Almatyda saq dáýirine jatatyn aıý beınesindegi áshekeı tabyldy
ALMATY. KAZINFORM — Bıyl Almaty qalasy mýzeıler birlestigi Naýryzbaı aýdanynyń aýmaǵynda ornalasqan Qaraǵaıly qorymyndaǵy erte temir dáýiriniń saq kezeńine jatatyn obada shuǵyl arheologııalyq qazba jumystaryn júrgizdi.
Qala ákimdiginiń málimetinshe, zertteý barysynda biregeı altyn buıym men kóptegen adam súıegi tabylǵan. Obanyń dıametri 25-26 metr, bıiktigi shamamen 2,5 metr. Qorymdy zertteý nátıjelerine negizdelgen aldyn ala merzimdeý boıynsha eskertkish saq dáýirine, ıaǵnı bizdiń zamanymyzǵa deıingi IV–III ǵasyrlarǵa jatady. Qorǵan ejelgi zamanda tonalǵan. Tonaýshylar qazǵan shuńqyrdyń kólemi — 3 metr.
Qazba jumystary barysynda arheologtar kóptegen adam súıegin anyqtady. Aldyn ala boljam boıynsha, obada tórt eresek adam men úsh bala jerlengen bolýy múmkin. Alaıda jerlengen adamdardyń naqty sany ázirge anyqtalǵan joq.
— Qaraǵaıly qorymyndaǵy zertteý jumystary jalǵasady. Jerleý rásiminiń erekshelikterin naqtylaý jáne jerlengen adamdardyń sanyn anyqtaý maqsatynda qosymsha ǵylymı taldaýlar júrgizý josparlanyp otyr. Bul jumystarǵa antropolog mamandar da tartylady. Bir obadan adam súıekteriniń ádetten tys kóp tabylýy erekshe qyzyǵýshylyq týdyryp otyr. Óıtkeni mundaı jerleý oryndary Qazaqstan aýmaǵynda sırek kezdesedi. Ádette osyndaı kólemdegi obalarǵa bir nemese eki adam jerlengen, — dedi Almaty qalasy mýzeıler birlestigi aǵa ǵylymı qyzmetkeri Marat Nurpeıisov.
Munda adam súıekterinen bólek, saq dáýirine tán qysh ydystardyń synyqtary tabyldy. Qorym buryn tonalǵandyqtan, arheologııalyq jádigerlerdiń basym bóligi retsiz shashylyp qalǵan.
Tabylǵan oljalardyń ishinde erekshe qundysy — aıý beınesinde quıylǵan shaǵyn altyn músinshe. Ǵalymdardyń boljamynsha, bul buıym bas kıimdi áshekeıleýge arnalǵan. Altyn áshekeıdegi arnaıy tesikter onyń bas kıimge tigilip bekitilgenin ańǵartady. Mundaı buıymdar saq dáýirindegi kıim úlgilerine tán. Osyǵan uqsas jádigerler basqa arheologııalyq eskertkishterden de belgili. Atap aıtqanda, «Altyn adamnyń» bas kıiminen arqar beınesindegi altyn áshekeı tabylǵan. Al 2014 jyly Kókqaınar qorymynan bas kıimniń sándik elementi bolǵan barys músinshesi anyqtalǵan.
— Aıý beınesindegi altyn músinshe — Qazaqstan úshin biregeı jádiger. Buǵan deıin elimizde mundaı olja kezdespegen. Bul jańalyq Qara teńiz mańynan Altaıǵa deıingi búkil Eýrazııa keńistigindegi mádenı baılanys pen uqsastyqty zertteýge múmkindik beredi, — dedi Almaty qalasy mýzeıler birlestigi dırektory Lázzat Saǵyndyqova.
Arheologııalyq zertteýler tolyq aıaqtalyp, tabylǵan materıaldarǵa qajetti ǵylymı óńdeý jumystary júrgizilgennen keıin, asa qundy jádigerlerdi Almaty mýzeıiniń ekspozıtsııasyna engizip, kópshilik nazaryna usyný josparlanyp otyr.
Eske salaıyq, 2022 jyly Almaty qalasy mýzeıler birlestigi arheologııalyq qazba jumystaryn júrgizýge arnaıy lıtsenzııa alyp, qala aýmaǵynda derbes ǵylymı-zertteý qyzmetin bastady.
Buǵan deıin arheologtar Jankentten sensatsııalyq olja tapty.