Almatyda jekemenshik jer telimderi ne úshin alynyp jatyr
ALMATY. KAZINFORM – Almatyda keıingi jyldary memleket muqtajy úshin jeke jer telimderin májbúrli túrde alý jumystarynyń qarqyny kúsheıdi.
Halyq sany boıynsha elimizdiń eń iri megapolısi toqtaýsyz ósip keledi. Turǵyndar men kólik sany da turaqty ósimdi kórsetip otyr. Mundaı jaǵdaıda qalanyń da bir orynda turyp qalmaı damýy qajet. Biraq kez kelgen iri megapolıste sekildi Almaty ınfraqurylymynyń damýyna kedergi bolatyn basty másele – jerdiń jetispeýi. Sondyqtan QR Jer kodeksiniń 84-babyna sáıkes (Jer ýchaskesin memleket muqtajy úshin májbúrlep ıelikten shyǵarýdyń jalpy erejeleri men prıntsıpteri) qala jekemenshiktegi jer telimderin memleket muqtajyna alyp jatyr.
Jalpy Jer kodeksiniń 84-babynyń 2-tarmaǵynda qandaı jaǵdaıda jer ýchaskesi májbúrli túrde alynatynyn belgilengen:
• Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkatsııalaǵan sharttardan týyndaıtyn halyqaralyq mindettemeler aıasynda;
• Ulttyq qaýipsizdik pen tabıǵatty qorǵaý: Shekara bekinisteri, áskerı polıgondar salý, qoryqtar ashý, tarıhı-mádenı oryndardy qorǵaý nemese arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar qurý qajet bolǵanda;
• Paıdaly qazbalar men ken oryndaryn ıgerý: jerdiń astynan baǵaly metaldar, munaı-gaz nemese basqa da mańyzdy qazba baılyqtar tabylyp, olardy óndirý jumystary bastalǵan kezde;
• Іri ınfraqurylymdyq jáne strategııalyq nysandar qurylysy: joldar (avtomobıl, temirjol, metro, tonnel), áýejaılar, elektr jelileri, baılanys munaralary, ǵarysh nysandary, magıstraldyq qubyrlar (munaı-gaz), munaı óńdeý zaýyttary men qala ishindegi ortaq paıdalanylatyn nysandar qurylysy qajet bolǵanda.
• Qalanyń bas jospary jáne áleýmettik nysandar salý: Eldi mekenderdi damytýdyń bas josparyna saı, bıýdjet esebinen mańyzdy ǵımarattar boı kóterýi tıis bolsa. Sondaı-aq, Astana, Almaty jáne Túrkistan qalalarynyń erekshe mártebesi týraly zańdarǵa sáıkes, halyqqa asa qajetti memlekettik mektepter, balabaqshalar, aýrýhanalar men emhanalar salý úshin jer telimderi májbúrli túrde alynýy múmkin.
Almatyda qala ákiminiń qaýlysyna sáıkes memleket muqtajyna alynyp jatqan jer telimderine toqtalyp óteıik.
Qoǵamdyq keńistik pen kólik ınfraqurylymy
Almaty qalasy ákimdiginiń 2025 jylǵy 30 shildedegi № 3/470-1105 qaýlysy boıynsha Bostandyq aýdany, Jandosov kóshesiniń soltústiginde, Vahtangov kóshesiniń shyǵysynda ornalasqan 34 jer ýchaskesi aýmaqty abattandyrý jáne kógaldandyrý úshin alynyp jatyr. Májbúrlep ıelikten shyǵarý merzimi 2028 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin belgilengen. Bul ýchaskeler Bostandyq aýdany ákimdiginiń teńgerimine beriledi.
Almaty qalasy ákimdiginiń 2025 jylǵy 6 qazandaǵy № 4/675-1246 qaýlysy sáıkes, Naýryzbaı aýdanynda birneshe jer telimderi avtoturaq, avtobýs aınalatyn alań jáne avtobýs parkiniń qurylysyn salý maqsatynda alyna bastady. Onyń ishinde Naýryzbaı aýdany, «Quramys» shaǵyn aýdanyndaǵy Aqseleý Seıdimbek kóshesi boıynda ornalasqan 0,0641 jáne 0,0740 gektar bolatyn eki jer telimi bar. Olardyń ornyna áleýmettik nysandarǵa arnalǵan avtoturaq alańynyń qurylysy josparlanǵan. Odan bólek Abaı dańǵylynyń soltústiginde jáne Medeýbekov kóshesiniń shyǵysynda ornalasqan 15 jer telimin májbúrlep ıelikten shyǵarylýda. Onda qalanyń qoǵamdyq kólikteri aınalatyn alań salynady.
Qala ákimdiginiń 2025 jyldyń 22 qazanyndaǵy qaýlysyna sáıkes, № 193 mektep aýmaǵyn keńeıtý úshin qazir «Kemel» shaǵyn aýdanynda ornalasqan 20 jer ýchaskesi memleket muqtajyna alynyp jatyr. Bul jer telimderi satyp alynǵannan keıin qalalyq bilim basqarmasyna beriledi.
