Almatyda Botanıkalyq baq rekonstrýktsııadan keıin qaıta ashylady
ALMATY. QazAqparat – Almatyda bir jyldan asa ýaqyt jabyq turǵan Botanıkalyq baq rekonstrýktsııa jumystarynan soń qaıta ashylady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Rekonstýrktsııa jumystary maýsymnyń ortasynda aıaqtalmaq. Qazir ońtústik parterdegi júrginshi joldardy jáne janama aýmaqta ótetin ońtústik kireberiske deıingi kólik joly salynyp, ósimdik otyrǵyzylyp, baqsha jıhazy ornalastyrylyp jatyr.
«Jobany júzege asyrýda biz úsh negizgi prıntsıpti basshylyqqa aldyq. Birinshisi – baqtyń ósimdikterine kútip qaraý, Botanıka jáne fıtoıntrodýktsııa ınstıtýtynyń qyzmetkerlerimen birlesip onyń jasyl qoryn saqtap qalý jáne kóbeıtý. Ekinshisi – shyn máninde jaıly ári qaýipsiz qoǵamdyq keńistik qurý úshin, dızaınynda, sáýletinde jáne ınfraqurylymdy josparlaýda úzdik tájirıbe men taldaýdy qoldaný, ekologııalyq, joǵary sapaly qurylys materıaldaryn paıdalaný. Úshinshisi – jobanyń ashyqtyǵy jáne eseptiligi, onyń ishinde, qoǵamdyq talqylaýdy ótkizý men áleýmettik jeli arqyly qalanyń belsendi turǵyndarymen ári ekologııalyq uymdarmen qaıta qurý jumystary boıynsha dıalog qurý», - dedi Bolat Ótemuratov Qorynyń dırektory Marat Aıtmaǵambetov.
Qaıta qurý aıasynda baqta 174,3 myń jańa ósimdik otyrǵyzyldy. Onyń ishinde sırek túrler men suryptar bar. 1 300-den astam jańa tal (balqaraǵaı, boz arsha, shıe, alma, almurt, qaraórik, emen, úıeńki, qaıyn, jókeniń túrleri), 40 myń buta, 130 myń kópjyldyq gúl, 3 myń raýshan otyrǵyzyldy. Erekshe aıtatyn «Shantekler» almurty, magnolııanyń birneshe sorty, Bonsaı aǵashtary sekildi eksklıýzıvti aǵashtar otyrǵyzylǵan.
Qyzyl japyraqty «Roıal Red» úıeńkisi de birinshi ret Eýropadan tys jerde tuńǵysh ret Almaty botanıkalyq baǵynan oryn tepti.
«Jobany iske asyrý protsesinde aǵashtardy, butalar men kópjyldyq ósimdikterdi tańdaý negizgi eki prıntsıpke negizdeldi. Birinshiden, olarǵa maksımaldy mádenı-landshafttyq tartymdylyq berý úshin qoǵamdyq aımaqtarda park-landshafttyq ekspozıtsııalar qalyptastyrýǵa tyrystyq. Túrler men sorttardy tańdaý kezinde, ósimdikterdiń Almaty qalasynyń joǵarǵy jaǵynyń tabıǵı-klımattyq sharttaryna talaptary eskerildi. Ekinshiden, úshin jańa túrler, sorttar men nysandar irikteý kezinde Botanıkalyq baqtyń jetekshi mamandarynyń usynystary esepke alyndy», - dedi Qaıta qurý jobasynyń konsýltanty Igor Glýhovtsev.
Baqtyń aýmaǵynda sýmen jabdyqtaý júıesi túbegeıli qaıta quryldy. Árqaısysynyń qýattylyǵy saǵatyna 40 tekshe metr eki jańa artezıan uńǵymasy burǵylanyp, burynnan bar eki uńǵymanyń ótkizgishtik qabileti saǵatyna 20 tekshe metrden 25 tekshe metrge deıin ulǵaıtyldy. Ál-Farabı dańǵylynyń ońtústik jaǵynda aǵatyn Kereńqulaq ózeninen sý jınaǵysh tartyldy. Ózennen baqqa táýligine 600 tekshe metr sý keletin bolady. Sý uzyndyǵy 13 shaqyrym bolatyn jańa aryq jelisimen keledi. Sonymen qatar, baqta tamshylatyp sýarý jáne avtomatty sýarý júıeleri tartylǵan.
