«Almaty qazaq synyptarynan nege qorqady?» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń jazýynsha, keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Astana qalasy bas jospary ǵylymı-zertteý ınstıtýty» memlekettik kommýnaldyq kásipornynda boldy. Astana Bas josparynda elordany odan ári damytý, qalanyń zamanaýı kommýnaldyq, áleýmettik jáne kólik ınfraqurylymdaryn qalyptastyrý máseleleri talqylandy. Elbasyna qalanyń jańa nysandarynyń - medıa-ortalyqtyń, Mektep oqýshylary shyǵarmashylyq saraıynyń, Qazaqstan tarıhy murajaıynyń, jabyq turǵyn úı kesheniniń jobalary tanystyryldy. «Jańa medıa-ortalyqta aımaqtaǵy eń úlken ári qazirgi zaman talaptaryna tolyqtaı jaýap bere alatyn televızııalyq keshen ornalasady. Jalpy aýmaǵy 45 myń sharshy metrdi quraıtyn Oqýshylar saraıynda planetarıı, murajaı, kitaphana, sport jáne bı zaldary men ózge de bólmeler ornalasady. Qazaqstan tarıhy murajaıy jańa alańǵa jaqyn jerde, «Qazaq Eli» monýmentine taıaý oryn tebedi. Ǵımarat jobasy modern stılinde, biraq qazaqtyń ulttyq naqyshy eskerilip jasalǵan», dep jazady basylym.

Keshe Memleket basshysy UQK tóraǵasy Ádil Shaıahmetovti, Ulttyq bank tóraǵasy Grıgorıı Marchenkony jáne «Syrbar» syrtqy barlaý qyzmetiniń dırektory Amanjol Janqulıevti qabyldady. Bul týraly «Egemen Qazaqstan» gazeti QR Prezıdentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlap otyr. Á.Shaıahmetov aǵymdaǵy jylǵy aqpanda Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń keńeıtilgen otyrysynyń alqasynda Prezıdent alǵa qoıǵan mindetterdiń oryndalý barysy týraly, G.Marchenko bank jumysynyń qorytyndylary týraly, al A.Janqulıev vedomstvonyń qazirgi atqaryp jatqan qyzmeti týraly aqparat berdi.

«Keshe Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Ýkraına Prezıdenti Vıktor ıAnýkovıchpen telefon arqyly sóılesti», dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti. V.ıAnýkovıch Qazaqstandy 2010 jylǵy jeltoqsannyń 1-2-si kúnderi Astanada EQYU qatysýshy memleketteri basshylarynyń Sammıtin ótkizý týraly tarıhı sheshim qabyldanýymen quttyqtady. Áńgimelesý barysynda Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń 2010 jylǵy qyrkúıekte Ýkraınaǵa resmı saparyn ázirleý jáne ótkizý máseleleri talqylandy. Qazaqstan men Ýkraınanyń 2010-2011 jyldarǵa arnalǵan «Jol kartasy-3» yntymaqtastyq josparyn júzege asyrý barysyna erekshe nazar aýdaryldy.

***

«Alash aınasy» gazetiniń búgingi sanyndaǵy bas maqala elimizde oryn alyp otyrǵan ekologııalyq problemaǵa arnalypty. «Ulan-ǵaıyr atyrap ýlanyp jatyr» degen taqyryppen berilgen syn maqalada kezindegi Keńes odaǵy zamanynan qaraýsyz qalǵan ken oryndarynyń zııandyǵy týraly jazylǵan. «Osydan 45 jyldan astam ýaqyt buryn, 1963-1965 jyldary Qaraǵandy oblysynyń birqatar aýdandarynda sol kezdegi Búkilodaqtyq geologııa mınıstrligine qarasty «Volkovgeologııa» memlekettik kásiporny ken zertteý jumystaryn júrgizdi. Keńestik dáýirdiń asa qupııa rásimimen júrgizilgen sol zertteýlerdiń belgisi retinde oblystyń ár túpkirindegi taý bókterlerinde úńireıgen apandar, uńǵysynan ýly aýa ıisi ańqyǵan uralar qaldy», dep jazady basylym. Jazylǵan jaıt tóńireginde keńirek oqyp bilgińiz kelse, basylymnyń búgingi nómirin jiberip almańyz.