Sondaı-aq 2025 jyldyń 22 qazanyndaǵy № 4/675-1293 qaýly boıynsha «Shuǵyla» shaǵyn aýdanynda ornalasqan 7 jer ýchaskesi avtomobıl parkiniń qurylysy úshin alý jumystary bastaldy. Osy kúngi kelesi qaýly boıynsha qoldanystaǵy avtobýs parkin keńeıtý úshin Rysqulov dańǵyly, 76 mekenjaıynda ornalasqan 3 jer telimi májbúrlep ıelikten shyǵarylyp jatyr. Atalǵan jer telimderi satyp alynǵannan keıin jol qozǵalysy jáne jolaýshylar kóligin uıymdastyrý basqarmasyna beriledi.
Jer telimderi májbúrli túrde alynyp jatqan iri jobalardyń biri – Almaty-3 vokzalynyń qurylysy. Almaty qalasy ákimdiginiń 2026 jylǵy 2 naýryzdaǵy № 1/1-257 qaýlysyna sáıkes, Boraldaı-Aqseńgir aralyǵynda vokzal salý úshin Alataý aýdanynda ornalasqan 52 jer ýchaskesin memleket muqtajyna alynyp jatyr. Májbúrlep ıelikten shyǵarý merzimi 2028 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin belgilengen. Bul ýchaskeler satyp alynǵannan keıin jol ınfraqurylymyn damytý basqarmasynyń teńgerimine beriledi.
Sonymen qatar qala ákimdigi arqan jol bazalyq stantsııalarynyń qurylysy úshin jer telimderin alý týraly qaýly shyǵardy. 2026 jyldyń 27 sáýirinde bekitilgen qujat boıynsha Alma-taý kóshesi boıynda ornalasqan 4 jer ýchaskesi alyna bastady. Keıin olar Almaty qalasy týrızm basqarmasynyń teńgerimine ótedi.
Qala úshin taǵy bir mańyzdy jobalardyń biri – LRT qurylysy. Osy maqsatta shahar basshylyǵy Jetisý, Almaly, Áýezov jáne Alataý aýdandarynyń aýmaǵynda ornalasqan 270 ýchaskeni alýdy josparlap otyr. Bul týraly qaýly 2026 jyldyń 26 naýryzynda jarııalandy.
Kóshe salý jáne jol uzartý jumystary
Almatyda jer telimderin memleket muqtajyna alýdyń basty sebepteriniń biri – kóshe uzartý jumystary. Qazir qala boıynsha kelesi kóshelerdiń qurylysy úshin jer telimderi alynyp jatyr:
– Rysqulov dańǵylyn uzartý úshin 220 ýchaske;
– Muqanov kóshesin uzartýǵa 211 ýchaske;
– Tóle bı kóshesin deıin uzartý úshin 264 ýchaske;
– Tilendıev kóshesin uzartýǵa 467 ýchaske;
– Hmelnıtskıı kóshesin uzartýǵa 97 ýchaske satyp alynady.
Odan bólek Raıymbek dańǵylyn uzartý úshin Jetisý kóshesinen Shyǵys aınalma avtomobıl jolyna deıin ornalasqan ýchaskelerdi satyp alý týraly eki qaýly shyqty. Almaty qalasy ákimdiginiń 2025 jylǵy 22 qazandaǵy № 4/675-1295 qaýlysy boıynsha 103 jer ýchaskeni alynyp jatyr. 2026 jyldyń 21 qańtaryndaǵy №1/1-85 qaýlyǵa sáıkes, taǵy 54 jer ýchaskesin satyp alý jumystary bastaldy.
Sondaı-aq Almaty qalasy ákimdiginiń 2025 jylǵy 22 qazandaǵy № 4/675-1296 qaýlysymen Talǵar kúre jolyn Halıýllın kóshesinen qala shekarasyna deıin qaıta qurý úshin Medeý aýdanynda ornalasqan 33 jer ýchaskesi memleket muqtajyna alyný ústinde. Bul jer telimderiniń barlyǵy satyp alynǵan soń, Almaty qalasy jol ınfraqurylymyn damytý basqarmasynyń teńgerimine beriledi.
Al «Shyǵys qaqpasy» polıortalyǵyna shyǵatyn joldy Buqtyrma kóshesine deıin uıymdastyrý úshin Túrksib aýdany, «Qaırat» shaǵyn aýdanynda ornalasqan 197 jer ýchaskesi memleket muqtajyna alynady. Bul Almaty ákimdiginiń 2026 jylǵy 22 mamyrdaǵy №2/195-706 qaýlysynda kórsetilgen. Almaty qalasy jer qatynastary basqarmasy zańnamada belgilengen tártipte jer telimderiniń ıelerine ótemaqy tóleıdi. Ýchaskeler tolyq satyp alynǵan soń, Almaty qalasy jol ınfraqurylymyn damytý basqarmasynyń qaramaǵyna beriledi.
