«Almaty – myń jasaǵan qala ekeni ıÝNESKO kóleminde tanyldy» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi sanynda «Munaı-gaz ónerkásibi - ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshi» degen taqyryppen kólemdi maqala jarııalandy. Maqalada Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń keshe Atyraý oblysyna jasaǵan jumys sapary baıandalǵan. Basylymda jazylǵanyndaı, Elbasy sapary barysynda "Kaspıan tehnıkal resorsız" oqý ortalyǵyna baryp, munaı-gaz sektory úshin kadrlardy qaıta daıarlaýmen aınalysatyn ortalyqtyń, máshıne jasaý ónerkásibin damytý maqsatynda salynǵan gaztýrbına qondyrǵylary men jabdyqtaryn jóndeý jáne servıstik qyzmet kórsetý zaýytynyń jumysymen tanysty. Sonymen qatar osy zaýytta el ekonomıkasynyń jetekshi salasy - munaı-gaz ónerkásibin, sondaı-aq, munaı hımııasy keshenin órkendetýge qatysty keńes ótkizdi. «Munaı-gaz salasy Qazaqstan ekonomıkasyn damytýdyń taıaý jyldarǵa arnalǵan perspektıvasynda negizgi lokomotıv bolyp qala beredi. Osy salaǵa salynǵan ınvestıtsııa kólemi men tabıǵı resýrstyq áleýetti, jalpy munaı-gaz ónerkásibiniń múmkindigin ózge salalardy qosa damytý barysynda tıimdi paıdalana bilý qajet. Bul sala ındýstrııalandyrýdyń negizgi qozǵaltqyshy bolýy tıis», - dep atap kórsetti Elbasy keńeste.

«Musylman qaýymynyń júregin aq peıilge, shapaǵat nuryna shúpildete toltyrǵan Qurban aıttyń birinshi kúni Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń Almatydaǵy eki kúndik jumys saparyn bıik taýly "Medeý" sporttyq kesheninde túıindedi. Bul arada Azıadaǵa sońǵy ázirlikter aıaqtalyp bolǵan. "Medeýdiń" qazirgi kórkine kóz toıǵandaı. Bıik quzarlar qaýmalaı qorshaǵan osynaý qoldan jasalǵan ǵajaıyp beıne bir ertegilik qamal ishinde qalyqtap turǵandaı áser qaldyrady. Ataqty muz aıdynynyń tarıhynan tartyp, qazirgi jańǵyrtý men jańalanýdan ótken kelbet-kórkin budan buryn da súısine jazǵanbyz. Aıdyny tóselip, alańy qorshalyp, 200 sharshy metrlik alyp bılbordty beınetablosy túrli-tústi sýret-aqparattardy jalt-jult aǵynmen tókpelep kóz jaýyn alǵan "Medeýdiń" búgingi kórinisi tipten tańǵalarlyqtaı eken», - delingen «Egemen Qazaqstan» gazetinde basylǵan «Mereıi bıik «Medeý» degen maqalada. Aq Azıada oıyndary ótetin bul biregeı sport kesheniniń qazirgi kelbeti jaıly bilgińiz kelse, joǵarydaǵy maqalaǵa zeıin qoıyńyz.

***

«Aıqyn» gazetiniń beısenbilik sanynda «EQYU-ǵa tóraǵalyq - Qazaqstan halqynyń jeńisi» degen taqyryppen suhbat jaryq kórdi. Suhbat berýshi - Reseı Ulttyq strategııalyq ınstıtýtynyń halyqaralyq jobalar dırektory, saıasattanýshy ıÝrıı Solozobov. Tilshi suraqtaryna tigisin jatqyzyp turyp jaýap bergen ol: «Qazaqstan aımaqtyń kósh­basshysy retinde Ortalyq Azııa memleketteriniń basyn qosyp, is júzinde EQYU ustanymdaryn júzege asyra alady. Sondyqtan Frantsııa, Ispanııa sııaqty eski qurlyq elderi jáne basqa da kóp­tegen eýropalyq memleketter Qa­zaqstannyń EQYU sammıtin ót­kizý jaıly bastamasyn qyzý qol­dady. AQSh-tyń ózinde As­tananyń kóshbasshylyq jáne moderatorlyq rólin jaqsy tú­sinedi. N.Nazarbaevtyń Va­shıngtonǵa sapary kezinde anyq­tal­ǵandaı, amerıkalyqtar Qa­zaq­stannyń EQYU-nyń tóraǵasy retindegi barlyq negizgi ustanymdaryn qoldap otyr. Barlyq álemdik derjavalar EQYU úshin kóp jyldardan beri ótkizilmeı kelgen sammıt aýadaı qajet ekenin túsinedi. Prezıdent N.Nazarbaevtyń usynǵan bas­tamasy durys ári ózekti, sol se­bepti búgingi tańda úlken suranysqa ıe bolyp otyr. Esh jasyratyny joq, Qazaqstan uıymǵa tóraǵa bolǵaly kóptegen álemdik as­tanalarda jańa serpin, beıbitshilik súıgish «Astana rýhy» baıqalady», - deıdi.

