Almatyda quny 500 myńnan 1 mln. AQSh dollary aralyǵyndaǵy «Bentley Mulsanne» kólikterin satyp alǵandardyń esimderi belgisiz bolyp otyr

Onyń ústine báriniń aılyq tabysy 100 myń teńgege jete bermeıdi. Qymbat kólik almaq túgili, qarapaıym páterdiń aı saıynǵy kommýnaldyq qyzmet tólemin ázer ótep júretinder bar. Alaıda, Almatynyń kóshelerinde saǵattap turatyn keptelisterdi jasaıtyndardyń barshasy syrttan keletinder emes, basym bóligi osy qalanyń turǵyndary. Tipti, álemdegi eń qymbat temir tulparlar da Almatyda qaptap júr, dep jazady «Almaty aqshamy» basylymy.

 Endeshe, naryqty kún saıyn qymbatshylyq jaılap bara jatqan myna zamanda shahardyń shańyn shyǵaryp zaýlap júretin avtokólikterdi jurt qalaı, qaı aqshasyna satyp alady?

Kólik satyp alýǵa qaltamyz kótere me?

Jalpy, Qazaqstanǵa, onyń ishinde Almatyǵa da kólikter negizinen, Germanııa, Frantsııa, AQSh jáne Japonııadan tasymaldanatyny belgili. Olardyń basym kópshiligi paıdalanylǵan, ıaǵnı, sý jańa bolmaıtyny da túsinikti jaǵdaı. Sóıte tura, satylym baǵasyna qarap, qaltamyzǵa qolaılysyn tappaı, eriksiz bas shaıqaıtynymyz ras. Degenmen, 50-60 myń teńge jalaqyǵa kúneltetin bizdiń jurt astyna temir tulpardy da tizgindeýge jol tabady.

Al, bul rette Eýropa halqynyń kólik minýge degen múmkindigi qanshalyqty?

Byltyr Eurostat eýropalyq statıstıka ınstıtýty Eýropa elderindegi ortasha jalaqy mólsherin jarııalady. Ondaǵy derekterge súıensek, eń kóp tabys tabatyndar - aǵylshyndar eken. Aıyna - 3118 eýro. Odan sál tómen Nıderlandy - 3007 eýro. Sol sekildi ózge de Germanııa, Danııa, Belgııa, Avstrııa, Irlandııa, Shvetsııa, Frantsııa memleketterindegi ortasha aılyq tabys - 3 myń men 2500 eýro aralyǵynda. Mundaı tabyspen 2-3 aıda sý jańa kólikke qaryq bolaryńyz anyq. Bul - tek ortasha jalaqynyń kólemi.

Al, táýir qyzmettegilerdiń 1 aılyǵy 1 avtokólikke tatıtynyndyǵyna shúbá joq. Al, bizdiń elde qalaı? Resmı derek kózderi boıynsha, Qazaqstandaǵy ortasha aılyq jalaqy aǵymdaǵy jyldyń naýryz aıynda 100 584 teńgeni qurady. Ótken aımen salystyrǵanda 8,3 paıyzǵa ósken eken dep bir qýandyq. QR Statıstıka agenttigi taratqan bul málimette eń joǵary kórsetkish Mańǵystaý oblysynda tirkelipti. Ondaǵy aılyq kólemi - 196 myń teńgege jetken. Elordamyz ben elimizdiń iri megapolısi - Almaty qalasynyń da jaǵdaıy jaman emes. Qosymsha qun salyǵyn qosa eseptegende Astanada - 150 104 teńge bolsa, Almatyda - 132 761 teńge.

Almaty qalasy týraly sóz qozǵaǵanda mundaǵy shaǵyn jáne orta bıznestiń elimizdiń ózge óńirlerine qaraǵanda anaǵurlym jaqsy damyǵanyn aıta ketýimiz kerek. Bul, bir jaǵynan qala halqynyń básekege qabiletti qoǵam qalyptastyra bilgendigin kórsetse, ekinshi qyrynan, zamanaýı naryq kóshine ilese alǵandyǵyn baıqatady. Endeshe, quny 10 - 15 myń dollar shamasyndaǵy japondar men nemisterdiń qarapaıym «Toıota», «Mersedesteri» azdap aýyrtpalyq túsirse de almatylyqtar úshin qoljetimdi bolaryn moıyndalyq delik. Biraq, búginde qala kóshelerinde yzǵyp júrgen qymbat kólikter qaıdan, qalaı kelgen degen oı týady.

