Almatyda PM2.5 deńgeıi DDU normasynan 6 ese asyp, aýanyń lastanýy 30%-ǵa ósti
ALMATY. KAZINFORM – Almaty Air Initiative (AAI) qory Almatydaǵy aýa sapasyna qatysty 2025 jylǵa arnalǵan jyldyq analıtıkalyq esebin jarııalady. Zertteý nátıjesinshe, megapolıs turǵyny bir jyl ishinde las aýamen tynystaý arqyly orta eseppen 518 temeki, ıaǵnı shamamen 26 qorap temekige teń zııan jutqan.
Monıtorıng derekteri PM2.5 usaq dıspersti bólshekteriniń ortasha jyldyq kontsentratsııasy 31,2 mkg/m³ bolǵanyn kórsetti. Bul kórsetkish Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy usynatyn deńgeıden alty ese joǵary. 2024 jylmen salystyrǵanda, qolaısyz meteorologııalyq jaǵdaılar saldarynan aýanyń lastaný deńgeıi shamamen 30% artqan.
– Qaladaǵy tumsha túrli lastaýshy zattardyń qospasynan turady. PM2.5 jáne PM10 bólshekterinen bólek, aýa quramynda azot dıoksıdi (NO₂), kúkirt dıoksıdi (SO₂), kómirtegi totyǵy (CO), ozon (O₃) jáne basqa da zııandy zattar bar, - delingen habarlamada.
Esep avtorlary eń qaýipti ári densaýlyqqa tikeleı áser etetin kórsetkish retinde PM2.5 bólshekterine basymdyq bergen.
Zertteý qorytyndysyna sáıkes, jyl ishinde ýaqyttyń 60%-dan astamynda almatylyqtar halyqaralyq qaýipsizdik standarttaryna saı kelmeıtin aýamen tynystaǵan. «Taza» kúnder sany 148 kúndi qurap, bul 2024 jylmen salystyrǵanda 16 kúnge az. Byltyr PM2.5 deńgeıi ulttyq ruqsat etilgen shekti mólsherdiń (RShM) jumsaq standartyna 124 kún boıy sáıkes kelmegen. Eń kúrdeli ahýal qys mezgilinde tirkelgen.
Jeltoqsanda PM2.5 deńgeıi 62,4 mkg/m³-ke jetken. Al 7 jeltoqsan – jyldyń eń las kúni retinde belgilendi: sol kúni kórsetkish 145 mkg/m³ bolyp, Qazaqstandaǵy ruqsat etilgen normadan tórt ese, al DDU jyldyq usynymynan 10 ese asyp túsken.
Sarapshylar lastaný deńgeıiniń ósýin jylytý maýsymymen baılanystyryp otyr. Jylytý júıesi iske qosylǵan qazan aıynan bastap PM2.5 kontsentratsııasy qalanyń barlyq aýdanynda, ásirese jeke turǵyn úı sektorynda kúrt artqan. Sonymen qatar qor mamandary qalanyń tómengi bóliginde turatyn turǵyndar taýǵa jaqyn aýdandarǵa qaraǵanda lastanǵan aýany kóbirek jutatynyn anyqtady.
Eske salaıyq, buǵan deıin Almatyda ekologııalyq shekteýleri bar aımaq belgilengenin habarlaǵan edik.