2004 jyly Almatynyń sol kezdegi ákimi V.Hrapýnov bastap, basqa da jandaıshaptar qoshtap, birqatar orystildi basylymdar Almaty qalasyna 150 jyl tolǵandyǵyn aıyryqsha atap ótken. Sol kezde-aq oǵan qarsy «Almatynyń kem degende myń jyldyq tarıhy bar» dep qalyń qaýym qatty qarsylyq tanytyp edi. Sodan bastap Almatynyń myń jyldyq jasyn anyqtaý máselesin jetekshi ǵalymdar kún tártibine qoıa bastady. «Aıqyn» gazetiniń jazýynsha, osy suraqtyń sońǵy jaýabyn keshe Almatydaǵy «Qazaqstan» qonaqúıinde ótken «Eýrazııanyń ejelgi jáne orta ǵasyrlyq kenttenýi: Almaty qalasynyń qalyptasýy, damýy jáne jasy» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferentsııaǵa qatysqan ǵalymdar túbegeıli sheship berdi. Reseı, Anglııa, Germanııa, Italııa, Belgııa, Alban, Túrik, Japon, Koreı, Ózbekstan, Qyrǵyzstannyń ortaǵasyrlyq kenttený máselesin zertteýshi ǵalymdary Almaty qalasynyń shynaıy jasy 1000 jyldan aspasa, odan kem túspeıtinin bir aýyzdan qoldaǵan. Qala tarıhymen tereńirek tanysqyńyz kelse, basylymnyń búgingi nómirindegi «Almaty - myń jasaǵan qala ekeni ıÝNESKO kóleminde tanyldy» degen maqalaǵa nazar aýdaryńyz.

***
Taıaýda Májilis depýtaty Aldan Smaıyl «orta mektepterde oqytylyp jatqan valeologııa pánin mektep baǵdarlamasynan múldem alyp tastaý kerek» dep, Bilim jáne ǵylym mınıstrligine usynys jasaǵan bolatyn. Depýtattyń mundaı usynys jasaýyna atalǵan pánge arnalǵan oqýlyqtaǵy er men áıel arasyndaǵy qatynastyń ashyq sıpattalýy sebep bolyp otyrǵan kórinedi. Alaıda elimizdegi keıbir mamandar «valeologııa pánin mektep baǵdarlamasynan múldem alyp tastamaı, ulttyq mentalıtetimizge saı etip qaıta jazý kerek» degen ustanymda. Mamandardyń bul másele jónindegi pikirlerin «Alash aınasy» gazetiniń beısenbilik nómirindegi dástúrli «Oı-kókpar» aıdarynan oqyp, bile alasyzdar.

«Alash aınasy» gazetiniń turaqty «Dat!» aıdarynda Shákárim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnıversıtetiniń rektory, tarıh ǵylymynyń doktory, professor Erlan Sydyqovpen aradaǵy suhbat «Abaı ınstıtýty ashylsa, qazaqtyń danalyǵyn álemge tanytar ortalyq bolar edi» degen taqyryppen jarııalandy. Tilshi saýaldaryna tuşymdy jaýap bergen ǵalym: «Abaıdy taný qazaq halqyn tanýmen birdeı. Óıtkeni qazaq halqyn dál Abaıdaı tanyp, Abaıdaı túsindirgen eshkim joq. Sondyqtan da Abaı - qazaq halqynyń rýhanı kóshbasshysy, jol silter baǵdary. Uly aqynnyń jasampazdyqqa, parasattylyq pen yntymaqqa úndeýshi ıdeıalary Qazaqstandy mekendeýshi barlyq ulttardyń ókilderine birdeı qundy, ortaq qazyna. Endi osy qazynany álem halqyna jetkizýimiz, solarmen ortaqtasýymyz qajet. Mine, osy atalǵan baǵyttardyń barlyǵy Abaı ınstıtýtynyń ǵylymı baǵyttary bolmaq. Germanııadaǵy «Gete ınstıtýtymen», Reseıdegi «Pýshkın úıimen», taǵy basqa kóptegen halyqaralyq deńgeıde jumys istep jatqan ortalyqtarmen terezesi teń tursa deımiz. Bul izdenisimizde birneshe shetel ǵalymdaryn birlese, yntymaqtasa jumys jasaýǵa ılandyrǵan syńaıymyz da bar. Bul - jańa jobanyń deńgeıi bıik bolatyndyǵyn belgileıtin faktorlardyń biri» - deıdi.

***

«Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Almatyda belgili qoǵam qaıratkeri, kórnekti qalamger Dýlat Isabekovti qabyldady», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» gazeti QR Prezıdentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap. Basylymnyń atap ótýinshe, kezdesý barysynda mádenıet jáne ulttyq ádebıet tóńireginde áńgime bolǵan.