Altsgeımer aýrýynyń alǵashqy belgileri qandaı
Altsgeımer — tolyq dementsııa arqyly kórinetin aljýdyń bir túri. Aýrýdyń negizinde kárilik dementsııasynyń basqa túrlerine qaraǵanda úlken oshaǵymen sıpattalatyn mıdyń, negizinen onyń qyrtysynyń dıffýzııalyq atrofııasy jatyr, dep habarlaıdy QazAqparat.
Dementsııaǵa qatysty aqparattyń jetispeýshiligi — áli de shuǵyl is-qımyldy qajet etetin problema. Kóp adamdar bul aýrýdy qartaıýdyń qalypty bóligi dep qatelesedi.
Altsgeımer aýrýynyń eń mańyzdy qaýip faktory — jas. Altsgeımer aýrýy bar patsıentterdiń kópshiligi 65 jasta. Degenmen, aýrý 65 jasqa tolmaǵan adamdarda da kezdesedi.
Altsgeımer qartaıýdyń qalypty bóligi emes ekenin túsiný mańyzdy. Este saqtaý qabiletiniń joǵalýy ádette Altsgeımer aýrýynyń alǵashqy eskertý belgileriniń biri sanalady.
Aýrýdyń bastapqy kezeńinde este saqtaý qabiletiniń joǵalýynan basqa mynadaı belgiler bar: adam tanys jerlerde joǵalýy múmkin, aqshany qaıta esepteý, shot tóleý qıynǵa soǵady, adam bir suraqty birneshe ret qoıady, kúndelikti tapsyrmalardy oryndaý úshin uzaǵyraq ýaqyt qajet, zattardy joǵaltady, kóńil-kúı kenetten ózgeredi.
Sonymen qatar, mańyzdy qaýip faktorlary — gıpertonııa, joǵary holesterın (dıslıpıdemııa), ateroskleroz, qant dıabeti, semizdik, durys tamaqtanbaý, otyryqshy ómir salty, bas jaraqattary, dári-dármekter (sedatıvti), temeki shegý, ásirese passıvti temeki shegý, las aýa, pestıtsıdter.
Dementsııany múmkindiginshe erterek anyqtaý jáne dárilik emes emdeýdi bastaý óte mańyzdy. Bul dári-dármektiń bastalýyn 4,3 jylǵa keshiktiredi jáne emdeýge jatqyzý merzimi 4 ese qysqarady.
Búgingi tańda elimizde nerv aýrýlary, psıhıatrııa, medıtsınalyq joǵary oqý oryndarynyń gerontologııasynyń jetekshi kafedralary dárigerlerdi kognıtıvti dısfýnktsııalar, dementsııalar týraly aqparattandyrý, QR buıryqtarymen tanysý úshin úlken bilim berý jumysyn júrgizýde.
Egde jáne kesh jastaǵy nevrologııalyq jáne psıhıkalyq buzylýlar, atap aıtqanda Altsgeımer túrindegi dementsııa Qazaqstannyń medıtsınalyq joǵary oqý oryndarynda oqytýdyń barlyq úsh satysynda zertteledi.
Qazaqstanda erte qartaıý belgileri bar egde jastaǵy toptardyń patsıentterine gerıatrııalyq jáne gerontologııalyq kómek kórsetýdi uıymdastyrý ambýlatorııalyq-emhanalyq, statsıonarlyq jáne statsıonardy almastyratyn deńgeılerde júzege asady.
Sımptomdardy erte anyqtaý jáne qaýip faktorlaryn baǵalaý úshin mamandar toby Qazaqstan úshin myMind testin beıimdedi. Bul halyqaralyq saýalnama kez kelgen adamǵa dárigerge barý qajettigin anyqtaı alady.
Almatyda 15 emhana bazasynda S. J. Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ nerv aýrýlary kafedrasynyń qyzmetkerleri personalyn oqyta otyryp júrgizgen jáne ortasha kognıtıvti buzylý men dementsııanyń negizgi qaýip faktorlary anyqtalǵan 60 jáne odan úlken jastaǵy adamdarda kognıtıvti buzylý skrınıngi ortasha kognıtıvti tómendeýdiń joǵary taralýy 30%-dan asatynyn kórsetti.
Bul aldaǵy 5-10 jylda dementsııanyń damýynyń qolaısyz boljamdaryna ákelýi múmkin.
