«ALJIR» murajaıy biregeı eksponattarmen tolyqty (FOTO)
Kórmede aqtaý týraly anyqtamalar, tutqyndardyń hattary, olardyń kıimderi men turmystyq zattary kópshilik nazaryna usynylǵan. Murajaı qyzmetkerleri úlken zertteý jumysyn júrgizip, eksponattardy Aqtóbe, Atyraý, Ekaterınbýrg jáne basqa da qalalarǵa is saparlary barysynda jınaǵan.
- «ALJIR» murajaıynyń qyzmetiniń negizgi baǵyty - eksponattar jınaý, qyzmetkerler Qazaqstannyń, taıaý shetelderdiń qalalaryn aralaıdy. Sapar barysynda qýǵyn-súrginge ushyraǵandardyń, jer aýdarylǵandardyń urpaqtarymen baılanysty úzbeýge tyrysamyz, al olar óz kezeginde, bizge materıaldar - týǵan-týystarynyń qujattaryn, sýretterin, jeke zattaryn beredi. Jyl saıyn Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúnine oraı murajaıda is saparlar barysynda jınalǵan jańa eksponattardyń negizinde kórmeler uıymdastyrylady. Kóp jaǵdaıda tutqyndardyń urpaqtarynyń ózderi bizdi ınternet, saıt arqyly taýyp, osynda kelip jatady, - deıdi «ALJIR» murajaıynyń joǵary sanattaǵy mamany Evgenııa Zeer.
Kórme zalynan 30-shy jyldary atylyp ketken Myrzaǵul Atanııazovtyń, lager tutqyndarynyń biri Ǵaısına Ǵaınıjamaldyń, Roza Tsypkınanyń jáne t.b. fotosýretteri men jeke zattaryn kórýge bolady.
Kelýshiler ınstallıatsııalardy tamashalap, ótken jyldarda ornaǵan ahýaldy sezinedi. Zal ekspozıtsııasy «Kisen» ınstallıatsııasymen ashylady - bul túrme kamerasynyń ımıtatsııasy, odan keıingi «ALJIR» dıoramasynda qys jáne jyly kezderdegi lagerdegi ómir kórsetilgen. Munda tigin fabrıkasynyń, besigi bar baraktyń fragmentteri men kóptegen tutqyndardan jaýaptar alynǵan tergeýshiniń kabıneti jasalǵan.
Murajaı kesheninde terezeler joq. Jaryq tóbedegi atrıýmnan túsedi.
«ALJIR» murajaıy 2007 jyly ashyldy. Ol lager tutqyndary otyrǵyzǵan alma baǵynyń ornynda ornalasqan. Lagerdiń ózi, baraktar, tigin fabrıkasy jáne aýrýhana qazirgi Aqmol aýylynyń aýmaǵynda bolǵan.
Lagerde 18 myńǵa jýyq adam qamalǵan. Búgingi tańda bizge belgili málimetter boıynsha 7 myńnan astamy óz merzimderin tolyq ótegen, olardyń esimderi Eske alý qabyrǵasynda jazylǵan. Keıbir memleketterdiń elshilikteri túrli ult ókilderin este saqtaýdyń qurmetine estelik plıtalar ornatty. Lagerde barsha KSRO-dan 62 ult ókilderi jazasyn ótegen.
Murajaıdyń janyndaǵy kishkentaı baraktyń kóshirmesi kelýshiler men týrısterdiń úlken qyzyǵýshylyǵyn týdyrady.
- Barakta «ALJIR» tutqyndarynyń balalalaryn tartyp alý» dıoramasy jasalǵan, ıaǵnı áıelderdi qamaýǵa alyp, kishkentaı balalarymen birge lagerge ákelgen, al úsh jasqa tolǵanda olardy balalar úıine bergen. Árıne, bul protsedýra analar úshin óte aýyr bolady. Óıtkeni, áýelde olar balalardyń qaıda jiberiletinin bilmegen, hattar, suraýlar jazyp, olardy izdep-tabýǵa tyrysqan, - deıdi Evgenııa Zeer.
Sonymen qatar, murajaı aýmaǵynda «Qaıǵy qaqpasy» monýmenti, sholý munarasy, «Kúres pen úmit» jáne «Ashyný men dármensizdik» sekildi eki músindik kompozıtsııa, sondaı-aq «Eske alý qabyrǵasy», GÝLAG kartasy salynǵan «Jas» stellasy bar.
Búgin 31 mamyrda murajaıda saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alýǵa arnalǵan saltanatty mıtıng ótedi, bir mınýt únsizdik jarııalanyp, jazalanǵandardyń urpaqtarynyń qatysýymen gúl shoqtary qoıylady. 