Máselen, «Toıota - 20» markaly kólikterdiń qoldanylǵandarynyń ózi kólik bazarynda 15 myń AQSh dollaryna shamalas. Paıdalanylǵandarynyń ózi osynsha qundy. Al, «Toıotanyń» «30», «40» markalarymen birge, áleýetti adamdarǵa arnalǵan túrleriniń neshe túrli sý jańalary Almatyda kóptep kezdesedi. Biz tek «Toıota» kólikteri jaıynda ǵana aıtyp otyrmyz. Al, syrt kelbeti kóz tartatyn nesheme sulý músin surkójek temir tulparlar Almatynyń Fýrmanov kóshesi men ál-Farabı, Abaı dańǵyldarynda atoı salyp júr.

Tipti, Almatyda qymbat kólikterdiń kóptigi bylaı tursyn, jalpy jeńil kólik ataýlynyń sońǵy jyldar bederinde áldeqaıda artyp ketkenin baıqaýǵa bolady. Mysal úshin aıta keteıik, osydan 5 jyl buryn shaharda resmı túrde tirkelgen 341 myń kólik bar dep júrsek, búginde olardyń sany 500 myńnan asyp-jyǵylady, dálirek aıtqanda - 525,7 myń. Bul - QR Statıstıtka agenttiginiń taratqan resmı málimetteri. Osy sandyq derekterdi izdeý barysynda kezikken sáıkessizdikter jóninde de aıta ketkim kelip otyr. 2003 jyldan beri qaraıǵy ár jyldaǵy kórsetkishterdi qarap otyryp, 2010 jylǵy kólik sanaǵy boıynsha agenttik derekteri men QR IIM Jol polıtsııasynyń esebinde azdaǵan aıyrmashylyqtar bar ekenine kóz jetkizdik. Máselen, Jol polıtsııasy sol jyly Almatyda jalpy sany 446,9 myń kólik tirkelgen jáne onyń 406,8 myńy jeke tulǵalardyń menshiginde dese, agenttik málimetteri qaladaǵy kólikterdiń jalpy sany 447,6 myń, onyń ishinde 419,6 myńy jeke tulǵalarǵa tıesili dep kórsetedi.

Statıstıkalyq derekter ne deıdi?

Jaraıdy delik, sandarda turǵan eshteńe joq. Áıtse de, myna bir málimetter nazar aýdarýǵa turarlyq. Senimdi derekkózder boıynsha, elimizde qazirgi ýaqytta 4 mıllıonǵa jýyq avtokólik bar. Olardyń 80 paıyzy zaýyttan shyqqanyna 10 jyldan asqandar. Bul rette kólikterdiń eń kóp tirkelgen jeri - Almaty qalasy ekeni bárimizge belgili jáıt. 2011 jylǵy maýsym aıynda respýblıkamyzda syrttan ákelingenderi men el aýmaǵynda oryn aýystyrǵandaryn qosa alǵanda 56 106 jeńil kólik tirkelgen bolsa, munda da Almaty qalasynyń shoqtyǵy bıik (8 310 avtokólik). Al, bıylǵy qańtar aıyndaǵy tirkeýden ótken jeńil avtokólikter sany 42 043-ti qurady. Bul joly Ońtústik Qazaqstan oblysy kósh basynda tur (6090). Ekinshi orynda - Almaty oblysy (5380). Almaty qalasy - úshinshi orynda. Qalada qańtar aıynda 5015 kóliktiń qujaty rásimdelipti.

