sodan keıin ony prezıdent Ábdelmájıd Tebbýn bekitedi. Túzetýler áli kúshine engen joq. Aljırdiń qoldanystaǵy zańnamasyna sáıkes, ormandy qasaqana órteý 30 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrýmen jazalanady, al keıbir jaǵdaılarda qylmysker ómir boıyna bas bostandyǵynan aıyrylady.
🇩🇿 Les députés algériens ont étendu jeudi la peine de mort aux auteurs de feux de forêts ou de champs malgré un moratoire, une mesure défendue par le président après les incendies meurtriers de cet été. ➡️ https://t.co/NUSrEhQoU4 https://t.co/uckQjksgrq
— Agence France-Presse (@afpfr) October 1, 2026
Zań jobasynda ormandardy, butalardy, egistikterdi jáne aǵashtardy qasaqana órtegenderge ólim jazasyn belgileý kózdelgen. Jekelegen erejeler shet memlekettiń nemese uıymnyń múddesi úshin, sondaı-aq memleketke opasyzdyq jasaýmen nemese uıymdasqan qylmystyq topqa qatysýmen baılanysty bolsa, memlekettik jáne jeke menshikti órteýge de qoldanylady.
Sonymen qatar, zań shyǵarýshylar arty azaptaýǵa, jynystyq zorlyq-zombylyq kórsetýge nemese dene jaraqatyna ulasatyn balalardy urlaý qylmysy úshin ólim jazasyn engizý usynyldy. Mundaı qylmystarǵa qatysty jazany jeńildetetin mán-jaılar paıdalanylmaıdy.
Úkimet jazalardyń kúsheıtilýin órttiń jáne balalarǵa qarsy aýyr qylmystardyń aldyn alý qajettiligimen túsindiredi.
Tamyz aıynyń sońynda eldiń soltústik-shyǵysynda bolǵan alapat órtterden keıin osyndaı túzetýler usynylyp otyr. Soltústik Afrıkadaǵy aptap ystyq kezinde Aljır men Týnıs órtten qatty zardap shekti. Resmı málimetter boıynsha 12 adam qaza tapqan, biraq táýelsiz BAQ ólim sanynyń aıtarlyqtaı kóp ekenin jazdy.
The official death toll from the blazes, which swept through the country's northeast during the summer, was 12 people, but witnesses have reported the deaths of dozens https://t.co/7FsgojNaXn
— The New Arab (@The_NewArab) October 1, 2026
— Ólim jazasyn engizý mundaı qylmystardyń aldyn alý úshin durys quqyqtyq jaýap bolady, — dedi ádilet mınıstri Lotfı Býdjema.
Onyń aıtýynsha, qasaqana órt qoıý sońǵy kezde uıymdasqan qylmysqa aınalǵan jáne tergeýler mundaı qylmystardyń sheteldermen baılanysy bolýy múmkin ekenin kórsetip otyr.
Zań jobasyn prezıdentti jaqtaıtyn kópshilik partııalar jáne birneshe oppozıtsııalyq kóńil kúıdegi ıslam birlestikteri qoldady. Al Jumysshylar partııasy, Sotsıalıstik kúshter maıdany jáne Mádenıet jáne demokratııa jolyndaǵy birlestik qarsy daýys berdi.
Oppozıtsııa zańnyń jábirlenýshilerdiń quqyqtaryn qorǵaýdyń, olarǵa ádilet izdeýge kómektesýdiń ornyna sot júıesin «kek alý qarýyna» aınaldyrýy múmkin dep qaýiptenip otyr.
Qarsy tarap, sonymen qatar sottyń qatelik jiberýi múmkin ekenin de eskertti. Depýtat Mohammed Abdýssı áıgili Djamel ben Ismaıl isin eske saldy. 2021 jyly oǵan qasaqana orman órtedi dep negizsiz aıyp taǵyp, Kabılııa turǵyndary óltirip tastaǵan bolatyn.
Abdýssıdiń aıtýynsha, apellıatsııalyq shaǵymdardan keıin osy is boıynsha ólim jazasyna kesý úkimderiniń sany 48-den 38-ge deıin qysqarǵan.
— Bul mysal oryndalǵannan keıin qaıtarýǵa bolmaıtyn jazanyń qaýiptiligin kórsetedi. Adam shyǵaratyn úkim qate bolýy múmkin, — dedi Abdýssı.
Amnesty International da túzetýlerge qarsy shyqty. Uıym bılikti órttiń aldyn alýǵa jáne tótenshe jaǵdaılarty toıtarý jumysyn jaqsartýǵa nazar aýdarýǵa shaqyrdy.
Basqa quqyqtyq uıymdar da kinálilerdi jaýapkershilikke tartý kerek dep sanaıdy, alaıdy ólim jazasy órttiń aldyn alýdyń tıimdi ádisi emes.
Aljır jalpy ólim jazasy qoldanylady, sottar áli kúnge mundaı úkimderdi shyǵaryp keledi. Degenmen, 1993 jyldan beri elde ólim jazasy oryndalǵan joq.
Eske sala keteıik, Aljır Birikken Arab Ámirlikterimen dıplomatııalyq qatynasyn úzdi.
