Almaty Hostel-degi órt: 13 adamnyń ómirin jalmaǵan oqıǵa qasaqana jasaldy ma
ALMATY. KAZINFORM – Almatyda hosteldegi órtke qatysty is aıaqtaldy. Apellıatsııalyq alqa 13 adamnyń ómirin qıǵan qaıǵyly oqıǵa boıynsha úkimdi ózgerissiz qaldyrdy.
Oqıǵanyń hronologııasy
2023 jyldyń 30 qarashasy kúni tańǵy 5:33-te Tótenshe jaǵdaılar departamentine Almaty qalasyndaǵy Sháripov kóshesinde ornalasqan úsh qabatty turǵyn úıdiń jertólesinen órt shyqqany týraly habarlama tústi. Órt sóndirý qyzmeti oqıǵa ornyna jeti mınýt ishinde jetip, jalyndy 6:22-de tolyq sóndirdi. Tergeý málimetterine sáıkes, órt jertóle dálizinen bastalyp, qabyrǵaǵa súıep qoıylǵan matrastarǵa tez taralǵan. Saldarynan qoıý ýly tútin barlyq bólmege jyldam jaıylǵan.
Qaıǵyly oqıǵa nátıjesinde 13 adam mert boldy. Olardyń ekeýi – Ózbekstan, ekeýi – Reseı, al toǵyzy – Qazaqstan azamattary. Qurban bolǵandardyń eń jasy 15-te bolsa, eń úlkeni 39 jasta. Hostelden 59 adam evakýatsııalanyp, aman qalǵan.
– Aǵam ómiri úshin kúresti, syrtqa shyǵýǵa tyrysty, biraq matrastar onyń jolyn bógedi. Eger evakýatsııa joldaryn jaýyp turǵan sol matrastar bolmasa, jaǵdaı ýshyqpas edi, – dedi zardap shekkenderdiń biri.
Qaza tapqandardyń biriniń anasy da nysanda qaýipsizdik talaptarynyń óreskel buzylǵanyn aıtty. Onyń sózinshe, jertóle qabatynda adamdardy ornalastyrýǵa múlde bolmaıdy, sebebi órt sóndirý quraldary joq. Sonymen qatar evakýatsııa joldary matrastarmen bógelip, baspaldaq alańyna temir qurylym ornatylǵan. Sonyń saldarynan adamdar syrtqa shyǵýǵa tyrysqanymen, qaıǵyly jaǵdaıǵa tap bolǵan.
Nysan qashan ashylǵan?
Hostel 2023 jyldyń qazan aıynda, qaıǵyly oqıǵadan bir jarym aı buryn ashylǵan. Ǵımarat resmı túrde «keńse» retinde jalǵa berilgenimen, is júzinde onda 48 adamǵa arnalǵan alty jatyn bólmesi bar hostel jumys istegen. Turý aqysy 2000 teńgeden bastalǵan. Sonymen qatar nysandaǵy jalǵyz evakýatsııalyq shyǵý esigi qulyptaýly kúıde bolǵan.
– Onda zańbuzýshylyqtar boldy. Ashylǵan kezde eskertkenbiz. Úsh qabatty kereýetter qoıyldy, sonyń saldarynan jazyqsyz adamdar zardap shekti. Negizi salada baqylaý jasaıtyndardyń kóptigine nalımyz. Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qyzmet, órt qyzmeti, salyq organdary, taǵysyn taǵy. Árqaısysy óz baǵyty boıynsha qadaǵalaıdy. Biraq bul durys. Eger talaptarǵa saı kelmeseń, jabylýyń kerek, – dedi Qazaqstan qonaq úıler men meıramhanalar qaýymdastyǵy janyndaǵy «Hostelder» sektsııasynyń jetekshisi Aleksandr Aqnazarov.
Aıyptaý men úkim
Aıyptalýshylar qatarynda ALA Hostel dırektory Ádilbek Muhamedııarov pen «Gıdservıs» kompanııasynyń ıesi Aleksandr Pekelnık otyrdy. Pekelnık hosteldegi órt dabylyn ornatýǵa jaýapty bolǵan.
– Tergeý málimetterine sáıkes, dál osy eki tulǵaǵa órt saldarynan adamdardyń ǵımarattan der kezinde evakýatsııalana almaýyna jol berdi degen aıyp taǵyldy. Muhamedııarovqa aıyp órt qaýipsizdigi talaptaryn buzý faktisi boıynsha taǵylsa, Pekelnıkke órt qaýipsizdigi talaptaryna saı kelmeıtin jumystardy oryndaý aıby taǵylǵan, – dedi Almaty qalasy Almaly aýdany prokýratýrasynyń memlekettik aıyptaý bóliminiń basshysy Jánibek Mamytov.
Іsti qaraý barysynda sot hosteldegi órt dabyly júıesi ornatý kezinde óreskel zańbuzýshylyqtar bolǵan. Atap aıtqanda, órt dabyly júıesin tıisti biliktiligi men elektr jabdyqtarymen jumys isteýge ruqsaty joq tulǵalar júrgizgen. Sonymen qatar atqarylǵan jumystar joba talaptaryna sáıkes kelmegen. Al montajdan keıin dabyl júıesiniń tehnıkalyq syzbasy rásimdelmegen. Bul Pekelnıktiń mindetine jaýapsyz qaraǵanyn kórsetedi. Saraptama qorytyndysyna sáıkes, dybys sıgnalynyń deńgeıi keminde 75 dB bolýy tıis bolsa, is júzinde ol 28,8-72,7 dB aralyǵynda ǵana bolǵan, al turǵyn jáne jertóle bólmelerinde 28,8-58,2 dB deńgeıinde tirkelgen. Saldarynan eskertý júıesi iske qosylmaǵan.