Aqyrynda almatylyqtar úshin quny qaı shamadaǵy kólikterdiń qymbat ekenin bilýden qalyp baramyz. Joǵaryda biz tek qalanyń qarapaıym turǵyndarynyń kúndelikti tirshiligi úshin paıdalanyp júrgen avtokólikterin ǵana aıtyp óttik. Al, megapolıstiń kórse kóz toıdyratyn naǵyz quny joǵary kólikteri qansha turatynyn bilesiz be? Sonsha joǵary baǵasyna qaramastan qala ishinde qaptap júretinin qalaı túsinersiz? Bul rette qarajatyńyzdyń qaýqary jetpeıtin nebir óńkıgen djıpterdi bylaı ysyryp qoıa turyńyz. Deıturǵanmen, mán bermeı otyrǵan sol djıpterdiń, aıtalyq, áýelden bergi mysaldarymyzdaǵy «Toıotanyń» «Land Cruiser», «Prado» sekildi túrleri kem degende 50 - 60 myń dollar turady. Áıtkenmen, bular almatylyqtardyń tańyrqaı qaraıtyn keremetteriniń qatarynda emes. Endi kelip Almatynyń halqy úshin qymbat kólikterdiń baǵasy qaı shamalardy qamtıtynyn bajaılaı berińiz.

Osydan eki jyl buryn, mamyr aıynda qalamyzdyń Súıinbaı dańǵylynyń boıynda aǵylshyndyq avtokólik shyǵarýshy kompanııanyń ókildigi ashylǵanyn bireý bilse, bireý bilmeıdi. Erekshe toqtalyp otyrǵanymnyń mánisi, álemdegi eń baǵaly ónimderdiń biregeıi sanalatyn «Bentley» kólikteri osy ortalyqtan el turǵyndary úshin satyla bastady. Tipti, ashylǵan sátte-aq «Bentley-diń» 12 danasy óz ıesin taýyp úlgerdi. Al, olardyń bireýiniń ózi - 250 myń dollardyń aınalasynda baǵalanady. Eń qyzyǵy sol, 12 dananyń ishinde álgi kóliktiń jahanǵa máshhúr «Bentley Mulsanne» degen túri saýdalanǵan eken. Biraq ta, mundaı qaltalylarǵa arnalǵan qundy dúnıeniń qanshaǵa túskendigin anyqtaı almadyq. Desek te, sol aıtqan «Bentley Mulsanne-nyń» álemdik naryqtaǵy baǵasy 500 myńnan 1 mıllıon AQSh dollaryna deıin jetetindigin bilemiz.

Úlken kólemdegi qarjyǵa keletin bul kólikterdiń baby da, sáni de kelisken. Mysal úshin aıta keteıin, bir ǵana «Bentley» kóliginiń ishin bylǵarymen qaptap shyǵýǵa alpamsadaı semiz 16 buqanyń terisi qajet. Kerek deseńiz, qurastyrýshylar syrtyn túgel brondap ta beredi. Qazaqshalap aıtqanda, kóliktiń syrtqy qabatyn tolyǵymen oq ótpeıtindeı etip qymtaý. Brondaýdyń ózi - 45 - 50 myń dollar tóńireginde.

«Bentley» kompanııasy ókildiginiń ashylý saltanatynda ortalyq basshylary jyl saıyn kóliktiń 20-30 danasyn satýdy josparlap otyrǵandaryn málimdegen bolatyn. Sonymen birge, olar Qazaqstandaǵy ekonomıkanyń turaqtylyǵy men «Bentley-ge» degen suranystyń artyp otyrǵany ortalyqty ashýǵa basty sebepter bolǵanyn da aıtqan edi. Eskererlik jaǵdaı, atalǵan ortalyqta «Bentley-den» bólek, Chrysler 300 Luxury Series, Jeep Grand Cherokee Overland jáne Dodge avtokólikteri de satylady. Quny 35 - 50 myń dollar aralyǵyndaǵy bul kólikterdi miný «Bentley-diń» ózin taqymdap jatqan almatylyqtar úshin ne táıiri? Nebári sol jerge baryp tapsyrys berýińiz jetip jatyr.

Iá, búkil ǵumyrymyzda taban et, mańdaı terimizben jıǵanymyzdy salǵanda jetpeıtin osynsha qymbat kólikterdi satyp alatyndar paıdany qalaısha kúrep tabatyndyǵyna tańǵalamyz. Ókinishtisi, mıllıondaǵan qarjyny el úshin mańyzdy jobalarǵa emes, kóńilin qanaǵattandyrý úshin kólik alýǵa jumsaıtyndar kim boldy eken?