Almatyda Abaı memlekettik mýzeıiniń negizin qalaýshy Q. Muhamethanovtyń júz jyldyǵyna arnalǵan forým ótti
ALMATY. QazAqparat - Almatyda Muhtar Áýezovtyń mýzeı-úıinde «Qaıym Muhamethanov jáne abaıtanýdyń ózekti máseleleri» atty ǵalymnyń 100 jyldyǵyna arnalǵan respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótti.
27 mamyrda bolǵan máslıhatty QR Ǵylym akademııasynyń M. Áýezov atyndaǵy ádebıet jáne óner ınstıtýty uıymdastyrdy.
Akademııalyq ınstıtýttardyń, mýzeıler men ýnıversıtetterdiń ǵalymdary Q. Muhamethanovtyń alǵashqy memlekettik Abaı mýzeıin qurý jolyndaǵy orasan eńbegi, Abaıdyń izbasarlary men oqýshylary mektebin ashýdaǵy qosqan úlesi jaıly baıandamalar jasady. Sondaı-aq ǵalymnyń orys, shyǵys jáne batys mádenıetteriniń ózara baılanysyn ashýdaǵy aıshyqty zertteýleri jaıly pikirlerin ortaǵa saldy.
«Іri ǵalym, aýdarmashy, tekstolog, dramatýrg Qaıym Muhametjanov bar ómirin Abaı shyǵarmashylyǵyn zertteýge arnady. Ótken júzjyldyqtyń 40-ynshy jyldary Abaıdyń júz jyldyǵyna oraı qurylǵan komıssııanyń ǵylymı hatshysy boldy. Sodan beri ol uly oıshyl jaıly jaza bastady jáne 60 jyl ǵumyryn osyǵan arnady»,-dedi óz sózinde M. Áýezov atyndaǵy ádemıet jáne óner ınstıtýtynyń professory Serikqazy Qorabaı.
Qaıym Muhamedhanov (Ǵabdýlqaıym) (1916-2004) - 5 qańtarda Semeı qalasynda týǵan.
Semeı pedagogıka ınstıtýtynyń fılologııa fakýltetin 1941 jyly bitirgen. Sodan kóp jyl ádebıet pániniń muǵalimi, Abaı murajaıynyń dırektory qyzmetin atqarǵan, «Abaıdyń ádebıet mektebi» taqyrybyna kandıdattyq dıssertatsııa qorǵaǵan (1951). Uly Otan soǵysyna qatysqan. Ádebıetke 1930 jyldyń orta sheninde kelgen ol alǵashqyda óleń-jyrlar, dramatýrgııa janrynda birqatar shyǵarmalar jazdy, tárjime jasaýmen de kóbirek shuǵyldandy. Ádebıet zertteýshi ǵalym retinde Abaı murasynyń tekstologııalyq zertteýlerine mol úles qosty. Abaı tóńiregindegi ataqty ánshiler: Kókbaı, Aqylbaı, Maǵaýııa týraly, ótken zamannyń keıbir muralary jaıynda zertteýler, kólemdi maqalalar jazdy. Qaıym Muhamedhanov ǵalym, abaıtanýdy ǵylymı negizdeýshi, ári alǵashqy tekstology, ustaz, aqyn, jazýshy, dramatýrg. Shákárimtanýdyń negizin qalaýshy. Qazaq KSR Ánuranynyń avtory, KSRO Jazýshylar odaǵynyń múshesi, ádebı aýdarmashy, Semeıde Abaıdyń murajaıyn uıymdastyrýshy, Qazaqstannyń Memlekettik sılyǵynyń, Jazýshylar odaǵy sılyǵynyń, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń jáne Halyqaralyq Abaı akademııasynyń (London) Altyn medaliniń ıegeri, professor, KSRO jáne Qazaqstan halyq aǵartý isiniń úzdigi; Semeı qalasynyń, Aıagóz, Jańasemeı, Abaı aýdandarynyń Qurmetti azamaty; 800-den asa ǵylymı eńbektiń avtory. «Abaıdyń aqyn shákirtteri» atty tórt kitaptan turatyn jınaq qurastyrdy. «Abaı» jýrnalynyń qaıta jaryq kórýine kóp eńbek sińirdi. «Tolqyn», «Maıdannan maıdanǵa», «Er Bilisbaı» pesalarynyń avtory.Ázirbaıjan dramatýrgi Ý.Gadjıbekovtyń «Arshın mol alan», tatar jazýshysy Sh.Kamaldyń «Qajy ápendi úılenedi» pesalaryn qazaqshalaǵan. Shyǵarmalary: Abaı shyǵarmashylyqtyń tekstologııasy. A., «Qazaqstan», 1959; Komıssar Ǵabbasov. Pesalar. A., «Óner», 1984.
1996 jyly «Abaı» entsıklopedııasyn shyǵarýdaǵy eńbegi úshin QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty atandy. KSRO jáne Qazaq KSR aǵartý isiniń úzdigi. Semeı qalasynyń Qurmetti azamaty. Abaıdyń dúnıejúzilik akademııasynyń altyn medalimen marapattalǵan.
