Almaz Sharman pandemııadan keıingi álem zertteýshileriniń boljamdaryn atady
ALMATY. QazAqparat - Qazaqstannyń Profılaktıkalyq medıtsına akademııasynyń prezıdenti Almaz Sharman álem ǵalymdarynyń koronavırýs pandemııasy týraly boljamyn aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Almaz Sharman pandemııa bastalǵannan beri Djons Hopkıns, Vashıngton, Oksford, Stenford ýnıversıtetteriniń jetekshi sarapshylarymen, sondaı-aq Japonııa, Jańa Zelandııa, Sıngapýr, Koreıa, Shvetsııa sııaqty elderdiń mamandarymen COVID-19 aldyn alý, dıagnostıkalaý jáne emdeý týraly 20-ǵa jýyq suhbat ótkizdi.
Álem ǵalymdarynyń boljamy boıynsha, bir mln turǵynǵa shaqqanda, segiz adam qaıtys bolsa lokdaýn (karantın) engizý usynylady.
«Vashıngton ýnıversıtetiniń ǵalymy Krıs Mıýrreıdiń aıtýynsha, ujymdyq ımmýnıtetiń qalyptasýy - bul vırýstyń adamnan adamǵa juǵýyn tómendetedi. Soǵan qaramastan, kóptegen sarapshylar koronavırýs pandemııasy 2021 jyldyń ekinshi jartysynda vaktsınatsııanyń arqasynda aıaqtalýy kerek dep sanaıdy», - dedi Almaz Sharman.
Sonymen qatar, professor koronavırýs - adam aǵzasyndaǵy qyltamyrlarǵa áser etýi múmkin júıelik aýrý ekenin atap ótti.
«Lıverpýldegi tropıkalyq medıtsına mektebiniń professory Pol Garner koronavırýsta eń osal top retinde qant dıabeti, gıpertonııa, semizdik sııaqty sozylmaly aýrýlardan zardap shegetin naýqastar men qart kisilerdi atady. Koronavırýstan qaıtys bolǵan naýqastardyń 90% -y osyndaı aýrýlarǵa shaldyqqan. Sondyqtan mundaı aýrýlardy emdeý jáne aldyn alý óte mańyzdy. Ol úshin qozǵalys belsendi bolyp, durys tamaqtanyp, jaqsy tynyǵý qajet», - dedi ol.
Almaz Sharman der kezinde ınfektsııanyń aldyn alyp, sol arqyly ekonomıkasyna zııan keltirmegen birqatar eldi atady.
«Mysaly Ońtústik Koreıa, Taıvan jáne Jańa Zelandııany alar bolsaq, bul elderde vırýs kúndelikti ómirdi qatty ózgertken joq. Olarda juqtyrý men ólim deńgeıi edáýir tómen. Al, Japonııa lokdaýn engizgen alǵashqy memleket boldy. Epıdemııaǵa qarsy sharalardy qatań saqtaýdyń arqasynda bul elderdiń ekonomıkasy men áleýmettik ómiri onsha zardap shekken joq. Bul elderde úkimet pen dárigerlerge senim artty. Sondaı-aq Shyǵys Azııa elderinde maska taǵyp júrý dástúrge aınalǵan», - dedi professor.
Sonymen qatar, ol grek-amerıkalyq áleýmettanýshy, bıolog jáne tanymal dáriger Nıkolas Krıstakıs usynǵan pandemııadan keıingi optımıstik boljamdardyń úsh kezeńin atady.
Birinshi kezeń – maska taǵý, áleýmettik qashyqty saqtaý, jabyq keńsede jumys istemeý. Sondaı-aq oǵan qoljetimdi vaktsına men ujymdyq ımmýnıteti qalyptastyrý kiredi.
Ekinshi kezeń - 2022-2024 jyldary epıdemıologııalyq, bıologııalyq, áleýmettik jáne ekonomıkalyq sala qalpyna keltiriledi. Kóptegen adamdar densaýlyǵyna baılanysty uzaq ýaqyt boıy zardap shegedi jáne medıtsınalyq kómekke muqtaj bolady.
«Úshinshi kezeń - 2024 jyldan keıin qaıta jańǵyrý bastalady. Adamdar qalypty ómirge oralady. ıAǵnı, qoǵamdyq oryndarǵa, mádenı jáne basqa da is-sharalarǵa bara alady. Ekonomıka, kásipkerlik, ǵylym men mádenıet qaıta damıdy», - dep tolyqtyrdy professor Almaz Sharman.
