Almatyda «Ańyz dombyra» respýblıkalyq baıqaý-báıgesi ótip jatyr (FOTO)

Sonyń aldynda uıymdastyrýshylar jýrnalıstermen kezdesip, baspasóz máslıhatyn ótkizgen bolatyn. 

«Baıqaýdyń maqsaty - qazaqtyń ulttyq qundylyqtarynyń biri, ǵasyrlar boıy árbir qazaq otbasynyń tórinen oryn alyp kele jatqan qasıetti qara dombyranyń mártebesin kóterý, ony jasaýshy sheberlerdiń ónerin jandandyrý. Sondaı-aq, jastardyń ulttyq qundylyqtarǵa degen qyzyǵýshylyǵy men qurmetin oıatý», - dedi ó sózinde Yqylas atyndaǵy halyq mýzykalyq aspaptary mýzeıiniń dırektory, jyrshy Uljan Baıbosynova.

Óz kezeginde QR mádenıet qaıratkeri, kúıshi Murat Ábýǵazy baıqaýdyń basty erekshelikterine toqtaldy.

«Respýblıkalyq deńgeıde tuńǵysh ret uıymdastyrylyp otyrǵan bul baıqaýda dombyranyń eki túrli úlgisi qatystyrylady. Biri - Batys Qazaqstan óńirinde qalyptasqan, tókpe kúı tartýǵa arnalǵan kádimgi qurama shanaqty dombyra. Buǵan deıingi qandaı da bir baıqaýlarda kóp jaǵdaıda osy dombyra ǵana baǵalanyp kelgeni belgili. Ekinshisi - myna Arqa men Altaıdyń arasynda qalyptasqan, ataqty Táttimbet kúıshiden bastaý alatyn shertpe kúı ónerinde qoldanylatyn qalaq dombyra. Bul dombyra mundaı  deńgeıdegi baıqaýǵa tuńǵysh ret qatystyrylyp otyr. Onyń qurama shanaqty dombyraǵa qaraǵanda az paıdalanylýynyń sebebi - ony jasaýshy sheberler az boldy. Onyń ústine kezinde 1934 jyly Ahmet Jubanov Qurmanǵazy atyndaǵy orkestrdi qurǵanda negizinen qurama shanaqty dombyralar paıdalanyldy ǵoı. Sodan beri, elimizde kúılerdiń barlyǵyn derlik osy qurama shanaq dombyramen oryndaý dástúri qalyptasty», - dedi M. Ábýǵazy.  

Sonymen qatar ol, baıqaý barysynda dombyralar 7 túrli talap boıynsha baǵalanatyndyǵyn aıtty.

«Birinshi, dombyranyń úni taza, qońyr, tembri jumsaq, qulaqqa jaǵymdy bolýy qajet. Ekinshi, ishektiń terbelisi jıi bolýy kerek. Úshinshi, dybys neǵurlym alysqa jetýi shart. Tórtinshi, dombyranyń bet qaqpaǵynyń jańǵyryǵy mol bolǵany durys. Besinshi, dombyranyń basy men aıaǵy birdeı «sóıleýi» kerek. Altynshy, dombyranyń baýyry jumsaq, moıny yńǵaıly kelýi tıis jáne jetinshi, dombyranyń syrt pishini qarapaıym, estetıkalyq turǵydan ásem jáne úılesimdi bolǵany abzal», - dedi ol.

Búgingi baıqaýǵa búkil respýblıka boıynsha 60-tan astam sheber qatysýda. Baıqaý-báıge barysynda barlyǵy 120-shaqty jańa dombyraǵa baǵa beriledi. ıAǵnı, qatysýshylardyń sany men jasyna shek qoıylmaǵanymen, árbir sheber eki dombyradan artyq aspapty baıqaý-báıgege qatystyra almaıdy.

Qazylar alqasynyń tóraıymy Uljan Baıbosynova, al músheleri - Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, kúıshi Shámil Ábiltaev, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratker, kúıshi Erbolat Mustafaev jáne Qazaqstannyń mádenıet qaıratkeri, kúıshi Murat Ábýǵazy.

Baıqaý-báıgede 9 júldeli oryn belgilengen. Bas júlde - 700 myń teńge. Birinshi oryn alǵan jumyr shanaq dombyra men qalaq dombyrany jasaǵan sheberlerge  - 350 myń teńgeden tabys etiledi. Ekinshi oryn alǵan qos dombyra sheberlerine - 300 myń teńgeden jáne úshinshi oryn alǵan eki jumyr shanaq dombyra men eki qalaq dombyra ıelerine - 250 myń teńgeden syıaqy beriledi. 

Qazirgi sátte baıqaý odan ári jalǵasýda. Oǵan T. Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasy men Qurmanazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynan kúıshilik ónerdiń qyr-syryn meńgerip júrgen eki tájirıbeli stýdent shaqyrtylǵan. Olardyń árqaısysy óz kezegimen, baıqaýǵa usynylǵan dombyrany aldymen qazylar alqasyna aparyp beredi. Al qazylar alqasy dombyrany qolǵa ustap, aınaldyra qarap, tipti qajet bolyp jatsa, shertip te kórip jatyr. Odan keıin stýdent qazylar alqasynyń suraýy boıynsha sol dombyrada birneshe kúıdi oryndap shyǵady. Keıin  qazylar alqasy 1-den 10-ǵa deıin san boıynsha ball qoıady. Al dombyra jasaýshy sheberler baıqaýǵa kórermen retinde qatysýda. Olardyń esimderi dombyrany baǵalaý barysynda aıtylmaıdy.   

Al búgin keshke 18.00-de osy Yqylas Dúkenuly atyndaǵy halyq mýzykalyq  aspaptar mýzeıinde «Ańyz dombyra» baıqaý-báıgesiniń qorytyndysynda júldeli oryn alǵan dombyralardyń jáne óner sheberleriniń qatysýymen Gala-kontsert ótkiziledi.