«Alash aınasy» kótergen taǵy bir ózekti másele, Almaty qalasynyń keıbir qazaq mektepteri qazaq balalaryn qabyldamaı jatqan kórinedi. Sebebi qazaq balasy az keletin mektepti aralas nemese tutas orys mektebine aınaldyrý ońaı sekildi. Bilim salasyndaǵy bylyqtarǵy úńilgen gazet tilshisi bul máselege tıisti quzyrly oryndar nege nazar aýdarmaı otyr degendi aıtady. Maqala «Almaty qazaq synyptarynan nege qorqady?» degen taqyryppen jaryq kórgen.

Osy basylymnyń dástúrli «Dat» aıdarynyń qonaǵy - Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetiniń rektory Jeksenbek Ádilovpen aradaǵy ekeýara áńgime «Ǵalymdardyń jobasyn júzege asyrý úshin bizdegi tehnologııalyq parktiń potentsıaly jetkiliksiz» degen taqyrypppen jarııalanyp otyr. Suhbatta negizinen otandyq ǵylymnyń qazirgi ahýaly jaıy taldanǵan. Rektordyń aıtýynsha, qazaqstandyq ǵylymnyń potentsıalyn arttyrý úshin eń bastysy tyń jobalarǵa jańa tehnologııalardy kóptep engizý qajet.

Gazette sondaı-aq, nebári 30 jasynda qyrshynnan ketken aqyn Baýyrjan Úsenovtiń taǵdyry jaıynda syr shertetin estelikter toptamasy jarııalanǵan. Az ǵumyrda qazaq poezııasynda óz qoltańbasyn qaldyrǵan Baýyrjan aqyn týraly jazbalardy «Alash aınasynyń» «Juldyz-ǵumyr» aıdarynan oqı alasyzdar.

***

«Mekteptegi áleýmettik teńsizdik oqýshylardyń ǵana emes, muǵalimderdiń de arasynda bar bolyp shyqty. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi oqý oryndaryndaǵy osy teńsizdikti joıyp, tártipti kúsheıtýdiń joly - mektep muǵalimderin bir úlgide «kıindirý» dep túsingen sııaqty. Sebebi jańa oqý jylynda Qyzylorda, Batys Qazaqstan oblystary jáne Almaty qalasynyń oqýshylarymen birge ustazdary da jańa úlgide kıine bastaıdy», dep jazady «Aıqyn» gazeti búgingi nómirinde jaryq kórgen «Muǵalimder de forma kıedi nemese mekteptegi áleýmettik teńsizdik joıyla ma?» maqalasynda. Bıyl birkelki úlgige jappaı kóshýge keıbir óńirlerdiń qarjylyq jaǵdaıy múmkindik bermeı jatqandyqtan, elimizdiń toǵyz aımaǵynda ǵana oqýshylar birkelki mektep formasyna aýysqan. Sonyń ishinde Mańǵystaý jáne Batys Qazaqstan oblystary 1-synypqa baratyn oqýshylardy túgeldeı jergilikti bıýdjettiń esebinen kıindirmek. Sonymen Qyzylordadan ózge óńirlerdegi muǵalimder ol kıimdi óz qarajattaryna satyp alatyn bolady. Ázirge muǵalimder kıiminiń ortasha baǵasy 12-15 myń teńge aralyǵynda baǵalanyp otyr.

Jańa oqý jylyndaǵy basty jańalyq - oqý protsesine «Ózin-ózi taný» mindetti pániniń engizilýi bolyp otyr. Bul jaıynda taıaýda ǵana jańa oqý jylyna daıyndyqty pysyqtap, jıyn ótkizgen Bilim jáne ǵylym mınıstri J.Túımebaev málimdegen bolsa, keshe «Bóbek» ulttyq ǵylymı-tájirıbelik, bilim berý jáne saýyqtyrý ortalyǵynda osy taqyrypta arnaıy respýblıkalyq tamyz konferentsııasy ótti. Bul jaıynda tolyq aqparat alǵyńyz kelse «Aıqyn» gazetiniń búgingi nómirinde jaryq kórgen «Óz elińdi taný - ózińdi tanýdan bastalady» degen taqyryptaǵy maqalaǵa nazar salyńyz.

Osy basylymda medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, Reseı medıtsına ǵylymdary akademııasynyń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, Qazaq taǵamtaný akademııasynyń prezıdenti, Profılaktıkalyq medıtsına akademııasynyń prezıdenti, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń (DDU) keńesshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri, 2003 jylǵy "Platınalyq tarlan" syılyǵynyń laýreaty, Leon Bernard atyndaǵy 2005 jylǵy DDU syılyǵynyń laýreaty Tóregeldi Sharmanov týraly «Sharshamaıtyn Sharmanov qazaq dese, ishken asyn jerge qoıady» degen kólemdi maqala jaryq kórdi.