Burynǵy bir kireberistiń ornyna úsh jańa kireberis pavılon turǵyzyldy. Kelýshiler baqqa Tımırıazev kóshesinen, «Atakent» kórme ortalyǵynan, sondaı-aq Ál-Farabı dańǵylynan kire alady. Barlyq pavılondar tabıǵı materıaldardan jasalǵan, olardy elektrondyq bılet beri júıesi jáne týrıstik qoǵamdyq oryndarǵa tán ınfraqurylym – kádesyı dúkeni, shaǵyn kafeterıı, dárethana ornatylǵan.
Baqtyń joǵarǵy bóliginde, alańqaıdyń ornynda pergolamen jáne jaǵasyndaǵy shezlongtarmen birge úsh kórkem toǵan jáne óte ádemi alýan shópti órisi bar Ońtústik parter qurylǵan. Birneshe jyldan soń úıeńki, jóke jáne qaraǵaı kóshetteri saıaly alleıaǵa aınalady.
Botanıkalyq baqtyń búkil aýmaǵynda jalpy aýdany 50 myń sharshy metr bolatyn jol jasaldy. 10 myń sharshy metr bolatyn jaıaý joldar Qazaqstanda qoǵamdyq aımaqtarda tuńǵysh ret qoldanylǵan nemis tehnologııasy boıynsha ekologııalyq jabynnan jasalǵan. Parterlerde jáne joldardyń boıynda 250 jańa sáki, aǵashtyń tabıǵı tsıklyna bóget bolmaıtyn 1 500 tómendi jaryqtandyrý shamy, sondaı-aq kelýshilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etetin 1 300 vıdeobaıqaý kamerasy ornatylǵan. Baqtyń aýmaǵynda yńǵaıly baǵdarlaný jáne ósimdikterdi zerdeleý úshin navıgatsııalyq nusqaǵyshtar men aqparattyq taqtaısha, sondaı-aq endi Android jáne iOS operatsııalyq júıesindegi qurylǵylar úshin qoljetimdi mobıldi qoldanba kózdelgen.
Baqta jas shamasynan, áýestikterinen jáne basqa erekshelikterinen táýelsiz barlyq adamdar, sonyń ishinde qımyl-qozǵalysy shekteýli azamattar úshin birdeı jaıly bolady. Munda múgedek arbasy úshin yńǵaıly pandýstar turǵyzylǵan, al barlyq jaıaý júrý aımaqtarynda taktıldi jol tóselgen, pavılondarda arnaıy jabdyqtalǵan dárethanalar bar.
Botanıkalyq baqty qaıta jasaý jobasyna 15 mln AQSh dollary jumsalǵan.
«Botanıkalyq baqtyń erekshe mártebesi men qaıta qurý jobasyna jurtshylyq nazarynyń joǵary deńgeıin nazarǵa ala otyryp, biz áýel bastan onyń tolyq ashyqtyǵyn qamtamasyz ettik. Qaıta qurý kontseptsııasy men keńistikti damytý jospary áli 2018 jyldyń jazynda qoǵamdyq tyńdaýlarda jurtshylyqqa usynylǵan bolatyn. Tyńdaýlarǵa qatysýshylardyń usynystary men tilekterin eskere otyryp, sol jyldyń kúzinde qaıta qurýdyń eskızdik jobasy usynyldy. Úsh ret BAQ, qoǵamdyq jáne ekologııalyq belsendilerdiń, Almaty qalasy ákimdiginiń ókilderiniń qatysýymen baspasóz týrlary ótkizildi», - dedi qor dırektory Marat Aıtmaǵambetov.