– Normatıv boıynsha qarastyrylǵan 86 órt habarlaǵyshynyń ornyna tek 42-si ǵana ornatylǵan. Tergeý barysynda Pekelnıkke bul kemshilikter týraly belgili bolǵany da anyqtalǵan. Ol nysanǵa ózi barmaǵan, jumystardy jaldamaly qyzmetkerler atqarǵan, – dep qosty Jánibek Mamytov.
Óz kezeginde eki aıyptalýshy da taǵylǵan aıyppen kelispeı, kinásin moıyndamady. Aleksandr Pekelnık hostelge tikeleı qatysy joq ekenin alǵa tartyp, oryndalǵan jumystardyń oqıǵaǵa qatysy joq ekenin aıtty.
– Bul jumys hostel paıda bolmaı turyp jasalǵan. Men bul ǵımarattyń keıinnen hostel retinde paıdalanylatynyn bilmedim. Bul qyzmet «KÝSA Halyk» seriktestigine kórsetilgen, olar oryndalǵan jumysqa tolyq qanaǵattanǵan jáne qabyldaý aktisine qol qoıyp, kelisimshart boıynsha tolyq tólem jasaǵan. Barlyǵy talapqa saı oryndaldy. Qujattarda keıbir kemshilikter bolǵanyn joqqa shyǵarmaımyn, biraq olardyń hostelge de, adamdardyń qaza bolýyna da qatysy joq. Muny mamandar da, maǵan qatysty talaptarynan bas tartqan jábirlenýshi tarap ta rastady. Protseske qatysqandardyń barlyǵy meniń qatysym bolmaǵanyn kórdi, – dedi aıyptalýshy Aleksandr Pekelnık.
Jábirlenýshiler tarapynan da olardyń tikeleı qatysy joq degen pikirler aıtylǵanymen, sot olardy qylmystyq quqyqbuzýshylyq jasaǵany úshin kináli dep tanydy. Al aıyptalýshylar óz ustanymdarynda qaldy. Muhamedııarov jazany jeńildetýdi surasa, Pekelnık óz kinásin tolyq joqqa shyǵaryp otyr.
Órt qasaqana qoıylǵan ba?
Protsess barysynda Muhamedııarovtyń advokaty Asylbek Ábdiraıymov órttiń qasaqana qoıylýy múmkin degen nusqany kóterdi. Osyǵan baılanysty jábirlenýshi tarap isti prokýrorǵa qaıtarý týraly ótinish bildirdi. Sebebi buǵan deıin jedel-tergeý toby osy is aıasynan qasaqana órt qoıý deregine qatysty materıaldy jeke óndiris retinde bólip shyǵarǵan.
– Búgin qasaqana órt qoıǵany úshin azamat T.-ny kináli dep taný týraly qaýly usynyldy. ıAǵnı, bul adam matrastardy ádeıi órtegen. Matrastar janyp, adamdar uıqyda kóz jumǵan. Qasaqana órt qoıý faktisi men órt qaýipsizdigi talaptarynyń saqtalmaýy bir is aıasynda, bir óndiriste qaralýy tıis, – dedi sot barysynda Á.Muhamedııarovtyń advokaty Asylbek Ábdiraıymov.
Jábirlenýshilerdiń biri de órttiń naqty sebebi tolyq anyqtalmaǵanyn aıtty.
– Biz bul qasaqana órt bolǵanyn bilemiz, biraq soǵan kóz jumylǵany ókinishti. Kýágerler kimniń, qalaı órt qoıǵanyn kórgen. Munda óte yqpaldy kompanııanyń qatysy bar ekeni anyq. Bul – orny tolmas qaıǵy, balalarymyz ben baýyrlarymyzdy qaıtara almaımyz, biraq ádildikti talap etemiz, – dedi jábirlenýshi.
Tergeý barysynda órttiń shyǵýyna qatysty eki negizgi nusqa qarastyryldy. Olar – qasaqana órteý jáne tehnıkalyq aqaý. Qazirgi tańda qasaqana órt qoıý nusqasy jeke óndiriske bólingen, alaıda ol boıynsha áli túpkilikti quqyqtyq baǵa berilgen joq.
Tergeý jalǵasady
Ádilbek Muhamedııarov QR QK-niń 292-babynyń 3-bóligi (órt qaýipsizdigi talaptaryn buzý, abaısyzda eki nemese odan da kóp adamnyń ólimine ákelý) boıynsha kináli dep tanylyp, bes jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy. Al Aleksandr Pekelnık QR QK-niń 306-babynyń 3-bóligi boıynsha tórt jylǵa sottaldy. Olar jazasyn eń tómengi qaýipsizdik mekemelerinde óteıdi.
– Keıin bul aıyptaý 2025 jylǵy 7 qarashada apellıatsııalyq alqa tarapynan ózgerissiz qaldyryldy, – dep atap ótti J. Mamytov.
Sot sheshimi boıynsha, sottalǵandardan jábirlenýshilerdiń paıdasyna moraldyq zııandy óteý retinde árqaısysynan 7 mıllıon teńgeden óndirildi. Sonymen qatar materıaldyq shyǵyndy óteý mindetteldi.
Soǵan qaramastan, órttiń naqty shyǵý sebebi áli de tolyq anyqtalǵan joq. Onyń kezdeısoq nemese qasaqana tutanǵany belgisiz. Tergeý amaldary jalǵasyp jatyr.
