Almatyda Tilderdi qoldaný men damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynyń jobasy talqylandy

Atalǵan is- sharaǵa memlekettik til saıasatyn odan ári jetildirý jónindegi jumys tobynyń músheleri, til janashyrlary, memelekettik organdar men jastar uıymdary, qaladaǵy joǵary oqý oryndary men bilim mekemelerindegi tilge jaýapty mamandar jáne ulttyq- mádenı ortalyqtardyń basshylary men ókilderi qatysty. Qalalyq Tilderdi damytý basqarmasynyń bastyǵy Mamaı Ahetovtyń aıtýynsha, baǵdarlama qazirgi kezde elimizdiń barlyq aımaǵynda talqylanýda. «Búgingi otyrys qorytyndysy boıynsha jasalǵan usynystardy mınıstrlikke joldaımyz» deıdi ol.

Otyrys synmen bastaldy. Qatysqandardyń pikirlerinshe baǵdarlamada birqatar kemshilikter bar. Máselen qazaq tili basqa tildermen bir deńgeıde qalyp qoıǵan. Fılologııa ǵylymdarynyń doktory, lıngvıst-ǵalym Baqytjan Hasenovtyń aıtýynsha, budan buryn da osyndaı bir joba bolǵan. Jańa baǵdarlamada sol jobadaǵy kemshilikterdi túzetip, retteý kerek edi. «Aldymen memlekettik tilden bastap tilderdiń qoldanysy zerttelýi qajet edi. Sonyń negizinde burynǵy baǵdarlama kemshilikterin eskere otyryp, qoǵamnyń suranysy negizinde baǵdarlama daıyndalsa durys bolatyn edi» deıdi ǵalym. Belgili til janashyry Asyly Osmanovanyń aıtýynsha baǵdarlama qoǵamnyń baǵdarshamy bolýy tıis. «Alaıda ol qoǵam talabyna saı bolýy qajet. Sondaı-aq baǵdarlamanyń júzege asý tetikteri naqtylanýy kerek. Baǵdarlamada qazaq tili basqa tildermen teń qalyp qoıǵan. Bul durys emes. Shańyraq ortaq bolǵan soń memlekettik til de ortaq. Sondyqtan qazaq tiline qatysty sharalardy ózgertý kerek. Qazaq basqa ulttyń kóńiline qarap keldi, endi basqa ult óz jerinde uıytyp otyrǵan qazaqtyń kóńiline qarasyn. Memlekettik jumysqa qabyldaý kezinde barlyq adamnan memelkettik tildi bilýi boıynsha emtıhan alynsyn. Qazaq tilin damytýǵa talap kúsheıtilsin. Qazaq tilin damytý kerek emes. Damyǵan tildi tek qoldanýdy engizý kerek. Buǵan talap qana jetpeı tur» dedi Asyly Osmanova. Ol sondaı-aq baǵdarlamanyń júzege asý merizimi 10 jyldan 5 jylǵa qysqarý kerek degen usynys bildirdi. «Ult taǵdyry» qozǵalysynyń tóraǵasy Dos Kóshimniń aıtýynsha, baǵdarlamada kemshilik kóp. «Aldymen 3 nárse rettelýi kerek edi. Birinshi Zańdyq máselesi. Bul boıynsha Ata zańnyń 7 babyn ózgertý, ekinshi Til týraly zań qabyldaý, úshinshi Onomastıka týraly zań qabyldaý qajet edi. Bul úsheýi de baǵdarlamada joq. Sondaı-aq bul baǵdarlama burynǵy baǵdarlamanyń jalǵasy bolýy kerek edi. Ókinishke qaraı, oryndalmaı qalǵan burynǵy baǵdarlama sııaqty taǵy bir joba ómirge keldi. Baǵdarlamanyń taǵy bir kemshiligi, basqa tilderdiń aıasynyń keńýi. Mysaly qazir Qyzylordada bir-aq orys mektebi bar. Baǵdarlama qabyldanǵan soń 90 orys mektebi ashylýy tıis. Bunyń nátıjesin ózińiz-aq baıqaı berińiz» deıdi Dos Kóshim. Jıynǵa qatysýshylardyń basym bóligi baǵdarlama qaıta qaralýy qajet dep esepteıdi. Óıtkeni shıki tustary kóp.