Almatyda Baýyrjan Momyshulynyń 100 jyldyq mereıtoıyna oraı 28 panfılovshylar saıabaǵynda gúl shoǵyn qoıý rásimi ótti

Ataýly kúnge oraı Almatydaǵy 28 panfılovshylar saıabaǵynda dańqty batyrǵa arnalyp qoıylǵan eskertkishke gúl shoǵyn qoıý rásimi bolyp ótti.

Eskertkishke qala ákimdiginiń ókilderi, ardagerler men jastar uıymdary gúl shoqtaryn qoıdy. Aktsııa patrıottyq sana-sezimdi damytýǵa, týǵan elge degen súıispenshilikti arttyrýǵa, azamattyq jaýapkershilik sezimin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.

Sharanyń uıymdastyrýshylary - Jastar saıasatyn damytý memlekettik qory men Almaty qalasynyń jastar saıasaty jónindegi basqarmasy.

Baýyrjan Momyshuly - ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń dańqty jaýyngeri, Halyq qaharmany, qazaqtyń kórnekti jazýshysy. Ol 1910 jyly Jambyl oblysynyń Jýaly aýdanyndaǵy Kólbastaý mekeninde týǵan.

Baýyrjan jeti jyldyq mektepti bitirgennen keıin biraz ýaqyt muǵalim bolǵan. Sonda júrgende kezekti áskerı mindetin óteýge shaqyrylyp, onda bir jarym jyl júrip, zapastaǵy komandır ataǵyn alady. Týǵan aýylyna qaıtyp oralǵan soń, ol biraz jyl qarjy mekemesinde qyzmet isteıdi. Sodan qaıtadan Qyzyl Armııa qataryna shaqyrylyp, túrli áskerı bólimderde vzvod, rota komandıri bolady.

1941 jyly Uly Otan soǵysy bastalysymen, Baýyrjan dańqty general-maıor I.V.Panfılovtyń basshylyǵymen Almaty mańynda jańadan jasaqtalǵan 316 atqyshtar dıvızııasynyń quramynda maıdanǵa attanady, batalon, polk komandıri boldy. Soǵystyń sońǵy jyldarynda gvardııalyq dıvızııany basqardy.

1941 jylǵy kúzgi, qysqy keskilesken shaıqastar kezinde óz batalonyn 27 ret shabýylǵa bastap shyqty. 5 ret qorshaýdy buzyp, negizgi jaýyngerlik qurammen aman-esen dıvızııasyna qosyldy. Jaýyngerlik is-qımyldarǵa qatysty urystan shyǵý, sheginis jasaý tásilderiniń arnaıy taraý bolyp áskerı jarǵyǵa enýi, taktıkada «oshaqty» jáne «ıkemdi qorǵanys» uǵymdarynyń qalyptasýy Baýyrjan Momyshulynyń osyndaı tájirıbeleriniń jıyntyǵy bolyp tabylady. Onyń qolbasshy, tereń oılaı biletin áskerı mamań retindegi talanty soǵysta polk, dıvızııa basqarǵan jyldary keńinen ashyldy.

Baýyrjan Momyshuly jaý shepterine ishkerileı enip urys júrgizý teorııasyn soǵys tájirıbesinde alǵash qoldanýshylardyń jáne ony damytýshylardyń biri boldy. Jas sardar Baýyrjan Momyshuly Máskeý túbiniń qalyń qaryna maltyǵa júrip, bes ret qorshaýdy buzyp, jalpy sany 207 ret qol bastap, urysqa kirip, 27 ret áskerı soǵys tarıhynda bolmaǵan taktıkalyq jańalyq jasady. Komandır Momyshuly jetik strateg, asqan taktık bolýmen qosa, suńǵyla psıholog ta.

Baýyrjan Momyshuly - ákerı pedagogıka men áskerı psıhologııany baıytýshy baǵa jetpes mura qaldyrǵan dara tulǵa. Onyń ataq, dańqy, batyrlyǵy A.Bektiń «Volokolamsk tas joly» atty kitabynda sýretteldi. Kitap nemis, cheh, evreı, aǵylshyn, frantsýz jáne taǵy da basqa shet el tilderine aýdaryldy.

Baýyrjan Momyshuly K.E.Voroshılov atyndaǵy áskerı akademııanyń birinshi dárejeli "Sývorov" ordenimen, Birinshi dárejeli «Qyzyl Tý» ordenimen (eki ret)», «Lenın ordenimen», "Otan Soǵysy" ordenimen jáne «Áskerı shaıqastaǵy eńbegi úshin», «Máskeýdi qorǵaǵany úshin», «Qyzyl juldyz», «Eńbek Qyzyl Tý», «Halyqtar dostyǵy» jáne «Germanııany jeńgeni úshin» medaldarymen marapattalyp, Keńester Odaǵynyń Batyry ataǵyn alǵan. El táýelsizdik alǵannan keıin Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen oǵan «Halyq qaharmany» ataǵy berildi.

Baýyrjan Momyshuly 1982 jyly qaıtys boldy.