Almatyda tilderdi qoldaný men damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy talqylandy
ALMATY. Qyrkúıektiń 2-si. QazAqparat /Názıra Eleýhan/ - Elimizdiń oqý oryndarynda, bilim berý mekemelerinde memlekettik tildiń qoldanylýy men úles salmaǵy da qýantarlyq jaǵdaıda emes. Máselen, respýblıkadaǵy búgingi kúni barlyq mektep oqýshylarynyń 55 paıyzy ǵana qazaq tilinde bilim alyp otyr.
Qazaq tiliniń memlekettik mártebege ıe bolǵanyna 20 jyl toldy dep qýanamyz, biraq sol kezeńderden beri óz ana tilinde bilim alatyn qazaq balalary nebári 58 paıyzǵa ǵana jetti. Elimizdegi 1 myń 300 balabaqshanyń 400-inde ǵana búldirshinder qazaq tilinde tárbıe alady. Bul týraly Almatyda ótken, «Tilderdi qoldaný men damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn» talqylaýǵa arnalǵan «Memlekettik til - el birliginiń kepili» atty "dóńgelek ústel" otyrysynda aıtyldy, dep habarlaıdy QazAqparat.
Qatysýshylardyń aıtýynsha, 2006 jylmen salystyrǵanda qazaq tilinde jumys isteıtin balabaqsha sany nebári 92-ge kóbeıgen. 1-6 jastaǵy qazaq balalarynyń 17 paıyzy ǵana balabaqshamen qamtylǵan. "Bundaı ókinishti mysaldardy joıý úshin tek birlesken is-qımyl kerek. Sonymen birge, til máselesi tek memlekettiń ǵana emes, qoǵamnyń da jaýapkershiligin talap etedi", dep atap ótildi jıyn barysynda.
"Byltyr qazaq tiliniń memlekettik mártebe alǵanyna 20 jyl tolǵanymen, bul baǵytta kemshilikter jetkilikti. Shyndyǵynda, memlekettik tildi damytý boıynsha kemshilikter áli de oryn alýda. Memlekettik tildi damytý baǵdarlamasyna sáıkes, birqatar mınıstrlikter men bılik organdarynyń is qaǵazdaryn qazaq tiline kóshirgenine biraz ýaqyt boldy. Soǵan qaramastan, qoǵamdyq uıymdardyń saraptaýlary boıynsha memlekettik tilde is qaǵazdaryn júrgizý máselesinde aıtarlyqtaı nátıje bolmaı otyr. 2006-2007 jyly is qaǵazdaryn qazaq tilinde júrgizýge kóshken mınıstrlikterdiń bul máseledegi úlesi 25-30 paıyzdan aspaıdy. Tipti, qazaqy bolyp sanalatyn oblystarda memlekettik tildegi qujattardyń aınalymy 70 paıyzǵa áreń jetedi. Árıne, buǵan aldymen ortalyq mekemeden keletin hat-qujattardyń basqa tilde jazylatyndyǵy sebep bolyp otyr", dedi «Jeruıyq» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Bolatbek Tólepbergen.
«Jeruıyq» qoǵamdyq birlestigi men Almaty qalasy Іshki saıasat basqarmasynyń uıymdastyrýymen ótken sharaǵa til janashyrlary, jazýshylar, tilshi ǵalymdar men saıasatkerler jáne qoǵamdyq uıym ókilderi qatysty.
Jıyn barysynda aqyn, qoǵam qaıratkeri, «Memlekettik til» qozǵalysynyń tóraǵasy Muhtar Shahanov baǵdarlamanyń qandaı qajettilikten jáne qalaı dúnıege kelgendigin, sondaı-aq áli de jetildire túsetin tustarymen bólisse, pedagogıka jáne medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, jazýshy, «Alash úni» QB odaǵynyń tóraǵasy Sovethan Ǵabbasov keleli oılaryn ortaǵa saldy. Otyrys sońynda usynystar saralanyp, basqosýdyń ortaq tujyrymdamasy qabyldanyp, usynystar quzyrly organdarǵa jiberiletin boldy.
