Almatydaǵy ǵylymı konferentsııada «Alash» qaıratkeri Isa Tergeýsizovtyń ómiri men qyzmetine taldaý jasaldy
ALMATY. QazAqparat - Búgin Almatyda «Ǵylym Ordasy» RMK kesheninde Alash qozǵalysynyń qaıratkeri Isa Tergeýsizovke arnalǵan «Jetisýdaǵy Alash qozǵalysy» atty respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa boldy.
Oǵan qaladaǵy Sh. Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń jáne respýblıka boıynsha birqatar joǵary oqý oryndarynyń tarıhshy, áleýmettanýshy ǵalymdary jáne basqa da múddeli tulǵalar qatysty.
«Jetisý óńiri - qazaq halqynyń ult-azattyq qozǵalysynyń, ıaǵnı «Alash» qozǵalysynyń óte qarqyndy júrgen aımaǵy boldy. Ókinishke qaraı, bul qozǵalys sátsiz aıaqtaldy. Buǵan ony basqarǵan tarıhı tulǵalar kináli emes. Bul qozǵalys Reseı ımerııasynyń, odan keıingi Keńes úkimetiniń júrgizgen qatań da qatigez saıasatynyń sebebinen sátsizdikke ushyrady. Qozǵalysty basqarǵan Isa Tergeýsizov, Ybyraıym Jaınaqov jáne basqa da tulǵalardyń barlyǵy da Qytaıǵa ótip ketýge májbúr boldy. Olar sol jaqta da qýǵynǵa ushyrady. Taǵdyrlary qaıǵyly boldy», - dedi óz sózinde QR UǴA korrespondent-múshesi, tarıh ǵylymdarynyń doktory Mámbet Qoıgeldıev.
Sonymen qatar, Mámbet Quljabaıuly Jetisý óńirindegi ult-azattyq qozǵalysy muqııat zertteýdi talap etetin keleli taqyryp ekendigin jetkizdi.
«Jetisý óńirindegi ult-azattyq qozǵalysyna atsalysqan tulǵalardyń ómiri men qyzmetteri kúni búginge deıin muqııat zerttelmeı keledi. Menińshe, osyǵan baılanysty memleket tarapynan arnaıy ǵylymı joba qolǵa alynýy tıis. Isa Tergeýsizovtyń ómiri men qyzmetine arnalǵan búgingi konferentsııa qazaq halqynyń Jetisý óńirindegi ult-azattyq qozǵalysyn jańa sapada, jańa satyda zertteýge negiz bolady jáne oǵan serpin beredi degen úmittemin», - dedi M. Qoıgeldıev.
Aıta ketelik, Isa Tergeýsizov 1882 jyly Jetisý oblysy Vernyı ýeziniń Kúrti bolysyndaǵy aýqatty qazaq otbasynda dúnıege kelgen. Jetisýdyń osy Kúrti ólkesinde buǵan deıin halyq emshisi Qurtqa-táýip Sultanqojauly (1771-1906) ómir súrgen. «Alash» qozǵalysynyń qaıratkeri Isa Tergeýsizov Qurtqa táýip urpaǵynyń biri.
Úsh klastyq bilim alǵan Isa Tergeýsizov ózin-ózi jetildirýi, birneshe tildi meńgerýi arqasynda naǵyz qaıratkerge aınalady. Ol patsha bıligi tarapynan tutqyndalý qaýpine qaramastan Mirjaqyp Dýlatovtyń «Oıan, qazaq!» kitapshasyn taratýǵa óz úlesin qosty. 1899 j. qurylǵan «Aǵartýshylyqty qorǵaýshylar qoǵamyna» belsene aralasqan.
Jańa úkimet kezinde Isa Tergeýsizov aǵartýshylyq qyzmetin jalǵastyryp, Jetisý aýmaǵynda joqshylyqtan zardap shekken qazaqtarǵa járdem kórsetken.
Isa Tergeýsizov 1920 jyly basqa da alashtyqtarmen birge Qytaıǵa ótip ketedi. Ol Qytaıdaǵy qazaqtardyń azattyq qozǵalysyna da qomaqty úles qosqan.
Búgingi sharany QR BǴM ǴK Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty men «Ádilet» tarıhı-aǵartý qoǵamy birlese uıymdastyrdy.
